Tác phẩm gây thất vọng nhất của cố nhà văn Kim Dung

Trong di sản gồm 15 tiểu thuyết võ hiệp của Kim Dung, việc chọn ra tác phẩm hay nhất hay kém thuyết phục nhất từ lâu vẫn là chủ đề gây tranh luận. Thiên long bát bộ, Tiếu ngạo giang hồ, Anh hùng xạ điêu hay Lộc đỉnh ký đều có lượng độc giả trung thành riêng. 

Ở chiều ngược lại, Thư kiếm ân cừu lục, Uyên ương đao hay Hiệp khách hành đôi khi bị xếp vào nhóm tác phẩm ít nổi bật hơn. Tuy nhiên, cái tên gây chú ý nhất lại là Thần điêu đại hiệp, bởi từng xuất hiện thông tin Kim Dung gọi đây là tác phẩm thất bại nhất của mình.

Thần điêu đại hiệp gây chú ý khi từng xuất hiện thông tin Kim Dung xem đây là tác phẩm khiến ông chưa thực sự hài lòng. Ảnh: Sohu.

Điều khiến nhận định này đặc biệt nằm ở vị trí của Thần điêu đại hiệp trong văn hóa đại chúng. Tác phẩm là phần thứ hai của Xạ điêu tam bộ khúc, tiếp nối Anh hùng xạ điêu và đặt trọng tâm vào Dương Quá cùng Tiểu Long Nữ. Câu chuyện tình nhiều chia cắt của hai nhân vật đã trở thành một trong những tuyến tình cảm nổi tiếng nhất trong thế giới võ hiệp Kim Dung, đồng thời liên tục được chuyển thể thành phim truyền hình qua nhiều thế hệ.

Theo một số tư liệu được truyền thông Hoa ngữ đăng tải, sự tiếc nuối của Kim Dung được cho là liên quan đến quá trình sáng tác Thần điêu đại hiệp dưới hình thức đăng dài kỳ trên báo. Câu chuyện khi ấy chịu tác động trực tiếp từ phản ứng của độc giả, khiến hướng phát triển cuối cùng không hoàn toàn giống dự tính ban đầu của nhà văn.

Theo một số tư liệu được truyền thông Hoa ngữ nhắc lại, Kim Dung từng có hướng phát triển khác dành cho số phận Tiểu Long Nữ. Ảnh: Sohu.

Phiên bản được nhắc đến nhiều nhất cho rằng Kim Dung từng dự định để Tiểu Long Nữ thực sự chết sau khi rơi xuống Tuyệt Tình Cốc. Trong hướng triển khai này, lời nhắc đến Nam Hải Thần Ni chỉ nhằm tạo hy vọng cho Dương Quá. Sau đó, Dương Quá có thể tiếp tục cuộc đời với Quách Tương, cô gái dành tình cảm sâu đậm cho Thần điêu đại hiệp từ khi còn trẻ.

Tuy nhiên, việc Tiểu Long Nữ có khả năng biến mất khỏi câu chuyện được cho là đã tạo nên phản ứng rất mạnh từ độc giả đương thời. Trước sức ép đó, kết cục cuối cùng được thay đổi thành cuộc hội ngộ của Dương Quá và Tiểu Long Nữ sau 16 năm xa cách. Hai người sau cùng rời khỏi giang hồ, trong khi Quách Tương tiếp tục hành trình riêng và về sau trở thành người khai sáng phái Nga Mi. Một số bài viết sau khi Kim Dung qua đời cho rằng đây chính là nguyên nhân khiến ông từng xem Thần điêu đại hiệp là tác phẩm không đạt được trọn vẹn ý đồ ban đầu.

Tiểu Long Nữ là nhân vật được nhiều mỹ nhân Hoa ngữ hóa thân, từ Lý Nhược Đồng đến Lưu Diệc Phi và Trần Nghiên Hy. Ảnh: Sohu.

