'Tai mắt' giữ rừng, ngăn cháy

Rừng Thanh Hóa được bảo vệ và phát triển tốt.

Gia đình bà Phạm Thị Hải, xã Hóa Quỳ có 3ha đất trồng keo. Trước đây, gia đình bà trồng tự phát và bán tự do cho thương lái nên việc thu hoạch không đạt theo tiến độ và giá cả bấp bênh theo thị trường. Được sự tuyên truyền về mô hình trồng rừng gỗ lớn, với chu kỳ kéo dài trên 10 năm, theo tính toán, có thể mang lại giá trị kinh tế có thể tăng gấp 3 lần. Kinh tế của gia đình nằm ở 3 ha keo, vậy nên, hằng ngày, bà Hải cùng các thành viên trong gia đình thường thay nhau kiểm tra rừng, phát dọn thực bì, tạo các băng cản lửa. Đồng thời, phối hợp chặt chẽ với lực lượng kiểm lâm và chính quyền địa phương trong tuần tra, kịp thời phát hiện và ngăn chặn các hành vi vi phạm.

Bà Phạm Thị Hải đi kiểm tra rừng

Xã Hóa Quỳ hiện có hơn 9.101ha rừng và đất lâm nghiệp. Trong đó gần 5.900ha rừng tự nhiên. Diện tích rừng trên địa bàn phân bố rộng, địa hình phức tạp, độ dốc lớn, nhiều khu vực xa khu dân cư, giao thông đi lại khó khăn, chủ yếu là đường mòn dân sinh; nhiều diện tích rừng tự nhiên trạng thái hỗn giao có nhiều vật liệu dễ cháy như: Giang, nứa, cỏ tranh lau lách, cây bụi.

Mặt khác, trước diễn biến thời tiết cực đoan, phức tạp, khó lường, hạn hán, khô hanh, nắng nóng diễn ra trên diện rộng, tiềm ẩn nguy cơ gây cháy rừng cao. Do đó, công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức người dân tại đây được xem là giải pháp then chốt. 100% số diện tích rừng của xã đều được triển khai ký cam kết bảo vệ rừng, phòng cháy chữa cháy rừng đến hộ dân.

Tại các khu vực trọng điểm I (khu vực thuộc rừng phòng hộ) gồm các thôn: Đồng Tâm, Thịnh Lạc, Tân Thịnh, Xóm Chuối, Thanh Hương và Khu vực trọng điểm II (khu vực Rừng đặc dụng Vườn quốc gia Bến En) gồm các thôn: Làng Mài, Hợp Thành - với tổng diện tích có nguy cơ cháy cao, người dân tại đây xem giữ rừng chình là bảo vệ nguồn sống, bảo vệ môi trường sinh thái nên tích cực làm “tai mắt” để canh rừng và giữ rừng.

Ông Lê Trọng Hiền, Bí thư, Trưởng thôn Làng Gió, xã Hóa Quỳ, tỉnh Thanh Hóa chia sẻ: "Bên cạnh việc trực tiếp tham gia tuần tra bảo vệ diện tích rừng nhận giao khoán, các hộ dân nhận khoán còn là lực lượng “xung kích” trong phòng cháy, chữa cháy rừng vào mùa nắng nóng, khô hanh. Người dân không chỉ canh lửa vào rừng mà còn quan sát lửa rừng. Đặc biệt, với trách nhiệm của người dân nhận khoán bảo vệ rừng, bà con cũng thay đổi cách “ứng xử” với hệ sinh thái rừng, tình trạng sống dựa vào rừng, khai thác tài nguyên rừng, lấn chiếm đất rừng đã giảm hẳn”.

Thanh Hóa hiện có 641.000ha đất có rừng, trong đó có 48.560ha rừng trọng điểm cháy, gần 34.000ha ở cấp cực kỳ nguy hiểm. Để chủ động phòng cháy chữa cháy rừng trong mùa nắng nóng, lực lượng kiểm lâm tỉnh đang phối hợp với các cấp, các ngành, các địa phương, chủ rừng đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động nâng cao nhận thức của người dân trong công tác phòng cháy chữa cháy rừng, đồng thời triển khai nhiều phương án thiết thực, hiệu quả. Những năm qua, lực lượng kiểm lâm đã phối hợp với các ngành, đoàn thể xây dựng nhiều mô hình tuyên truyền hiệu quả.

Toàn tỉnh hiện có hơn 1.960 tổ đội quần chúng bảo vệ rừng, phòng cháy chữa cháy rừng ở các thôn, bản; 240 đội thanh niên xung kích bảo vệ rừng và 263 trung đội dân quân tự vệ tại các xã phường. Duy trì hoạt động của 1.833 tổ tuyên truyền bảo vệ rừng, phòng cháy chữa cháy rừng với hơn 10.000 người tham gia; hàng trăm mô hình khu dân cư “3 không”; hơn 1.100 đội thanh niên xung kích tham gia bảo vệ và phòng cháy, chữa cháy rừng.

