Sửa đổi Luật Phòng, chống rửa tiền 2022: Đáp ứng yêu cầu hoàn thiện pháp luật và thực hiện cam kết quốc tế

Phiên họp Chính phủ chuyên đề về xây dựng pháp luật tháng 6/2026 đã cho ý kiến đối với dự thảo Luật sửa đổi

Thực hiện chỉ đạo của Quốc hội và Chính phủ, hiện nay, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam là đầu mối đang xây dựng dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật NHNN số 46/2010/QH12, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Phòng, chống rửa tiềnsố 14/2022/QH15, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Các tổ chức tín dụng số 32/2024/QH15 theo hình thức rút gọn. Dự kiến Luật sửa đổi, bổ sung sẽ được thông qua vào kỳ hop Quốc hội bất thường tháng 8/2026.

Đối với Luật Phòng, chống rửa tiền, việc sửa đổi, bổ sung tập trung vào hai nhóm nội dung chính: Nhóm thứ nhất liên quan đến cơ cấu bộ máy dự kiến sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ các quy định liên quan đến tên gọi, trách nhiệm của các Bộ, cơ quan ngang Bộ nhằm bảo đảm phù hợp với cơ cấu tổ chức của Chính phủ và quy định của pháp luật về thanh tra, quy định về chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của các Bộ, ngành; Nhóm thứ hai liên quan đến hoàn thiện khuôn khổ pháp lý nhằm thực hiện các cam kết quốc tế của Việt Nam về phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, đồng thời xử lý một số khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai Luật Phòng, chống rửa tiền năm 2022 và các văn bản hướng dẫn.

Với tư cách là thành viên của Nhóm châu Á - Thái Bình Dương về phòng, chống rửa tiền (APG), Việt Nam có trách nhiệm thực hiện Các chuẩn mực của Lực lượng đặc nhiệm tài chính (FATF) về phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt (APG là thành viên liên kết của FATF). Hiện nay, Việt Nam đang nằm trong Danh sách giám sát tăng cường của FATF và phải thực hiện quy trình theo dõi liên tục của APG/FATF, đồng thời phải thực hiện quy trình rà soát của Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (OECD). Việc sửa đổi Luật Phòng, chống rửa tiền là một trong những hành động nhằm đáp ứng một phần các yêu cầu, khuyến nghị của các cơ chế hợp tác quốc tế này.

Đối với nhóm nội dung hoàn thiện khuôn khổ pháp lý nhằm thực hiện các cam kết quốc tế, việc sửa đổi Luật Phòng, chống rửa tiền tập trung vào các mục tiêu cụ thể sau:

Thứ nhất, khắc phục các thiếu hụt đã được chỉ ra sau Đánh giá đa phương của APG năm 2019 (kết quả được thông qua năm 2022). Thời gian qua, Việt Nam đã thực hiện các kỳ báo cáo tiến triển đối với các nội dung APG khuyến nghị liên quan đến khuôn khổ pháp luật về phòng, chống rửa tiền. Tuy nhiên, APG hiện mới ghi nhận một phần hoặc chưa ghi nhận tiến triển của Việt Nam đối với một số Khuyến nghị, trong đó có các Khuyến nghị cốt lõi và quan trọng gồm: Khuyến nghị số 10 - Nhận biết khách hàng; Khuyến nghị số 11 - Lưu trữ hồ sơ; Khuyến nghị số 15 - Công nghệ mới; Khuyến nghị số 20 - Báo cáo giao dịch đáng ngờ

Thứ hai, thực hiện nội dung cốt lõi của Hành động số 5 trong Kế hoạch hành động quốc gia thực hiện cam kết với FATF sau khi Việt Nam bị đưa vào Danh sách giám sát tăng cường (Danh sách xám) từ tháng 6/2023. Theo đó, Việt Nam cần hoàn thiện khuôn khổ pháp lý đối với các quy định và yêu cầu giám sát các tổ chức, cá nhân kinh doanh ngành, nghề phi tài chính có liên quan (DNFBPs) về phòng, chống rửa tiền, chống tài trợ khủng bố; đồng thời hoàn thiện các biện pháp phòng ngừa theo các Khuyến nghị 10, 11, 12, 16 và 20 của FATF và Hành động số 6 về xây dựng khung pháp lý để cấm hoặc điều chỉnh đối với tài sản ảo và các tổ chức cung ứng dịch vụ tài sản ảo, đồng thời chứng minh việc thực thi các quy định bao gồm các biện pháp đảm bảo tuân thủ.

Thứ ba, thực hiện các yêu cầu của Diễn đàn Toàn cầu về Minh bạch và Trao đổi thông tin vì mục đích thuế: Trong khuôn khổ Rà soát đồng cấp về trao đổi thông tin vì mục đích thuế, OECD xác định Việt Nam còn thiếu hụt đối với quy định về chủ sở hữu hưởng lợi trong khuôn khổ pháp luật về phòng, chống rửa tiền. Các thiếu hụt này xuất phát từ việc tiêu chí đánh giá của OECD có tham chiếu các chuẩn mực của FATF, chủ yếu là Khuyến nghị 24 và Khuyến nghị 25 về minh bạch chủ sở hữu hưởng lợi.

Để phục vụ việc sửa đổi Luật Phòng, chống rửa tiền, đồng thời tiếp tục chứng minh với FATF việc triển khai Hành động số 5 và Hành động số 6 của Kế hoạch hành động quốc gia, cũng như Kế hoạch thực hiện hành động trong khuôn khổ OECD, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã rà soát các quy định của Luật Phòng, chống rửa tiền, đối chiếu với các yêu cầu thực tiễn trong nước và xác định các nội dung cần nghiên cứu sửa đổi nhằm khắc phục các thiếu hụt chính theo khuyến nghị của FATF.

Các nội dung sửa đổi được nghiên cứu trên cơ sở chỉ tập trung xử lý những thiếu hụt đã được FATF và OECD xác định, đồng thời kế thừa các quy định của Luật Phòng, chống rửa tiền năm 2022 đang phát huy hiệu quả trong thực tiễn, gồm: (i) Khuyến nghị 15 về nhà cung cấp dịch vụ tài sản ảo (VASP), hiện đang được xếp hạng "không tuân thủ"; (ii) nhóm Khuyến nghị cốt lõi 10, 11, 16 và 20 về các biện pháp phòng ngừa, hiện vẫn còn những thiếu hụt và là yêu cầu trọng tâm trong Kế hoạch hành động của FATF đối với Việt Nam; và (iii) Khuyến nghị 24 và Khuyến nghị 25 về minh bạch chủ sở hữu hưởng lợi (BO), là nhóm khuyến nghị cần hoàn thiện theo yêu cầu của OECD.

Việc sửa đổi Luật Phòng, chống rửa tiền thể hiện sự chủ động và quyết tâm của Việt Nam trong việc thực hiện các cam kết với FATF, APG và OECD, đồng thời khắc phục những bất cập có liên quan trong thực tiễn khi triển khai các nội dung này, tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về phòng, chống rửa tiền phù hợp với chuẩn mực quốc tế và điều kiện thực tiễn của Việt Nam. Cùng với sự phối hợp của các Bộ, ngành, sự đồng hành, tuân thủ của các đối tượng báo cáo sẽ có ý nghĩa quan trọng trong việc triển khai hiệu quả các quy định, góp phần nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống rửa tiền, tăng cường tính minh bạch của hệ thống tài chính và củng cố niềm tin của cộng đồng quốc tế đối với những nỗ lực của Việt Nam trong lĩnh vực này.

Cục PCRT