STEM - Trí tuệ nhân tạo - robotics: Học từ trải nghiệm công nghệ

Sân chơi robotics đem lại niềm vui sáng tạo cho học sinh.

Cơ hội tiếp cận công nghệ

Thực hiện các chủ trương về đổi mới giáo dục, chuyển đổi số và phát triển năng lực người học, ngành Giáo dục Thái Nguyên đã xác định rõ việc đưa giáo dục STEM, công nghệ và trí tuệ nhân tạo vào nhà trường không chỉ là xu hướng, mà là nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn hiện nay.

Theo đó, Sở GD&ĐT Thái Nguyên đã chủ động phối hợp với Viện Nghiên cứu Thiết kế Trường học (Bộ GD&ĐT) triển khai “Sân chơi STEM - AI - robotics Thái Nguyên 2026” với quy mô toàn tỉnh, thu hút sự tham gia của gần 100 đội thi đến từ các trường, cùng hàng nghìn học sinh và giáo viên.

Chương trình có sự đồng hành tích cực của đơn vị chuyên môn khi phối hợp xây dựng nội dung, tập huấn và tổ chức triển khai sân chơi trên toàn tỉnh. Cách làm này góp phần quan trọng trong việc đảm bảo chất lượng chuyên môn, tính đồng bộ và hiệu quả thực tiễn của chương trình.

Quá trình tổ chức được triển khai bài bản qua nhiều giai đoạn, từ công tác tập huấn giáo viên, hướng dẫn học sinh, tổ chức thi vòng sơ loại theo cụm trường, đến lựa chọn 40 đội xuất sắc tham gia vòng chung kết. Đây không chỉ là cuộc thi, mà còn là quá trình học tập, trải nghiệm, rèn luyện thực sự của học sinh và giáo viên.

Chủ đề “Equity Engineer” (Kỹ sư vì cộng đồng) của cuộc thi thể hiện rõ định hướng giáo dục sử dụng công nghệ để giải quyết các vấn đề thực tiễn, hướng tới sự công bằng trong tiếp cận nguồn lực và cơ hội trong xã hội. Thông qua các nhiệm vụ thi đấu, học sinh được học cách điều khiển robot, tư duy, hợp tác và tìm kiếm giải pháp tối ưu cho các bài toán mô phỏng gần với cuộc sống. Đây chính là những nền tảng quan trọng để hình thành năng lực công dân trong kỷ nguyên số.

Sở GD&ĐT Thái Nguyên cho biết, từ những kết quả bước đầu đạt được, ngành Giáo dục sẽ tiếp tục định hướng mở rộng và phát triển các hoạt động giáo dục STEM - AI - robotics trong thời gian tới, trong đó tập trung vào việc xây dựng đội ngũ giáo viên nòng cốt, phát triển các mô hình STEM - AI - robotics trong nhà trường, từng bước hình thành hệ sinh thái giáo dục số phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương.

Công nghệ robotics giúp hoạt động dạy và học trở nên hứng khởi.

Chuyển biến tích cực

Ông Nguyễn Văn Hưng - Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Thái Nguyên, đánh giá: Thông qua sân chơi công nghệ, cách tiếp cận giáo dục tại các nhà trường có sự chuyển biến tích cực. Học sinh ngày càng hứng thú với các hoạt động học tập gắn với công nghệ; giáo viên từng bước làm chủ phương pháp tổ chức dạy học STEM; nhà trường bắt đầu hình thành môi trường học tập sáng tạo, gắn với thực tiễn và định hướng phát triển năng lực.

Tại Trường Tiểu học Nha Trang (phường Phan Đình Phùng, tỉnh Thái Nguyên), việc đăng cai tổ chức bảng đấu vòng loại sân chơi STEM - AI - robotics đã tạo ra không khí sôi nổi, hào hứng từ quá trình tập luyện, thi đấu đến các hoạt động học tập trên lớp. Nhà trường xác định sân chơi không chỉ là cuộc thi, mà còn là môi trường học tập thực tiễn, không gian sáng tạo, cơ hội để các em hình thành kỹ năng hợp tác, tinh thần kỷ luật, sự tự tin và bản lĩnh.

