Sửa Luật Thủ đô: Phân cấp, phân quyền tối đa cho chính quyền Hà Nội

Dự kiến giao 180 thẩm quyền cho chính quyền thành phố Hà Nội

Trình bày Tờ trình tóm tắt dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, việc xây dựng dự án Luật được đặt trên cả 3 cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn.

Mục tiêu của dự án Luật là hoàn thiện thể chế đặc thù, vượt trội, ổn định, có tầm nhìn dài hạn cho Thủ đô; đồng thời “trao quyền mạnh hơn, phân cấp, phân quyền toàn diện cho chính quyền Thủ đô, gắn với trách nhiệm kiểm tra, giám sát”. Dự án luật cũng hướng tới việc tạo cơ chế thuận lợi để giải quyết các thách thức, thu hút nguồn lực và đáp ứng yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên mới.

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) gồm 9 chương, 36 điều, giảm 18 điều so với luật hiện hành.

Với cách tiếp cận mới trong xây dựng luật theo tinh thần của Nghị quyết số 66-NQ/TW và các quan điểm xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi), thay vì quy định cụ thể các nội dung như tại Luật Thủ đô số 39/2024/QH15, dự thảo luật tập trung phân quyền cho Thành phố quyết định, tạo không gian tối đa cho sự sáng tạo và tự chịu trách nhiệm của chính quyền Thủ đô; đồng thời tăng cường yêu cầu về kiểm soát quyền lực, kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại phiên họp.

Theo Thứ trưởng Bộ Tư pháp, dự thảo luật đã quy định phân quyền toàn diện, tối đa cho chính quyền thành phố Hà Nội.

Cụ thể, dự kiến giao 180 thẩm quyền cho chính quyền thành phố Hà Nội, trong đó có 84 thẩm quyền mới. Trong đó, về nguồn lực thực hiện, dự thảo Luật quy định các cơ chế bảo đảm tài chính như tăng cường ngân sách, huy động nguồn lực xã hội hóa, vốn ODA, phát hành trái phiếu, đồng thời chú trọng phát triển nguồn nhân lực để đáp ứng yêu cầu triển khai.

Dự kiến, dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) sẽ được trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI vào tháng 4-2026.

Cơ chế đặc thù đi kèm theo dõi, đánh giá, kiểm soát

Trình bày Báo cáo tóm tắt thẩm tra sơ bộ dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) tại phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Hoàng Thanh Tùng cho biết, Thường trực Ủy ban đã hoàn thành báo cáo đầy đủ gửi Ủy ban Thường vụ Quốc hội, trên cơ sở Tờ trình của Chính phủ. Cùng với đó, việc sửa đổi luật là “rất cần thiết, nhằm xác lập và bảo đảm một thể chế phát triển đặc biệt, vượt trội, ổn định, có tầm nhìn dài hạn”, đủ khả năng giải quyết hiệu quả các vấn đề của Thủ đô, qua đó đưa pháp luật về Thủ đô trở thành “lợi thế cạnh tranh khu vực và quốc tế để Hà Nội phát triển nhanh, bền vững”.

Tuy nhiên, để tạo động lực đột phá và xử lý các điểm nghẽn, đồng chí Hoàng Thanh Tùng đề nghị cơ quan soạn thảo cần rà soát toàn diện các quy định về phân quyền theo những nguyên tắc chặt chẽ. Trước hết, việc phân quyền phải bảo đảm yêu cầu “6 rõ”: “Rõ người, rõ việc, rõ quy trình (trách nhiệm), rõ thời gian, rõ sản phẩm (kết quả) và rõ hiệu quả”.

Đặc biệt, phân quyền phải đi đôi với cơ chế kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình. Theo đó, cần thiết lập cơ chế báo cáo, xin ý kiến cấp có thẩm quyền trước khi thí điểm các cơ chế, chính sách đặc thù; quy định rõ việc thí điểm phải “rõ mục đích, rõ đối tượng, có thời hạn cụ thể”, kèm theo cơ chế theo dõi, đánh giá, kiểm soát. Đồng thời, cần tăng cường cơ chế tham vấn, phối hợp giữa thành phố với các cơ quan Trung ương trong quá trình xây dựng chính sách...

Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành nội dung phiên họp.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này là một bước tiến mang tính lịch sử, với tầm nhìn dài hạn, trọng tâm là trao thẩm quyền tối đa, bảo đảm quyền tự chủ toàn diện cho Thủ đô, đồng thời tạo đột phá trong cải cách thủ tục hành chính.

Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý cần kiểm soát rủi ro như nguy cơ lạm quyền, hoặc xung đột pháp lý nếu quy định không rõ ràng. Do đó, cần thiết lập cơ chế “mở nhưng phải kiểm soát”.