Sỏi san hô nguy hiểm nhận biết ra sao?

Sỏi san hô là loại sỏi có kích thước lớn, thường được hình thành từ các tinh thể khoáng chất kết hợp với vi khuẩn. Loại sỏi này có xu hướng phát triển nhanh, lấp đầy hệ thống thu thập nước tiểu của thận. Khác với các loại sỏi nhỏ dễ gây đau quặn thận, sỏi san hô thường phát triển lặng lẽ trong thời gian dài. Nhiều trường hợp chỉ phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn, xuất hiện biến chứng hoặc suy giảm chức năng thận.

Loại bỏ sỏi san hô "khổng lồ", bảo tồn thận cho bệnh nhân

Các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa khu vực Bắc Quang (Tuyên Quang) vừa can thiệp thành công cho bệnh nhân L.V.L. (61 tuổi) mắc sỏi san hô kích thước lớn trong thận trái bằng kỹ thuật tán sỏi qua da, giúp bảo tồn chức năng thận.

Trước đó, bệnh nhân có biểu hiện đau lưng kéo dài nhưng chủ quan. Khi nhập viện, tình trạng đã nặng với đau dữ dội, sốt, mệt mỏi. Kết quả chẩn đoán cho thấy khối sỏi kích thước 41x31×xmm, gần như chiếm toàn bộ hệ thống đài - bể thận. Theo các bác sĩ, nếu không xử trí kịp thời, người bệnh có nguy cơ nhiễm trùng nặng, suy giảm chức năng thận, thậm chí phải cắt bỏ thận.

Các bác sĩ đã lựa chọn tán sỏi qua da - phương pháp ít xâm lấn. Thông qua một đường rạch nhỏ khoảng 0,5-1 cm vùng lưng, bác sĩ tạo đường hầm vào thận, sử dụng nội soi và năng lượng laser để phá vỡ sỏi thành mảnh nhỏ và lấy ra ngoài. Kỹ thuật này giúp hạn chế tối đa tổn thương mô thận so với mổ mở truyền thống.

Sau can thiệp, bệnh nhân tỉnh táo, giảm đau rõ rệt, chức năng thận được bảo tồn. Đáng chú ý, toàn bộ khối sỏi lớn được xử lý chỉ sau một lần can thiệp.

Sỏi san hô thường không thể tự ra ngoài mà tiếp tục phát triển, gây tắc nghẽn và phá hủy cấu trúc thận.

Nhận biết sỏi san hô dễ bị bỏ qua

Sỏi san hô còn được gọi là sỏi struvite hoặc sỏi nhiễm trùng. Sỏi san hô có 2 loại: Sỏi san hô toàn phần là loại sỏi đúc khuôn theo toàn bộ hệ thống đài bể thận, sỏi san hô bán phần là sỏi chỉ đúc khuôn theo một phần hệ thống đài bể thân hoặc giữa chúng có khớp.

Sỏi thận san hô nếu không được điều trị có thể gây viêm đài bể thận, suy thận, nhiễm độc toàn thân, từ đó dẫn đến tử vong.

Một trong những đặc điểm nguy hiểm của sỏi san hô là triệu chứng không điển hình, dễ bị nhầm lẫn hoặc bỏ qua. Người bệnh cần chú ý đến các dấu hiệu sau:

Đau âm ỉ vùng thắt lưng

Khác với cơn đau dữ dội của sỏi niệu quản, sỏi san hô thường gây đau âm ỉ, kéo dài ở vùng hông lưng, một hoặc hai bên. Cơn đau có thể không rõ ràng, khiến người bệnh chủ quan.

Tiểu buốt, tiểu rắt

Do liên quan đến nhiễm trùng đường tiết niệu, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng:Tiểu buốt; Tiểu rắt; Cảm giác tiểu không hết. Một số người có biểu hiện nước tiểu có thể trở nên đục, có mùi hôi hoặc lẫn cặn. Đây là dấu hiệu cảnh báo nhiễm trùng đường tiết niệu.

Tiểu ra máu

Một số trường hợp có thể xuất hiện tiểu máu vi thể hoặc đại thể, tuy nhiên không phải lúc nào cũng rõ ràng. Khi có nhiễm trùng kèm theo, người bệnh có thể bị sốt, rét run - dấu hiệu cần đặc biệt lưu ý vì có thể liên quan đến nhiễm trùng nặng.

Ở giai đoạn muộn, khi chức năng thận bị ảnh hưởng, người bệnh có thể cảm thấy mệt mỏi, chán ăn, sút cân. Không giống như các loại sỏi nhỏ có thể tự đào thải, sỏi san hô thường không thể tự ra ngoài mà tiếp tục phát triển, gây tắc nghẽn và phá hủy cấu trúc thận.

Điều đáng lo ngại là bệnh tiến triển âm thầm, không gây đau dữ dội nên người bệnh thường đến viện muộn, khi đã có biến chứng.

Những biến chứng nguy hiểm của sỏi san hô

Nếu không được điều trị kịp thời, sỏi san hô có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng:

Sỏi san hô thường đi kèm với nhiễm trùng do vi khuẩn. Tình trạng này có thể tái đi tái lại nhiều lần, gây tổn thương kéo dài cho thận.
Sỏi lớn gây cản trở dòng chảy của nước tiểu, dẫn đến ứ nước trong thận. Nếu kéo dài, áp lực tăng lên sẽ làm giãn đài bể thận và tổn thương nhu mô thận.
Khi sỏi chiếm phần lớn diện tích bể thận, mô thận bị chèn ép và phá hủy dần. Người bệnh có thể bị suy giảm chức năng thận mà không nhận ra.
Đây là biến chứng nghiêm trọng nhất. Khi cả hai thận bị ảnh hưởng hoặc một thận đã mất chức năng từ trước, sỏi san hô có thể dẫn đến suy thận mạn, buộc người bệnh phải chạy thận hoặc ghép thận.
Trong trường hợp nhiễm trùng nặng, vi khuẩn có thể xâm nhập vào máu, gây nhiễm trùng huyết một tình trạng nguy hiểm, có thể đe dọa tính mạng.

Khi nào cần đi khám?

Nên đi khám sớm khi có các dấu hiệu: Đau lưng âm ỉ kéo dài; Tiểu buốt, tiểu rắt; Nước tiểu đục, có mùi; Sốt không rõ nguyên nhân; Có tiền sử sỏi thận hoặc nhiễm trùng tiết niệu. Việc phát hiện sớm giúp điều trị hiệu quả và tránh các biến chứng nguy hiểm.

Để xác định sỏi san hô, bác sĩ có thể chỉ định: Siêu âm ổ bụng; Chụp CT scan; Xét nghiệm nước tiểu; Xét nghiệm máu...

Tóm lại, Sỏi san hô là bệnh lý nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được phát hiện sớm. Không nên chủ quan với các triệu chứng nhẹ như đau lưng hay tiểu buốt kéo dài. Đặc biệt, những người có tiền sử nhiễm trùng tiết niệu hoặc sỏi thận cần theo dõi định kỳ để phát hiện sớm bất thường.

Phòng ngừa sỏi san hô người bệnh cần uống đủ nước từ 1,5- 2 lít nước/ ngày; định kỳ thăm khám để phát hiện và theo dõi tiến triển của sỏi; cần tuân thủ chế độ điều trị, không sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc.

BS. Nguyễn Văn Liên