Em Lưu Công Huy (lớp 5A) chia sẻ: “Quá trình điều khiển robot để thực hiện nhiệm vụ đầy khó khăn thử thách, nhưng cảm giác khi chinh phục thành công thì tuyệt vời, khiến chúng em tự tin và mong muốn cố gắng hơn”.

Lan tỏa tinh thần đổi mới và cảm hứng về công nghệ, trí tuệ nhân tạo, nhiều chuyên đề giáo dục STEM - AI - robottics đã được tổ chức tại các nhà trường trên địa bàn. Hoạt động này giúp học sinh không chỉ học kiến thức mới, mà còn rèn luyện kỹ năng mềm, nuôi dưỡng sáng tạo từ trải nghiệm khoa học. Đây vừa là dịp đổi mới về nội dung và cách thức tổ chức hoạt động, đồng thời qua đó tiếp tục bồi dưỡng đội ngũ giáo viên về chuyên môn giảng dạy, năng lực ứng dụng công nghệ, phương pháp sư phạm tích hợp.

Với Trường Tiểu học & THCS 915 Gia Sàng (phường Gia Sàng, tỉnh Thái Nguyên), học sinh được trực tiếp trải nghiệm thực tế ảo, lập trình 3D, điều khiển robot thi đấu đối kháng, vượt chướng ngại vật, bảo vệ môi trường. Theo đó, chương trình học 2 buổi/ngày sẽ không chỉ tập trung vào kiến thức cơ bản, mà còn được tích hợp các nội dung về trí tuệ nhân tạo và STEM.

“Lần đầu tiên em được sử dụng các thiết bị điều khiển thông minh như vậy, nó đòi hỏi nhiều kỹ năng. Trải nghiệm thực tế ảo du hành thế giới cũng đem lại những cảm giác rất đặc biệt, mới mẻ và lôi cuốn”, em Nguyễn Khánh Linh (lớp 6A1) hào hứng bày tỏ.

Bên cạnh việc tổ chức các sân chơi công nghệ, việc chú trọng đầu tư phòng thực hành giáo dục STEM cũng tạo ra những hiệu ứng tích cực trong dạy học.

Với thiết kế theo mô hình chuẩn hóa, đồng bộ, hiện đại, phù hợp cho các hoạt động trải nghiệm STEM, nghiên cứu dự án, thực hành sáng tạo, những phòng này được trang bị hệ thống bảng tương tác thông minh, máy tính cấu hình phù hợp cho học tập và nghiên cứu.

Thầy Nguyễn Duy Nam – giáo viên Toán, Trường THCS Chu Văn An (phường Phan Đình Phùng, tỉnh Thái Nguyên), trao đổi: “Đây là phòng học được trang bị hiện đại, đặc biệt về công nghệ cảm biến. Chúng tôi vui khi được cập nhật những kiến thức mới, nhưng cũng phải nỗ lực để xây dựng nội dung hoạt động bài học phù hợp chương trình, đảm bảo tính hiệu quả khi sử dụng thiết bị, phát triển tư duy và năng lực cho học sinh”.

Khi sân chơi trở thành lớp học kiểu mới, điều thay đổi không chỉ là hình thức tổ chức, mà còn là bản chất của việc học. Quá trình học của học sinh trở thành một chuỗi trải nghiệm gồm khám phá, thử nghiệm, điều chỉnh, hoàn thiện. Kiến thức không còn tách rời thực tiễn, mà gắn với tình huống cụ thể, đòi hỏi học sinh phải vận dụng tổng hợp nhiều lĩnh vực. Vai trò của người thầy cũng chuyển hóa, từ người truyền đạt tri thức trở thành thiết kế hoạt động học tập, tổ chức trải nghiệm và dẫn dắt học sinh khám phá.

Phạm Vũ