Tăng cường hợp tác Việt-Mỹ trong tìm kiếm và xác định danh tính người mất tích – Hành trình của ký ức, trách nhiệm và hòa giải

Đại tá Richard Chen, thay mặt phía Hoa Kỳ, đã trang trọng bàn giao cho Đại tá Lê Văn Sơn – Ban Chỉ đạo 515 tổng cộng 27 hồ sơ nghiên cứu điều tra, tương ứng với hơn 100 danh tính liệt sĩ.

Trong dòng chảy của lịch sử, chiến tranh đã lùi xa, nhưng những mất mát và khoảng trống mà nó để lại vẫn còn âm ỉ trong lòng bao gia đình Việt Nam. Hơn nửa thế kỷ trôi qua, hành trình tìm kiếm và xác định danh tính những người con đã ngã xuống vì độc lập, tự do của dân tộc vẫn chưa khép lại. Trong bối cảnh ấy, sự hợp tác nhân đạo giữa Việt Nam và Hoa Kỳ không chỉ mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, mà còn là biểu tượng của sự hòa giải, trách nhiệm và niềm tin hướng tới tương lai.

Đại tá Lê Văn Sơn thay Ban chỉ đạo Quốc gia 515 của Việt Nam phát biểu.

Mới đây, tại Hà Nội, trong khuôn khổ thúc đẩy hợp tác nhân đạo song phương, cuộc họp giữa các đối tác thuộc "Sáng kiến Tìm kiếm Người Việt Nam Mất tích Trong Chiến tranh" (Vietnam Wartime Accounting Initiative - VWAI) phía Hoa Kỳ và Ban Chỉ đạo Quốc gia 515 của Chính phủ Việt Nam đã diễn ra trong không khí cởi mở, thẳng thắn và đầy xây dựng.

Một số hình ảnh của sự kiện buổi gặp mặt giữa các đối tác thuộc "Sáng kiến Tìm kiếm Người Việt Nam Mất tích Trong Chiến tranh" phía Hoa Kỳ và Ban Chỉ đạo Quốc gia 515 của Chính phủ Việt Nam.

Phía Hoa Kỳ, dưới sự điều phối của Văn phòng Tùy viên Quốc phòng Hoa Kỳ (DAO), do Đại tá Richard Chen dẫn đầu. Đại diện Ban Chỉ đạo Quốc gia 515 của Chính phủ Việt Nam, do Đại tá Lê Văn Sơn chủ trì. Đây là bước tiếp nối quan trọng sau chuyến thăm Hoa Kỳ của đoàn Ban Chỉ đạo 515 vào tháng 12/2025, nơi những nền tảng hợp tác đầu tiên được đặt ra qua các cuộc làm việc tại Washington D.C., Đại học Công nghệ Texas và Cơ quan DPAA tại Hawaii.

Cuộc họp kéo dài hơn hai giờ không chỉ là dịp trao đổi chuyên môn, mà còn là không gian của sự thấu hiểu và đồng hành. Hai bên đã cùng nhau thảo luận sâu về nhu cầu, kỳ vọng và các điều kiện cần thiết để xây dựng một cơ chế hợp tác lâu dài, hiệu quả. Trọng tâm của các trao đổi hướng tới việc hỗ trợ Việt Nam trong “Chiến dịch 500 ngày đêm” – một nỗ lực quy mô lớn nhằm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Đại tá Lê Văn Sơn và Tiến sĩ Alex-Thái Đình Võ, Giám đốc Nghiên cứu của dự án.

Đáng chú ý, Đại diện Đại học Texas Tech, Tiến sĩ Stephen Maxner—Giám đốc Trung tâm Việt Nam & Lưu trữ Sam Johnson—cùng Tiến sĩ Alex-Thái Đình Võ, Giám đốc Nghiên cứu của dự án, đã trình bày rõ phương pháp tiếp cận nghiên cứu, đặc biệt nhấn mạnh việc khai thác có hệ thống kho tư liệu CDEC với hơn 2,7 triệu trang tài liệu—một nguồn dữ liệu chiến tranh đồ sộ có khả năng cung cấp những chỉ dấu quan trọng về danh tính, đơn vị và vị trí. Phía Hoa Kỳ cũng khẳng định cam kết lâu dài trong việc hỗ trợ Việt Nam, đồng thời đề xuất tăng cường hơn nữa sự phối hợp từ các cơ quan chức năng Việt Nam nhằm nâng cao hiệu quả nghiên cứu và chuyển hóa dữ liệu thành kết quả thực địa.

