Tầm soát nguy cơ tự kỷ trong quy trình khám sức khỏe định kỳ cho trẻ dưới 6 tuổi

Mới đây Bộ Y tế đã chính thức ban hành quyết định hướng dẫn chuyên môn chi tiết về công tác khám sức khỏe định kỳ dành cho nhóm trẻ dưới 6 tuổi. Hồ sơ khám sức khỏe và khám sức khỏe định kỳ cho trẻ em dưới 06 tuổi thực hiện theo quy định tại Mẫu số 01 Phụ lục số XXIV ban hành kèm theo Thông tư số 25/2026/TT-BYT ngày 30/6/2026 của Bộ trưởng Bộ Y tế sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 01/2013/TT-BYT, Thông tư số 32/2023/TT-BYT, Thông tư số 23/2024/TT-BYT và Thông tư số 42/2025/TT-BYT.

Ảnh minh họa.

Đánh giá toàn diện sức khỏe thể chất và tinh thần

Theo quy định chuyên môn mới được công bố tần suất khám định kỳ được ấn định nghiêm ngặt ít nhất một lần mỗi năm. Nội dung thăm khám không chỉ dừng lại ở việc đo lường các chỉ số sinh tồn cơ bản mà còn mở rộng ra nhiều khía cạnh khác của quá trình phát triển. Các y bác sĩ sẽ tiến hành đánh giá chi tiết tình trạng dinh dưỡng sự tiến bộ về mặt vận động tinh thần và rà soát kỹ lưỡng lịch tiêm chủng của từng cá nhân trẻ nhỏ.

Quy trình khám lâm sàng bắt buộc bác sĩ phải kiểm tra toàn thân bao gồm da đầu cổ mắt tai mũi họng răng miệng hệ hô hấp hệ tim mạch cơ quan tiêu hóa cơ quan sinh dục cơ xương khớp và hệ thần kinh. Đặc biệt việc khai thác cặn kẽ tiền sử bệnh tật của người mẹ trong thời kỳ mang thai cùng với tiền sử lúc sinh của trẻ cũng được đặt lên hàng đầu. Đây là cơ sở dữ liệu y khoa thiết yếu để các chuyên gia có cái nhìn tổng quan và chính xác nhất về nền tảng sức khỏe ban đầu.

Tổ chức dây chuyền khám và trang thiết bị tiêu chuẩn

Để đảm bảo chất lượng chuyên môn tối đa cho mỗi buổi khám Bộ Y tế yêu cầu mỗi cơ sở y tế phải bố trí nhân sự thành từng dây chuyền khám chuyên biệt. Đội ngũ này bao gồm một bác sĩ chịu trách nhiệm thăm khám chính một y sĩ hoặc điều dưỡng thực hiện các nhiệm vụ đo lường chỉ số cơ thể sinh tồn và một nhân viên y tế hỗ trợ tổ chức công tác xã hội. Tất cả cán bộ y tế tham gia trực tiếp đều phải trải qua quá trình tập huấn bài bản và nắm vững chuyên môn chăm sóc trẻ nhỏ.

Không gian khám bệnh được ưu tiên tổ chức tại các trạm y tế xã phường hoặc những cơ sở khám lưu động đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn về an toàn vệ sinh. Bộ dụng cụ trang thiết bị tiêu chuẩn phục vụ thăm khám bao gồm cân trọng lượng thước đo chiều cao ống nghe tim phổi nhiệt kế đồng hồ đếm nhịp tim bộ khám ngũ quan búa phản xạ. Đáng chú ý quy định mới bắt buộc phòng khám phải trang bị thêm đồ chơi phù hợp với lứa tuổi để nhân viên y tế trực tiếp kiểm tra phản xạ vận động và tương tác tinh thần của trẻ nhỏ trong môi trường tự nhiên nhất.

Chú trọng sàng lọc nguy cơ tự kỷ từ giai đoạn sớm

Một điểm nhấn mang tính đột phá trong bản hướng dẫn lần này là việc áp dụng bài trắc nghiệm sàng lọc nguy cơ tự kỷ dành riêng cho nhóm trẻ từ 16 đến 30 tháng tuổi. Bài kiểm tra bao gồm hai mươi câu hỏi thực tế xoay quanh các hành vi sinh hoạt thường ngày của trẻ như khả năng tương tác bằng ánh mắt phản xạ khi được người lớn gọi tên sở thích chơi đùa tưởng tượng và khả năng bắt chước hành vi.

Thông qua việc phỏng vấn trực tiếp cha mẹ hoặc người chăm sóc nhân viên y tế sẽ tính toán điểm số để phân loại rủi ro. Nếu tổng điểm ở mức thấp trẻ sẽ tiếp tục được theo dõi sát sao tại nhà và hẹn kiểm tra lại khi tròn hai mươi bốn tháng tuổi. Trong trường hợp điểm số phản ánh mức cảnh báo nguy cơ cao trẻ sẽ được đánh dấu lưu ý ngay trong hồ sơ bệnh án và chuyển tuyến đến các cơ sở y tế chuyên khoa sâu. Việc phát hiện và can thiệp y khoa kịp thời sẽ giúp cải thiện đáng kể cơ hội hòa nhập cộng đồng và phát triển nhận thức sau này.

Số hóa hồ sơ sức khỏe và liên thông dữ liệu y tế quốc gia

Song song với việc nâng cao chất lượng khám chữa bệnh lâm sàng Bộ Y tế cũng đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng của việc ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý sức khỏe cộng đồng. Mọi kết quả thăm khám đánh giá đều phải được ghi nhận chi tiết và cập nhật trực tiếp vào hệ thống sổ sức khỏe điện tử của từng trẻ.

Hệ thống cơ sở dữ liệu này được yêu cầu bảo đảm khả năng kết nối liên thông đồng bộ với cổng tiếp nhận của cơ quan bảo hiểm y tế và tích hợp trực tiếp lên nền tảng ứng dụng định danh điện tử quốc gia. Việc số hóa toàn diện không chỉ giúp phụ huynh dễ dàng tra cứu lịch sử y tế của con em mình một cách thuận tiện mà còn hỗ trợ đắc lực cho các cơ quan quản lý nhà nước trong việc xây dựng cơ sở dữ liệu y tế quốc gia. Từ nguồn dữ liệu quý giá này ngành y tế có thể hoạch định các chiến lược dự phòng dài hạn mang lại lợi ích thiết thực cho toàn xã hội.

Việc chuẩn hóa và siết chặt quy trình khám định kỳ được kỳ vọng sẽ tạo ra một hàng rào bảo vệ y tế vững chắc giúp thế hệ trẻ em Việt Nam phát triển tối đa tiềm năng cả về thể lực lẫn trí lực.

Xuân Hương