Bên cạnh câu chuyện về kết thúc, Thần điêu đại hiệp cũng là tiểu thuyết tạo ra nhiều tình tiết gây tranh luận bậc nhất trong sự nghiệp Kim Dung. Tiểu Long Nữ bị Doãn Chí Bình xâm hại, Dương Quá mất một cánh tay bởi Quách Phù hay mối tình không có kết quả của Quách Tương đều trở thành những chi tiết khiến nhiều thế hệ độc giả khó quên. Trong các cuộc bình chọn về những bi kịch lớn nhất thế giới Kim Dung, câu chuyện của Tiểu Long Nữ và Dương Quá thường xuyên được nhắc lại bên cạnh cái chết của Kiều Phong, sự hy sinh của Trình Linh Tố hay kết cục của Quách Tĩnh.

Dẫu vậy, gọi Thần điêu đại hiệp là tác phẩm tệ nhất của Kim Dung sẽ không phản ánh đầy đủ vấn đề. Không có một đánh giá thống nhất trong giới nghiên cứu hay độc giả rằng đây là tiểu thuyết yếu nhất của ông. Trái lại, tác phẩm vẫn được đánh giá cao ở cách xây dựng Dương Quá, một nhân vật khác biệt rõ rệt so với mẫu đại hiệp truyền thống như Quách Tĩnh. Dương Quá thông minh, ngang tàng, nhiều khuyết điểm và luôn phản ứng mạnh trước định kiến của võ lâm, khiến nhân vật mang màu sắc cá nhân rõ nét hơn.

Bên cạnh Thần điêu đại hiệp, Thư kiếm ân cừu lục và Uyên ương đao cũng thường xuất hiện trong những cuộc tranh luận về các tác phẩm ít nổi bật hơn của Kim Dung. Ảnh: Sohu.

Sức sống của Thần điêu đại hiệp trên màn ảnh cũng cho thấy vị trí đặc biệt của tác phẩm. Tiểu Long Nữ từng được thể hiện bởi nhiều nữ diễn viên nổi tiếng như Trần Ngọc Liên, Lý Nhược Đồng, Phạm Văn Phương, Lưu Diệc Phi hay Trần Nghiên Hy. Trong đó, Lưu Diệc Phi từng được truyền thông nhắc đến như một trong những diễn viên có khí chất gần với hình dung của Kim Dung về Tiểu Long Nữ.

Nếu xét những tác phẩm thường bị độc giả đánh giá thấp hơn, Uyên ương đao và Thư kiếm ân cừu lục cũng thường xuất hiện trong các cuộc tranh luận. Thư kiếm ân cừu lục là tiểu thuyết đầu tay nên đôi khi bị nhận xét còn non về cấu trúc và xây dựng nhân vật, đặc biệt với Trần Gia Lạc. Trong khi đó, Uyên ương đao có dung lượng ngắn, câu chuyện đơn giản và tầm vóc nhỏ hơn đáng kể so với các bộ trường thiên nổi tiếng về sau. Tuy nhiên, đây chủ yếu vẫn là những đánh giá mang tính cá nhân của người đọc, không phải kết luận chính thức về chất lượng toàn bộ sáng tác Kim Dung.

Dù tồn tại nhiều tranh luận, Thần điêu đại hiệp vẫn trở thành một trong những tác phẩm được yêu thích và chuyển thể nhiều nhất của Kim Dung. Ảnh: Sohu.

Vì vậy, nghịch lý thú vị nhất vẫn nằm ở Thần điêu đại hiệp. Một tác phẩm từng gắn với sự tiếc nuối của chính tác giả lại trở thành một trong những câu chuyện được yêu thích và chuyển thể nhiều nhất của thế giới võ hiệp Hoa ngữ. Những điều Kim Dung chưa hoàn toàn hài lòng khi sáng tác cuối cùng lại không ngăn Dương Quá, Tiểu Long Nữ và mối tình kéo dài 16 năm trở thành hình tượng khó thay thế trong ký ức của nhiều thế hệ khán giả.

Ngọc Hân