Sớm nạo vét các cửa sông để đảm bảo nguồn nước đẩy mặn

Thửa ruộng thấp ở cánh đồng Phong Hồ, phường Điện Bàn Đông bị thiếu nước tưới nhiều ngày. Ảnh: HOÀNG HIỆP

Lúa bị thiếu nước tưới nhiều ngày

Mặc dù cánh đồng Phong Hồ (thuộc phường Điện Bàn Đông) chỉ cách trạm bơm Cẩm Sa hơn 700m, nhưng một số thửa ruộng lúa đã bị khô do từ giáp Tết Nguyên đán Bính Ngọ đến nay không đưa được nước về. Quá “nóng ruột”, nhiều nông dân đã tranh thủ trời mưa nhỏ để vãi phân trên ruộng khô mà không chờ nước tưới về nhằm vớt vát vụ đông xuân khi cây lúa đã 2 tháng tuổi có nguy cơ nghẹn đòng vì không có nước tưới.

Bà Hồ Thị Lục (trú khối phố 2A, phường Điện Bàn Đông) nói: “Từ giáp Tết Nguyên đán đến nay đã 16 ngày rồi mà 8 sào ruộng lúa của tôi chưa được cấp nước. Chúng tôi đi hỏi thì được biết là trạm bơm Cẩm Sa bị nhiễm mặn đã nhiều ngày, dù cố gắng vận hành bơm lách triều, nhưng số giờ bơm bị hạn chế nên không đủ nước về chân ruộng này. Có mấy ngày liền trạm bơm Cẩm Sa phải dừng vận hành vì bị nhiễm mặn quá nặng. Nông dân nóng ruột quá nên không chờ nước về mà vãi phân cho lúa để chống nghẹn đòng được chừng nào tốt chừng đó dù vẫn biết là ít có hiệu quả”.

Nông dân vãi phân trên ruộng khô nước. Ảnh: HOÀNG HIỆP

Theo ghi nhận của phóng viên, do bể hút của trạm bơm Cẩm Sa thường xuyên bị nhiễm mặn nặng (cao hơn ngưỡng cho phép bơm tưới cây trồng là 0,8‰) nên hiện có gần 90ha lúa thuộc phạm vi tưới của trạm bơm này bị thiếu nước tưới nhiều ngày.

Nước mặn cũng đã xâm nhập vào bể hút của trạm bơm Vĩnh Điện với nồng độ mặn đo được 0,28 - 0,3‰ (sát ngưỡng cho phép cấp nước sinh hoạt), đe dọa việc cấp nước sinh hoạt và nước tưới cho nhiều diện tích sản xuất nông nghiệp.

Trong khi đó, độ mặn đo được hằng giờ tại bể hút của trạm bơm Tứ Câu vào ngày 1/3 lúc cao nhất lên đến 4,4‰ nên trạm bơm này thường xuyên dừng vận hành.

Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Đà Nẵng Đào Văn Thiên cho hay, do nồng độ mặn thường xuyên vượt ngưỡng cho phép nên trạm bơm Tứ Câu phải dừng vận hành từ ngày 14/2 đến nay nên có khoảng 243ha ruộng lúa thuộc phạm vi tưới của trạm bơm này đã bắt đầu khô hạn. Khả năng chống chịu của cây lúa chỉ còn vài ngày nữa, nếu không được bổ sung lượng nước kịp thời sẽ bắt đầu khô héo, ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của cây lúa trong vụ đông xuân.

Bể hút của trạm bơm Cẩm Sa được đo độ mặn hằng giờ, nhưng thường xuyên dừng vận hành bơm vì độ mặn cao. Ảnh: HOÀNG HIÊP

Nếu tình hình xâm nhập mặn tiếp tục kéo dài thì trạm bơm Tứ Câu, Cẩm Sa và các trạm bơm trên sông Vĩnh Điện phải dừng vận hành phục vụ sản xuất nông nghiệp với tổng diện tích hơn 2.000ha và dừng cấp nước sinh hoạt, phục vụ sản xuất.

