Sự lan rộng của Ngoại hạng Anh

Hằng ngày, chúng ta xem những trận bóng hấp dẫn, đầy màu sắc với những cầu thủ trị giá hàng trăm triệu euro trên màn ảnh nhỏ, nhưng bóng đá ở Anh không đơn giản là những trận đấu. Việc một đội bóng tồn tại được không nằm ở những danh hiệu, một vài trận thắng, mà là hoạt động kinh doanh thường nhật. Những hoạt động này chiếm từ 30 đến 40% doanh thu tài chính của câu lạc bộ. Họ càng nổi tiếng, doanh thu càng cao, danh hiệu chính là liều thuốc thúc đẩy sự lớn mạnh, còn hiệu quả kinh doanh mới quyết định giá trị thương mại của họ.

 Cửa hàng của Man Utd nằm ngay giữa cổng chính sân Old Trafford.

Khi đến Anh, Tây Ban Nha, Đức... những nước mà bóng đá đã trở thành văn hóa, thậm chí là một thứ tôn giáo, hình ảnh các câu lạc bộ ở đây hiện lên rõ ràng. Ở Munich, đâu đâu cũng thấy sự hiện diện của Bayern Munich. Ở London, màu sắc còn rực rỡ hơn với Arsenal, Chelsea, Tottenham. Đến Manchester, hai nửa xanh của Manchester City (Man City) và đỏ của Manchester United (Man Utd) có thể bắt gặp ở bất kỳ đâu. Tại Barcelona, đội bóng xứ Catalunya gần như là biểu tượng của toàn thành phố. Nó khác hẳn với không khí bóng đá buồn tẻ ở Italy, sau quá nhiều thất bại ở cả đội tuyển quốc gia lẫn cấp độ câu lạc bộ.

Khi tôi đến London, Manchester, các cửa hiệu bán đồ lưu niệm, thời trang mang thương hiệu các câu lạc bộ nằm ở nơi đắc địa nhất trong khuôn viên sân vận động, ở vị trí mà bất kỳ cổ động viên nào đi qua cũng có thể nhìn thấy, buộc họ phải bước chân vào. Ở sân Old Trafford của Man Utd, khu bán hàng nằm chính giữa cổng chính, dưới khán đài Sir Alex Ferguson. Không những vậy, rải rác khắp thành phố, cả chục cửa hàng của câu lạc bộ nhan nhản ở những con phố du lịch đông đúc. Thậm chí sản phẩm của đội bóng còn được đưa vào hệ thống siêu thị, những cửa hàng tiện lợi, cửa hàng gia dụng...

 Tác giả đến sân Old Trafford trong chuyến công tác ở Vương quốc Anh. Ảnh: THU GIANG

Nhưng nếu chỉ vậy thôi thì chưa thể tạo ra một thương hiệu toàn cầu. Các câu lạc bộ Anh, đặc biệt là Liverpool, Man City, Man Utd, Arsenal, Chelsea, đang hướng tới “đánh chiếm” các cửa hàng bán lẻ trên toàn cầu. Không chỉ là mục đích lợi nhuận, sự “bành trướng” này còn nhằm tạo ra thương hiệu, giá trị trên toàn thế giới.

Liverpool đang tập trung mở hơn 40 cửa hàng bán lẻ toàn thế giới, cùng các đội bóng Anh thiết lập hệ thống toàn bộ thị trường Hoa Kỳ. Đội ngũ bán hàng của Liverpool đã khảo sát vài thành phố của Mỹ, hướng tới mở 40 cửa hàng ngoài lãnh thổ Anh vào năm 2030. Hiện tại, Liverpool đã có 26 cửa hàng tại Singapore, Indonesia, Nam Phi, Đan Mạch, Cộng hòa Ireland...

Mặc dù câu lạc bộ châu Âu đầu tiên tiến vào thị trường Mỹ là PSG, nhưng nhóm đại gia đến từ Ngoại hạng Anh mới là những thương hiệu hấp dẫn, hứa hẹn tạo ra đợt sóng mới, nhất là sau hiệu ứng World Cup 2026. PSG có một cửa hàng trên đại lộ Fifth Avenue ở New York. Man City từng thử nghiệm vài cửa hàng ở đây ở chế độ tạm thời.

Hoạt động kinh doanh bán hàng thông qua các cửa hàng vật lý và thương mại điện tử là nguồn thu chính của các đội bóng Anh, chỉ xếp sau các hợp đồng tài trợ. Nguồn thu bán hàng thường xuyên đạt từ 200 triệu đến 400 triệu bảng Anh mỗi năm. Đứng đầu là hai đội bóng Manchester, với khoảng 400 triệu bảng cho Man City và khoảng 430 triệu bảng với Man Utd.

Ngoài ra, các đội bóng Anh còn có doanh thu từ sân vận động, tiền bán vé, bán các tour tham quan, du lịch, tổ chức sự kiện... Tuy nhiên, nguồn thu này ít dư địa tăng trưởng, trong khi tiền thưởng lại phụ thuộc vào kết quả thi đấu, hợp đồng tài trợ thì thường cố định. Vậy nên, việc kinh doanh bán sản phẩm của đội bóng chính là nguồn thu chính, ở đó nếu chiến lược phát triển toàn cầu hiệu quả, đội bóng sẽ hưởng lợi tức thì.

Trong bối cảnh luật công bằng tài chính của Ngoại hạng Anh yêu cầu các đội bóng không được chi vượt doanh thu, chi phí xây dựng, sự cạnh tranh ngày càng tăng từ việc tăng doanh thu thương mại. Cụ thể là các cửa hàng vật lý và thương mại điện tử. Tuy nhiên, các cửa hàng vật lý lại hữu hiệu hơn khi các cổ động viên khắp nơi có thể dễ tiếp cận với đội bóng hơn, có nhiều sự lựa chọn hơn, quan trọng nhất là lan tỏa hình ảnh thương hiệu câu lạc bộ, tăng tính nhận diện, giá trị thương mại.

Đúng là chỉ khi đặt chân tới tận đại bản doanh của các đội bóng lớn mới thấy sức hút, tham vọng, sự phát triển thương hiệu của họ ở mức độ nào. Đó cũng là lý do tại sao cả thế giới đều biết đến Man Utd, Man City, Arsenal, Chelsea, Bayern Munich, Barcelona, Real Madrid... người hâm mộ yêu mến, ủng hộ, trung thành với họ suốt hàng chục năm.

LÊ THÀNH TRUNG (từ London, Anh)