Sửa Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật: Thêm nhiều nhóm đối tượng được ưu tiên

Quang cảnh Kỳ họp không thường lệ thứ nhất. Ảnh: Đại biểu Nhân dân

Sáng 3/8, tiếp tục Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra về dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi) dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn.

Bổ sung nhiều nhóm đối tượng được ưu tiên tiếp cận pháp luật

Trình bày Tờ trình dự án Luật, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, việc sửa đổi toàn diện Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về đổi mới công tác phổ biến, giáo dục pháp luật; phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương hai cấp.

Đối với Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật, dự thảo tiếp tục duy trì Hội đồng ở Trung ương và cấp tỉnh; đồng thời giao người đứng đầu bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan, tổ chức ở Trung ương và Chủ tịch UBND cấp xã quyết định thành lập Hội đồng khi cần thiết để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Tờ trình dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi). Ảnh: Đại biểu Nhân dân

Dự thảo cũng hướng tới đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và khắc phục những bất cập phát sinh trong thực tiễn thi hành.

Theo Bộ trưởng, dự thảo Luật gồm 5 chương, 39 điều, tập trung sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung quan trọng.

Về trách nhiệm trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, dự thảo bổ sung trách nhiệm của cơ quan chủ trì soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật, cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan đề xuất ký kết điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế, cơ quan của Quốc hội và cơ quan báo chí.

Đồng thời, dự thảo quy định rõ trách nhiệm của người đứng đầu các bộ, cơ quan ngang bộ, Chủ tịch UBND các cấp trong lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện công tác phổ biến, giáo dục pháp luật; bổ sung trách nhiệm của các tổ chức cung cấp dịch vụ pháp lý, người sử dụng lao động, luật sư, luật gia, cơ quan thi hành án hình sự...

Các quy định này nhằm huy động sự tham gia của các cơ quan, tổ chức và toàn bộ hệ thống chính trị trong việc đưa pháp luật đến gần hơn với người dân.

Đối với Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật, dự thảo tiếp tục duy trì Hội đồng ở Trung ương và cấp tỉnh; đồng thời giao người đứng đầu bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan, tổ chức ở Trung ương và Chủ tịch UBND cấp xã quyết định thành lập Hội đồng khi cần thiết để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Một điểm mới đáng chú ý là dự thảo bổ sung các nhóm đối tượng đặc thù được ưu tiên phổ biến, giáo dục pháp luật, gồm người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, người cao tuổi, người bị phạt cải tạo không giam giữ và người chấp hành xong hình phạt tù đang tái hòa nhập cộng đồng.

Đối với người lao động, dự thảo ưu tiên nhóm làm việc tại khu công nghiệp, khu chế xuất và người có mức lương bằng mức lương tối thiểu vùng; đồng thời quy định rõ hơn chính sách, trách nhiệm và nguồn lực dành cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật đối với các đối tượng đặc thù.

Về giáo dục pháp luật trong các cơ sở giáo dục, dự thảo bổ sung quy định theo hướng yêu cầu cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp đưa kiến thức pháp luật gắn với ngành, nghề đào tạo vào chương trình giảng dạy.

Đáng chú ý, dự thảo bổ sung quy định về truyền thông chính sách và các phương thức phổ biến, giáo dục pháp luật trên nền tảng số; khuyến khích ứng dụng công nghệ số, mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo nhằm tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp tiếp cận pháp luật.

Bên cạnh đó, dự thảo hoàn thiện quy định về báo cáo viên pháp luật, tuyên truyền viên pháp luật theo hướng linh hoạt hơn; bổ sung quy định về bồi dưỡng kiến thức pháp luật cho đội ngũ công chức, viên chức nhằm đáp ứng yêu cầu mới trong công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật.

Đề nghị làm rõ tiêu chí xác định đối tượng đặc thù

Trình bày Báo cáo thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, cơ quan thẩm tra cơ bản tán thành sự cần thiết ban hành Luật, mục tiêu sửa đổi và phạm vi điều chỉnh của dự thảo.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu trình bày Báo cáo thẩm tra về dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi). Ảnh: Đại biểu Nhân dân

Theo ông Phan Chí Hiếu, dự thảo Luật cơ bản phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng; bảo đảm tính hợp hiến, tính thống nhất của hệ thống pháp luật, tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan; đồng thời thúc đẩy ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phân cấp, phân quyền và cải cách thủ tục hành chính.

Tuy nhiên, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo Luật, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật; đồng thời đánh giá đầy đủ nguồn lực tài chính, nhân lực để bảo đảm tính khả thi khi triển khai thực hiện.

Về Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật (Điều 7), nhiều ý kiến đề nghị sửa đổi theo hướng Chủ tịch UBND cấp xã quyết định thành lập Hội đồng theo quy định của UBND cấp tỉnh thay vì theo hướng dẫn như dự thảo, nhằm bảo đảm cơ sở pháp lý rõ ràng, minh bạch.

Một số ý kiến cũng đề nghị quy định bắt buộc thành lập Hội đồng ở cấp xã, bởi đây là cấp chính quyền gần dân nhất và quy mô cấp xã sau sắp xếp đã lớn hơn trước.

Liên quan đến đối tượng đặc thù (Điều 16), đa số ý kiến nhất trí với quy định của dự thảo Luật. Tuy nhiên, có ý kiến đề nghị làm rõ tiêu chí, nguyên tắc xác định trường hợp "khó khăn, hạn chế trong tiếp cận pháp luật" để bảo đảm minh bạch, thống nhất trong tổ chức thực hiện.

Đối với quy định về truyền thông chính sách, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị làm rõ hơn nguyên tắc, yêu cầu của hoạt động này, tránh để dư luận tác động đến quá trình xem xét, quyết định chính sách hoặc ban hành văn bản quy phạm pháp luật; đồng thời phân định rõ với hoạt động lấy ý kiến đối với dự thảo văn bản để tránh chồng chéo, lãng phí nguồn lực.

Đỗ Việt - Mai Đỉnh