Để “cứu” trạm bơm Vĩnh Điện và đẩy được nước mặn ra khỏi vị trí đắp đập tạm tại hạ lưu trạm bơm Tứ Câu, công ty tiếp tục gửi văn bản đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường tham mưu UBND thành phố Đà Nẵng đề nghị các nhà máy thủy điện trên lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn điều tiết tăng lưu lượng nước xả về hạ du.

Đồng thời, chỉ đạo UBND xã Gò Nổi khẩn trương nạo vét bùn, đất lẫn tạp chất bồi lấp ở cửa và đoạn đầu sông Vĩnh Điện để tăng lưu lượng nước ngọt chảy từ sông Thu Bồn vào trong thời gian sớm nhất.

Cần khơi thông dòng chảy

Với tình hình xâm nhập mặn mạnh vào sông Vĩnh Điện như hiện nay, trạm bơm Thanh Quýt (phường An Thắng) có nguy cơ bị nhiễm mặn vì dòng chảy nước ngọt trên sông Thanh Quýt thấp.

Nồng độ mặn đo được tại bể hút trạm bơm Vĩnh Điện đã sát ngưỡng cho phép cấp nước sinh hoạt từ ngày 28/2. Ảnh: HOÀNG HIỆP

Bên cạnh đó, bề rộng cửa và lòng sông La Thọ (thượng lưu sông Thanh Quýt) đoạn sát sông Lạc Thành bị bồi lấp nặng nề, có đoạn chỉ rộng trung bình khoảng 3m, có vị trí chỉ rộng 2,5m, đòi hỏi phải được nạo vét sớm vì hạ lưu sông La Thọ có bề rộng 8 - 10m mà nước cạn.

Ông Phạm Văn Thích (trú thôn Đông Đức, xã Điện Bàn Tây) cho biết: “Đoạn đầu sông La Thọ bị bồi lấp đất, cát đã lâu làm lòng sông bị thu hẹp với bề rộng chỉ còn chưa tới 30% so với trước đây nên đã một số lần xảy ra khô cạn nước sông ở hạ lưu và gây thiếu nước tưới cho nhiều diện tích sản xuất nông nghiệp ở xã Điện Bàn Tây. Do đó, đoạn đầu sông La Thọ cần sớm được nạo vét, mở rộng để đảm bảo nguồn nước tưới và có nước về đẩy mặn cho hạ lưu, tránh để xảy ra hiện tượng cạn khô nhiều ngày như trước đây”.

Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Đà Nẵng đang đề nghị nạo vét, khơi thông đoạn đầu sông Vĩnh Điện trong thời gian sớm nhất. Ảnh: HOÀNG HIỆP

Sở Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành văn bản kiến nghị UBND thành phố giao UBND xã Điện Bàn Tây nạo vét, khơi thông sông Lạc Thành và nạo vét đoạn sông La Thọ dài 2,1km (thuộc xã Điện Bàn Tây) và UBND phường Điện Bàn Bắc nạo vét đoạn sông La Thọ tiếp theo dài 3,6km.

Về lâu dài, nhằm làm tăng nguồn nước ngọt từ sông Vu Gia qua đập dâng Thanh Quýt để đẩy mặn, tạo nguồn cho sông Vĩnh Điện, UBND phường Điện Bàn Bắc và UBND các xã Điện Bàn Tây, Gò Nổi phối hợp với Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Đà Nẵng tổ chức khảo sát, đánh giá thực tế tình trạng bồi lấp sông La Thọ, sông Bình Long, sông Vĩnh Điện và đề xuất biện pháp công trình lâu dài, tạo sự ổn định nguồn nước tưới cho sản xuất nông nghiệp và cấp nước sinh hoạt cùng các ngành kinh tế khác.

HOÀNG HIỆP