Súng tiểu liên Thompson - Hỏa lực cận chiến nổi tiếng và sự hiện diện tại Việt Nam

Cuối những năm 1910 tại Mỹ, kỹ sư John T. Thompson bắt đầu phát triển một loại súng tiểu liên nhằm phục vụ chiến đấu cự ly gần.

Đến đầu những năm 1920, súng tiểu liên Thompson chính thức được đưa vào sản xuất, sử dụng đạn 11,43×23 mm, loại đạn phù hợp với môi trường chiến đấu đô thị.

Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, súng tiểu liên Thompson trở thành một trong những vũ khí bộ binh tiêu chuẩn của quân đội Mỹ.

Khẩu súng này có chiều dài 85 cm, trọng lượng 4,9 kg, tốc độ bắn 700 viên/phút. Súng sử dụng hộp tiếp đạn thẳng 20 viên hoặc 30 viên, ngoài ra còn có trống đạn 50 viên hoặc 100 viên.

Tuy nhiên, trong thực tế chiến đấu, hộp tiếp đạn thẳng được sử dụng phổ biến hơn do nhẹ và dễ thao tác.

Sau chiến tranh, súng tiểu liên Thompson tiếp tục được quân đội Pháp và sau đó là quân đội Mỹ đưa vào các chiến trường thuộc địa, trong đó có Đông Dương.

Tại đây, loại vũ khí này được trang bị cho các đơn vị tác chiến đặc biệt, lực lượng đổ bộ và binh sĩ chiến đấu trong rừng rậm, nơi khoảng cách giao chiến thường rất ngắn.

Trong quá trình xung đột tại Đông Dương, một số súng tiểu liên Thompson đã rơi vào tay lực lượng vũ trang Việt Nam. So với các loại súng tiểu liên khác như súng tiểu liên MAT-49 sử dụng đạn 9×19 mm, Thompson có ưu thế về sức mạnh hỏa lực.

Đạn 11,43 mm có khả năng gây sát thương lớn, giúp nhanh chóng vô hiệu hóa mục tiêu trong các tình huống cận chiến.

Tuy nhiên, chính thiết kế nặng và độ giật lớn lại trở thành hạn chế của súng tiểu liên Thompson trong điều kiện chiến tranh du kích tại Việt Nam.

Với trọng lượng gần 5 kg, binh sĩ khó duy trì khả năng cơ động cao khi hành quân đường dài. Ngoài ra, độ giật mạnh khi bắn liên thanh khiến việc kiểm soát đường đạn trở nên khó khăn, đặc biệt trong các tình huống bắn nhanh ở địa hình phức tạp.

Về mặt chiến thuật, súng tiểu liên Thompson phù hợp với các trận đánh trong không gian hẹp như công sự, nhà cửa hoặc khu vực rừng rậm. Tốc độ bắn cao kết hợp với đạn cỡ lớn cho phép tạo ra mật độ hỏa lực mạnh trong thời gian ngắn.

Tuy nhiên, tầm bắn hiệu quả chỉ khoảng 100 m khiến khẩu súng này không phù hợp với các trận đánh ở cự ly xa hoặc cần độ chính xác cao.

Khi so sánh với các loại súng trường tấn công xuất hiện sau này như súng trường tấn công AK sử dụng đạn 7,62×39 mm, súng tiểu liên Thompson tỏ ra kém linh hoạt hơn.

Các loại súng trường tấn công có tầm bắn xa hơn, trọng lượng nhẹ hơn và phù hợp với nhiều tình huống chiến đấu, từ cận chiến đến trung bình.

Đến giai đoạn sau, khi quân đội Việt Nam từng bước được trang bị các loại vũ khí hiện đại hơn, vai trò của súng tiểu liên Thompson dần thu hẹp. Dù vậy, trong giai đoạn đầu, đây vẫn là một trong những vũ khí góp phần tăng cường hỏa lực cho lực lượng bộ binh.

Ngày nay, súng tiểu liên Thompson không còn được sử dụng trong biên chế quân đội, nhưng vẫn được xem là một biểu tượng của vũ khí bộ binh thế kỷ 20.

Sự xuất hiện của khẩu súng này tại nhiều chiến trường, trong đó có Việt Nam, cho thấy vai trò quan trọng của hỏa lực cận chiến trong các cuộc xung đột hiện đại.

Việt Hùng