Về phía Việt Nam, các đại diện đã bày tỏ sự đồng thuận cao, khẳng định sẽ tạo điều kiện thuận lợi và phối hợp chặt chẽ để các hoạt động nghiên cứu và triển khai đạt hiệu quả cao nhất. Sự gặp gỡ của ý chí và trách nhiệm từ hai phía đã tạo nên một nền tảng vững chắc cho hợp tác nhân đạo trong giai đoạn mới.

Điểm nhấn đầy xúc động của cuộc họp chính là lễ trao hồ sơ. Đại tá Richard Chen, thay mặt phía Hoa Kỳ, đã trang trọng bàn giao cho Đại tá Lê Văn Sơn – Ban Chỉ đạo 515 tổng cộng 27 hồ sơ nghiên cứu điều tra, tương ứng với hơn 100 danh tính liệt sĩ. Những hồ sơ này không chỉ là tài liệu lưu trữ đơn thuần, mà là kết tinh của trí tuệ, sự tận tụy và nỗ lực bền bỉ của đội ngũ hơn 30 thành viên trong dự án TTU–VWAI.

Tiến sĩ Alex-Thái Đình Võ - Đồng Chú nhiệm Dự án TTU-VWAI và Trưởng nhóm nghiên cứu Tạ Thu Phong.

Đặc biệt, hai bộ tài liệu quý giá được trao tặng – gồm Báo cáo nghiên cứu CDEC dày hơn 400 trang và Danh mục tài liệu tham khảo cùng phụ lục hơn 200 trang – được chuẩn bị công phu, đóng bìa cứng cẩn trọng. Mỗi trang tài liệu là một mảnh ghép lịch sử, mỗi hồ sơ là một tia hy vọng được thắp lên cho thân nhân các liệt sĩ sau nhiều năm mòn mỏi chờ đợi. Đó là những “đầu mối sống”, mở ra khả năng kết nối lại ký ức, xác minh thông tin và từng bước đưa những người đã khuất trở về với gia đình và đất mẹ.

Buổi làm việc khép lại trong không khí ấm áp của bữa tối thân mật do Ban Chỉ đạo 515 tổ chức. Trong sự gần gũi và tin cậy, những câu chuyện tiếp tục được chia sẻ, những cam kết được củng cố, và hơn hết, một nhịp cầu hợp tác được nối dài bằng sự chân thành và tôn trọng lẫn nhau.

Dự án TTU–VWAI, với sự tài trợ của Chính phủ Hoa Kỳ, không chỉ đơn thuần là một sáng kiến khoa học hay kỹ thuật. Đó là một dự án mang đậm giá trị nhân văn, góp phần hàn gắn những vết thương chiến tranh, xây dựng niềm tin và sự cảm thông giữa hai dân tộc từng ở hai bên chiến tuyến. Mỗi hồ sơ được trao đi, mỗi cái tên được phục dựng, không chỉ là một bước tiến trong công tác tìm kiếm, mà còn là một bước tiến trong hành trình hòa giải.

Các báo cáo nghiên cứu tài liệu CDEC được đóng bìa cứng trang trọng trước khi bàn giao...

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng ký ức vẫn còn đó. Những tài liệu được trao hôm nay không chỉ là dữ liệu lịch sử, mà còn là thông điệp của lòng nhân ái, của sự hợp tác vì hòa bình và trách nhiệm chung. Đó là minh chứng rằng, khi quá khứ được đối diện bằng sự bao dung, thì tương lai sẽ được xây dựng trên nền tảng của thấu hiểu và sẻ chia.

Hành trình đưa những người đã mất trở về chưa bao giờ là dễ dàng. Nhưng với sự đồng hành của cộng đồng quốc tế, với quyết tâm của cả hai quốc gia, và trên hết là với tinh thần tri ân sâu sắc, hành trình ấy đang từng bước được thắp sáng – như một lời hứa thiêng liêng với lịch sử, với những người đã ngã xuống, và với chính lương tri của con người hôm nay.

Hà Nội, 17/4/2026
Trái Tim Người Lính

Đặng Vương Hưng