Sony khai tử đĩa game vật lý: Nguy cơ độc quyền và làn sóng kiện tụng từ năm 2028

Sony vừa gây xôn xao cộng đồng công nghệ khi thông báo sẽ chính thức chấm dứt sản xuất đĩa game vật lý vào đầu năm 2028. Quyết định này đồng nghĩa với việc PlayStation Store sẽ trở thành nền tảng duy nhất để người dùng sở hữu trò chơi trên hệ máy PS5 và các thế hệ sau, làm dấy lên những lo ngại nghiêm trọng về hành vi độc quyền và các rủi ro pháp lý quy mô lớn.

Banner for PlayStation Store lawsuits with gavel shown

Thế độc quyền của PlayStation Store dưới góc nhìn pháp lý

Kể từ năm 2019, Sony đã áp dụng các hạn chế nghiêm ngặt, không cho phép các nhà bán lẻ bên thứ ba bán mã kích hoạt (digital vouchers) trực tiếp cho người dùng. Điều này khiến PlayStation Store trở thành điểm đến duy nhất cho bất kỳ ai muốn mua game kỹ thuật số. Khi đĩa vật lý bị loại bỏ hoàn toàn vào năm 2028, rào cản cạnh tranh cuối cùng sẽ biến mất.

Các chuyên gia pháp lý cảnh báo rằng việc thiếu hụt các bản sao vật lý sẽ củng cố lập luận của các nguyên đơn trong các vụ kiện chống độc quyền. Thực tế, Sony đã phải đối mặt với nhiều vụ kiện tập thể. Đáng chú ý, một vụ kiện tại Mỹ đã dẫn đến thỏa thuận dàn xếp trị giá 7,85 triệu USD vào tháng 4/2026. Nguyên đơn cho rằng việc loại bỏ voucher đã mang lại cho PlayStation Store lợi thế không công bằng, trực tiếp làm giảm cơ hội tiếp cận các chương trình giảm giá của người tiêu dùng.

Sự khác biệt trong chiến lược giữa Sony, Microsoft và Nintendo

Trong khi Sony siết chặt hệ sinh thái, các đối thủ cạnh tranh như Microsoft (Xbox) và Nintendo vẫn duy trì một cơ chế linh hoạt hơn. Người dùng Xbox và Nintendo vẫn có thể mua mã game kỹ thuật số tại các cửa hàng trực tuyến hoặc cửa hàng vật lý của bên thứ ba. Sự tồn tại của nhiều kênh phân phối giúp tạo ra môi trường cạnh tranh về giá, mang lại lợi ích trực tiếp cho game thủ.

Ngược lại, người dùng PlayStation hiện chỉ có một lựa chọn duy nhất. Mặc dù Sony thường xuyên tổ chức các đợt giảm giá trên PlayStation Store, nhưng mức giá này thường không hấp dẫn bằng việc mua đĩa vật lý tại các đại lý bán lẻ hoặc thị trường game cũ. Việc chuyển dịch hoàn toàn sang kỹ thuật số sẽ tước bỏ quyền lựa chọn của khách hàng.

Tác động đến quyền sở hữu và thị trường bán lẻ

Một trong những điểm gây tranh cãi nhất khi kỷ nguyên đĩa vật lý kết thúc chính là quyền sở hữu và khả năng bán lại (resell). Với đĩa vật lý, người dùng có toàn quyền định đoạt tài sản của mình, bao gồm cả việc bán lại hoặc trao đổi. Tuy nhiên, với game kỹ thuật số, người dùng thực tế chỉ đang thuê quyền sử dụng phần mềm dưới các điều khoản nghiêm ngặt.

Bên cạnh đó, các nhà bán lẻ cũng đang đứng trước tương lai bất định. Dù một số thông tin từ PlayStation Blog gợi ý rằng các nhà bán lẻ có thể vẫn được bán game dưới dạng định dạng kỹ thuật số sau tháng 1/2028, nhưng hiện vẫn chưa rõ cơ chế này sẽ vận hành ra sao nếu Sony không khôi phục hệ thống voucher. Nếu không có sự thay đổi trong chính sách, thị trường game sẽ chứng kiến một cuộc chuyển đổi lịch sử, nơi sự tiện lợi của kỹ thuật số đi kèm với cái giá là sự mất đi tính cạnh tranh và quyền lợi sở hữu tài sản của người chơi.

* Bài viết này được thực hiện với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI)

PHỐ HỘI