Somalia thông qua Hiến pháp mới

Nguồn: ITN

Hoàn tất Hiến pháp mới sau nhiều năm tranh luận

Trong phiên họp được phát sóng trực tiếp trên truyền hình quốc gia tại Thủ đô Mogadishu mới đây, 222 nghị sĩ của cả hai viện Quốc hội đã bỏ phiếu ủng hộ việc thông qua Hiến pháp, gồm 185 thành viên Hạ viện và 37 thượng nghị sĩ trong tổng số 329 nghị sĩ. Tổng thống Hassan Sheikh Mohamud gọi đây là “một ngày lịch sử”, cho rằng văn bản mới đã hoàn tất tiến trình xây dựng Hiến pháp kéo dài nhiều năm kể từ giai đoạn tái thiết sau nội chiến.

Theo Hiến pháp mới, tổng thống vẫn sẽ được Quốc hội bầu, trong khi các nghị sĩ được người dân bầu trực tiếp. Thủ tướng sẽ do tổng thống bổ nhiệm nhưng có thể bị Quốc hội bãi nhiệm. Văn bản cũng quy định một tổng thống chỉ được phục vụ tối đa 2 nhiệm kỳ, phải là công dân Somalia theo huyết thống, và không đủ điều kiện tranh cử nếu mẹ là người nước ngoài.

Hiến pháp mới đặt ra các điều kiện nghiêm ngặt đối với các chức vụ cấp cao. Tổng thống, Thủ tướng, Chủ tịch Quốc hội và Chánh án tối cao không được giữ hai quốc tịch, phải từ bỏ quốc tịch nước ngoài nếu được bổ nhiệm hoặc bầu cử, đồng thời không được kết hôn với công dân nước ngoài. Ngoài ra, Hiến pháp cũng quy định 15 tuổi là độ tuổi trưởng thành về tôn giáo và 18 tuổi là độ tuổi chịu trách nhiệm pháp lý.

Một thay đổi quan trọng khác là việc tăng quyền lực cho Chính phủ trong lĩnh vực đối ngoại. Theo đó, Chính phủ trung ương có quyền độc quyền ký kết các hiệp định song phương với các quốc gia khác, trong khi các bang không được phép tự đàm phán hoặc thiết lập quan hệ quốc tế riêng.

Gia hạn nhiệm kỳ và phản ứng từ phe đối lập

Song song với việc thông qua Hiến pháp, Quốc hội cũng quyết định kéo dài nhiệm kỳ của Chính phủ và cơ quan lập pháp từ 4 lên 5 năm, đồng nghĩa với việc lùi kế hoạch bầu cử thêm một năm. Quyết định này được cho là nhằm tạo thêm thời gian chuẩn bị cho hệ thống bầu cử trực tiếp mới và hoàn thiện các cơ chế quản trị.

Tuy nhiên, nhiều lãnh đạo đối lập, bao gồm các cựu tổng thống và cựu thủ tướng, đã phản đối mạnh mẽ động thái này và kêu gọi tổ chức bầu cử theo lịch trình ban đầu vào tháng 5. Họ cho rằng việc kéo dài nhiệm kỳ có thể làm suy yếu tiến trình dân chủ.

Bối cảnh chính trị của Somalia vẫn hết sức phức tạp kể từ khi chế độ của nhà lãnh đạo quân sự Mohamed Siad Barre sụp đổ năm 1991, khiến đất nước rơi vào xung đột kéo dài và thiếu một chính quyền trung ương mạnh. Trong khi đó, lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên minh châu Phi vẫn hỗ trợ Chính phủ chống lại các tay súng của nhóm Al-Shabaab, tổ chức có liên hệ với mạng lưới Al-Qaeda và vẫn kiểm soát nhiều khu vực nông thôn cũng như tiến hành các vụ tấn công vào các thành phố lớn.

Giới quan sát nhận định, Hiến pháp mới có thể tạo nền tảng pháp lý rõ ràng hơn cho hệ thống chính trị và bầu cử của Somalia, nhưng việc triển khai các cải cách này sẽ phụ thuộc vào khả năng đạt được đồng thuận giữa Chính phủ liên bang, các bang và các lực lượng chính trị đối lập trong thời gian tới.

Ngọc Minh