Sức sống của môn kéo co trong xã hội hiện đại

Người dân thi đấu môn kéo co trong khuôn khổ Đại hội TDTT phường Đông Sơn lần I, năm 2026.

Kéo co vốn là nghi lễ nông nghiệp cổ xưa phổ biến ở nhiều nước Đông Á và Đông Nam Á, gắn với tín ngưỡng cầu mùa, cầu mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt. Ngày 2/12/2015, tại phiên họp lần thứ 10 của Ủy ban Liên chính phủ về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể của UNESCO tại Namibia, “Nghi lễ và trò chơi kéo co” ở Việt Nam, Campuchia, Hàn Quốc, Philippines được công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể của nhân loại.

Ngày nay, kéo co không còn mang nặng yếu tố nghi lễ mà được giản lược cho phù hợp với nhịp sống hiện đại, song vẫn giữ tinh thần gốc là sự gắn kết và tinh thần thể thao lành mạnh. Ở các địa phương trong tỉnh Thanh Hóa, kéo co thường được lựa chọn là nội dung thi đấu trong các ngày hội đại đoàn kết, hội xuân, hội làng, ngày hội văn hóa các dân tộc; nhiều cơ quan, đơn vị cũng chọn kéo co như một hoạt động tập thể trong các chương trình giao lưu, hội thao, bởi đây là môn chơi dễ tổ chức, dễ huy động đông người tham gia, tạo không khí sôi nổi và gắn kết tập thể.

Ông Vi Văn Thanh, người dân bản Bôn, xã Tam Thanh, cho biết: “Ở bản tôi, mỗi dịp lễ hội hay ngày hội văn hóa, kéo co luôn là phần được chờ đợi nhất. Phụ nữ, thanh niên, người lớn tuổi đều hào hứng tham gia. Tiếng reo cổ vũ vang cả sân bản. Trò chơi này làm bà con đoàn kết hơn, con cháu cũng hiểu thêm nét đẹp truyền thống của dân tộc mình”.

“Tôi tham gia kéo co trong các ngày hội khu dân cư nhiều năm nay. Điều tôi thích nhất không phải chuyện thắng thua mà là cảm giác được cùng bà con chung sức. Sau mỗi trận, ai cũng cười nói rộn ràng, tình làng nghĩa xóm càng thêm gắn bó”, ông Nguyễn Bá Đức, tổ dân phố Thượng Hòa, phường Đông Sơn chia sẻ.

Nếu nhiều môn thể thao đề cao dấu ấn cá nhân, kéo co lại là nơi sức mạnh tập thể được đặt lên hàng đầu. các đội tham gia kéo co là nam hoặc nữ, hay cả nam và nữ phối hợp. Ở các cuộc thi chính thức luật thường quy định tổng trọng lượng của các vận động viên của mỗi đội, thi đấu 3 hiệp, đội nào thắng trước 2 hiệp sẽ giành chiến thắng chung cuộc.

Khi các trận kéo co diễn ra, không khí trở nên náo nhiệt. Tiếng còi bắt đầu trận đấu của trọng tài vang lên, căng thẳng bị phá tan bởi tiếng hò reo cổ vũ. Đó là lúc vận động viên thể hiện sự dẻo dai, sức chịu đựng, yếu tố bền, sức mạnh của tập thể được thực hiện một cách đồng đều, dứt khoát.

Đáng chú ý, kéo co hiện nay ngày càng được tổ chức bài bản hơn. Môn thể thao này cũng đã được đưa vào SEA Games với tư cách môn biểu diễn, cho thấy tiềm năng phát triển và hội nhập. Trong các kỳ đại hội thể dục thể thao hay hội thi thể thao các dân tộc tỉnh Thanh Hóa, kéo co luôn là nội dung thu hút đông đảo vận động viên tham gia tranh tài. Nhiều giải kéo co ở các địa phương trong tỉnh được duy trì thường niên; luật thi đấu được chuẩn hóa; lực lượng tham gia mở rộng từ học sinh, nông dân đến công nhân, cán bộ, chiến sĩ...

Những năm qua, ngành văn hóa, thể thao và du lịch tỉnh Thanh Hóa cũng đã triển khai nhiều giải pháp, tổ chức các hoạt động nhằm khuyến khích việc bảo tồn các môn thể thao dân tộc có tính khơi dậy tinh thần dân tộc và tình đoàn kết cộng đồng, phát triển thành các môn thể thao thi đấu ở các giải đấu các cấp, trong đó có kéo co. Chính những sợi dây nắm chặt trong mỗi cuộc tranh tài cũng là sợi dây nối kết con người, gìn giữ bản sắc dân tộc trong nhịp sống hôm nay.

Bài và ảnh: Anh Tuân