Sợ thất nghiệp vì AI, sinh viên ồ ạt nghĩ đến đổi ngành

Sinh viên tốt nghiệp hiện nay bước vào một môi trường việc làm nhiều biến động, nơi các vị trí truyền thống, đặc biệt là cấp độ đầu vào đang chịu ảnh hưởng mạnh từ tự động hóa và trí tuệ nhân tạo (AI). Điều này khiến việc lựa chọn ngành học của các em không còn đơn thuần dựa trên sở thích cá nhân, mà ngày càng gắn chặt với dự báo về nhu cầu nhân lực trong tương lai.

Ảnh minh họa: Futurism

Theo khảo sát mới của Lumina Foundation và Gallup, trong bối cảnh thị trường lao động đang bị tái định hình bởi tiến bộ công nghệ, sinh viên buộc phải điều chỉnh định hướng để thích ứng với những yêu cầu mới.

Theo đó, gần một nửa sinh viên tại Mỹ tham gia khảo sát nói đã suy nghĩ về việc chuyển ngành hoặc lĩnh vực học tập, trong đó 14% suy nghĩ “rất nhiều” và 33% “ở mức đáng kể” về việc này, vì AI có thể ảnh hưởng đến cơ hội nghề nghiệp hoặc triển vọng của một số ngành. Xu hướng này phổ biến hơn ở sinh viên nam (60%) so với nữ (38%), và cao hơn ở các nhóm ngành công nghệ (70%) và đào tạo nghề (71%).

Không chỉ dừng ở cân nhắc, khoảng 16% sinh viên cho biết đã thực sự thay đổi ngành học do tác động tiềm tàng của AI. Trong số này, 26% theo học ngành khoa học xã hội, 17% ngành kinh doanh và 13% ngành công nghệ.

“Đây là một trong những tín hiệu rõ ràng nhất cho thấy sinh viên đang suy nghĩ lại về tương lai của mình để đáp ứng với trí tuệ nhân tạo”, Tiến sĩ Courtney Brown, Phó Chủ tịch phụ trách tác động và hoạch định chiến lược tại Lumina Foundation chia sẻ.

Thực tế tuyển dụng đang phản ánh rõ xu hướng này. Em Christina Eid, sinh viên năm cuối ngành quản trị kinh doanh tại Đại học Mỹ cho biết, kỹ năng AI ngày càng trở thành yêu cầu phổ biến trong các cuộc phỏng vấn.

Theo khảo sát do em thực hiện, năm 2024 chỉ có 12% sinh viên cho biết nhà tuyển dụng hỏi về khả năng sử dụng AI. Tuy nhiên, đến năm 2025, con số này đã tăng lên 30%. Bản thân Eid cũng cho biết trong các buổi phỏng vấn gần đây, em đều được yêu cầu trình bày về kỹ năng liên quan đến AI.

“Ngay cả khi bạn không đồng tình với AI, thì đó vẫn là hướng đi của tương lai”, Eid nhận định.

Dù sinh viên ngày càng chủ động thích ứng, cách tiếp cận của các cơ sở giáo dục đối với AI vẫn chưa thống nhất. Khoảng 42% sinh viên cho biết trường của họ không khuyến khích sử dụng AI trong học tập, ngoại trừ một số trường hợp hạn chế.

Chỉ 11% cho biết trường cấm hoàn toàn việc sử dụng AI, trong khi 7% cho biết sinh viên được khuyến khích sử dụng công nghệ này tối đa.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy sinh viên vẫn sử dụng AI bất chấp các rào cản. Ở những trường không khuyến khích, 15% sinh viên dùng AI hàng ngày và 33% dùng hàng tuần. Ngay cả ở nơi bị cấm, tỷ lệ sử dụng hàng ngày vẫn đạt 10%.

Điều này phản ánh một khoảng cách đáng kể giữa chính sách và thực tiễn, cũng như nhu cầu học hỏi công nghệ ngày càng cấp thiết từ phía người học.

Trong bối cảnh AI ngày càng hiện diện sâu rộng, sinh viên đang trở thành lực lượng thích ứng nhanh nhất. Tuy nhiên, sự chuẩn bị vẫn mang tính cá nhân nhiều hơn là hệ thống.

Em Eid cho rằng dù trường học có khuyến khích hay không, việc trang bị kỹ năng và kiến thức về AI vẫn phụ thuộc vào mỗi sinh viên. Lời khuyên của em dành cho những người còn do dự là rõ ràng: “Hãy bắt kịp xu hướng”.

Hồng Nhung