SoftBank đặt cược lớn vào OpenAI, rủi ro thanh khoản gia tăng?

SoftBank đối mặt áp lực nợ vì đầu tư OpenAI

SoftBank đặt cược lớn vào OpenAI, rủi ro thanh khoản gia tăng?

Sự trở lại ngoạn mục của SoftBank đang trở thành một trong những câu chuyện đáng chú ý nhất của ngành công nghệ toàn cầu năm 2026. Tập đoàn Nhật Bản vừa vượt qua Toyota để trở thành doanh nghiệp có giá trị vốn hóa lớn nhất nước này, nhờ làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo và kỳ vọng tăng trưởng từ OpenAI cùng Arm Holdings.

Cổ phiếu SoftBank đã tăng khoảng 70% từ đầu năm. Sự hưng phấn của thị trường xuất phát từ niềm tin rằng AI đang bước vào giai đoạn thương mại hóa mạnh mẽ, trong đó OpenAI và Arm là hai tài sản chiến lược mà SoftBank đang nắm giữ.

Tuy nhiên, đằng sau đà tăng trưởng ấn tượng đó là những dấu hỏi về cấu trúc tài chính và khả năng quản trị rủi ro của tập đoàn do tỷ phú Masayoshi Son điều hành.

OpenAI trở thành khoản cược lớn nhất của SoftBank

Năm 2025, SoftBank tham gia vòng gọi vốn của OpenAI khi doanh nghiệp này được định giá khoảng 300 tỷ USD. Đến năm 2026, tập đoàn tiếp tục tăng tốc đầu tư và được cho là đã bổ sung thêm 30 tỷ USD vào nhà phát triển ChatGPT.

Theo đánh giá của S&P Global Ratings hồi tháng 3, sau các khoản đầu tư mới, OpenAI có thể chiếm khoảng 30% danh mục đầu tư của SoftBank, tương đương tỷ trọng của Arm Holdings.

Điều đó đồng nghĩa tương lai tài chính của SoftBank ngày càng gắn chặt với diễn biến của một công ty duy nhất.

Gil Luria, Giám đốc nghiên cứu công nghệ tại Davidson Capital Markets, nhận định rằng SoftBank đang tự biến mình thành một khoản đầu tư đòn bẩy cao vào AI. Chiến lược này có thể tạo ra lợi nhuận rất lớn nếu OpenAI tiếp tục tăng trưởng mạnh, nhưng cũng làm gia tăng rủi ro khi thị trường thay đổi kỳ vọng.

Để tài trợ cho các khoản đầu tư mới, SoftBank đã nhận khoản vay bắc cầu trị giá 40 tỷ USD hồi tháng 3. Tính đến cuối năm 2025, tập đoàn ghi nhận khoảng 16,3 nghìn tỷ yên nợ có lãi suất, tương đương khoảng 104 tỷ USD.

Đây là con số khiến nhiều nhà đầu tư bắt đầu lo ngại về sức khỏe bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp.

Bài học WeWork vẫn còn nguyên giá trị

Những lo ngại hiện nay càng được nhắc đến nhiều hơn khi giới đầu tư nhớ lại thất bại của SoftBank với WeWork.

Thông qua Vision Fund, SoftBank từng rót hàng tỷ USD vào startup chia sẻ văn phòng này. Thời kỳ đỉnh cao, WeWork được định giá tới 47 tỷ USD và được xem là biểu tượng của nền kinh tế chia sẻ.

Tuy nhiên, những vấn đề về mô hình kinh doanh, quản trị doanh nghiệp và tác động từ đại dịch Covid-19 đã khiến WeWork sụp đổ. Doanh nghiệp nộp đơn xin bảo hộ phá sản tại Mỹ năm 2023, kéo theo khoản lỗ đầu tư vượt 14 tỷ USD đối với SoftBank.

Theo giới phân tích, bài học WeWork cho thấy mức độ rủi ro khi tập trung nguồn lực quá lớn vào một xu hướng hoặc một doanh nghiệp duy nhất.