Hình thức tuyên truyền được triển khai đa dạng, từ hội nghị trực tiếp, tuyên truyền lưu động đến hệ thống loa phát thanh cơ sở. Nội dung không chỉ dừng ở phổ biến pháp luật mà còn tập trung thay đổi hành vi, vận động người dân không sử dụng lửa bừa bãi, không khai thác, vận chuyển lâm sản trái phép, không săn bắt động vật rừng...

Hạt Kiểm lâm Như Xuân phối hợp với xã Xuân Bình tuyên truyền lưu động phòng cháy chữa cháy rừng.

Tại xã Xuân Du – địa phương có hơn 6.100 ha rừng, 100% nằm trong vùng trọng điểm cháy – công tác phòng cháy chữa cháy rừng được triển khai quyết liệt theo phương châm “4 tại chỗ”. Chính quyền địa phương thường xuyên tổ chức họp dân, phân công cán bộ bám sát địa bàn, đặc biệt trong mùa cao điểm từ tháng 4 đến tháng 10.

Ông Nguyễn Văn Lợi, người dân xã Xuân Du chia sẻ: “Kinh tế của gia đình tôi phụ thuộc vào rừng nên mình phải bảo vệ rừng nhà mình và cả của các hộ vì nếu để cháy lan thì thiệt hại không thể lường trước được. Những ngày nắng nóng, các hộ chúng tôi luân phiên nhau để ở lại rừng, canh lửa rừng và phát hiện sớm nếu có tình huống xấu xảy ra”.

Người dân kiểm tra rừng và phát dọn thực bì.

Theo Chi cục Kiểm lâm tỉnh Thanh Hóa, với diện tích rừng có nguy cơ cháy cao lớn, hiện nay, Thanh Hóa có 14 trạm camera quan sát lửa rừng được lắp đặt tại các điểm nóng cháy rừng, bao quát hơn 40.000ha rừng. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, công nghệ chỉ là công cụ hỗ trợ. Yếu tố quyết định vẫn là con người – từ lực lượng kiểm lâm, chính quyền cơ sở đến ý thức của người dân trong việc sử dụng lửa và bảo vệ rừng. Thực tế cho thấy, khi người dân thực sự hiểu và gắn bó với rừng, họ sẽ trở thành lực lượng bảo vệ hiệu quả nhất. Từ những “tai mắt” bám rừng, mỗi người dân đang dần trở thành “chốt chặn” quan trọng trong công tác phòng cháy, chữa cháy rừng.

... khi người dân thực sự hiểu và gắn bó với rừng, họ sẽ trở thành lực lượng bảo vệ hiệu quả nhất. Từ những “tai mắt” bám rừng, mỗi người dân đang dần trở thành “chốt chặn” quan trọng trong công tác phòng cháy, chữa cháy rừng.

Theo ông Lại Thế Chiến – Hạt trưởng Hạt kiểm lâm Như Thanh – đơn tới 40.000 ha diện tích rừng, đất lâm nghiệp, trong đó có diện tích rừng có nguy cơ cháy cao gần 13.000ha, chia sẻ: "Trong thời gian nắng nóng, có nguy cơ cháy rừng cao, tại các cửa ra vào rừng lực lượng kiểm lâm và các tổ đội xung kích bảo vệ rừng của các thôn đều túc trực 24/24 để nghiêm cấm người không phận sự ra, vào rừng, sử dụng lửa đốt ong, khai thác, xử lý thực bì trồng rừng, vệ sinh rừng sau khai thác và những hành vi dùng lửa khác, trọng điểm là các khu vực rừng thông, rừng trồng, rừng tự nhiên có nguy cơ cháy cao, các khu di tích lịch sử, văn hóa, danh lam thắng cảnh, tín ngưỡng trong và ven rừng...

Với sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, lực lượng kiểm lâm và đặc biệt là người dân, công tác bảo vệ rừng tại Thanh Hóa đang có những chuyển biến tích cực. An ninh rừng được đảm bảo, độ che phủ của rừng đạt Đó không chỉ là kết quả của các giải pháp quản lý, mà còn là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của việc nâng cao nhận thức từ cơ sở.

Giữ rừng hôm nay không chỉ để bảo vệ môi trường, mà còn là giữ sinh kế, giữ tương lai. Và trong hành trình ấy, mỗi người dân chính là “lá chắn” vững chắc nhất để rừng mãi xanh.

Thúy Lượng