Jay R. Ritter, Giáo sư danh dự tại Trường Kinh doanh Warrington, cho rằng việc đầu tư vào SoftBank hiện nay gần giống như một khoản đặt cược có đòn bẩy vào OpenAI.

Nếu OpenAI thành công, lợi nhuận sẽ được khuếch đại đáng kể. Ngược lại, nếu doanh nghiệp này không đạt kỳ vọng hoặc thị trường AI hạ nhiệt, tác động tiêu cực cũng sẽ được khuếch đại theo chiều ngược lại.

Nguy cơ thanh khoản hay chỉ là lo ngại ngắn hạn?

Tháng 3 vừa qua, S&P Global Ratings đã hạ triển vọng tín dụng của SoftBank từ ổn định xuống tiêu cực.

Tổ chức xếp hạng này cho rằng khả năng thanh khoản, chất lượng danh mục đầu tư và năng lực tài chính của SoftBank có nguy cơ suy giảm sau khi tập đoàn tăng mạnh đầu tư vào OpenAI.

Richard Windsor, nhà sáng lập Radio Free Mobile, nhận định rủi ro lớn nhất nằm ở việc SoftBank ngày càng phụ thuộc vào thành công của OpenAI.

Theo ông, nếu OpenAI không đạt được các mục tiêu tăng trưởng hoặc không thể IPO với mức định giá như kỳ vọng, SoftBank hoàn toàn có thể đối mặt áp lực thanh khoản lớn hơn hiện nay.

Trong bối cảnh đó, bất kỳ sự điều chỉnh nào của thị trường AI cũng có thể tác động mạnh tới giá trị tài sản đảm bảo của SoftBank và khả năng huy động vốn trong tương lai. Tuy nhiên, không phải tất cả nhà đầu tư đều bi quan.

Richard Kaye, nhà quản lý danh mục đầu tư tại Comgest, cho rằng SoftBank vẫn sở hữu lượng tài sản đủ lớn để bảo đảm các nghĩa vụ tài chính. Ông lưu ý tỷ lệ cho vay trên giá trị tài sản của tập đoàn hiện vẫn dưới 25%, mức được xem là tương đối an toàn đối với một doanh nghiệp đầu tư.

Theo quan điểm này, ngay cả khi OpenAI không đạt được mức định giá kỳ vọng, SoftBank vẫn chưa rơi vào tình trạng mất khả năng thanh toán.

Canh bạc AI lớn nhất lịch sử của Masayoshi Son

Trong nhiều năm qua, Masayoshi Son luôn nổi tiếng với các khoản đầu tư có quy mô rất lớn và mang tính đặt cược vào tương lai.

Từ Alibaba, Arm cho tới Vision Fund, chiến lược của ông thường xoay quanh việc xác định sớm các xu hướng công nghệ có khả năng thay đổi thế giới.

Với AI, vị tỷ phú Nhật Bản tin rằng tác động của công nghệ này còn lớn hơn nhiều lần so với cuộc bùng nổ internet cuối thập niên 1990.

Trong cuộc trả lời phỏng vấn CNBC gần đây, ông cho rằng bất kỳ đợt điều chỉnh nào của cổ phiếu AI trong tương lai cũng sẽ tạo ra cơ hội mua vào hấp dẫn thay vì là mối đe dọa dài hạn.

Quan điểm đó cho thấy SoftBank sẽ tiếp tục đẩy mạnh hiện diện trong hệ sinh thái AI toàn cầu. Tuy nhiên, câu hỏi mà thị trường đang đặt ra là liệu tập đoàn có đủ sức chống chịu nếu kịch bản lạc quan nhất không xảy ra.

Hiện tại, OpenAI vẫn là động lực tăng trưởng lớn nhất trong câu chuyện phục hưng của SoftBank. Nhưng cũng chính khoản đầu tư này đang trở thành phép thử lớn nhất đối với khả năng quản trị rủi ro của tập đoàn công nghệ Nhật Bản trong giai đoạn tiếp theo.

Thế Kiên