Số hóa thư viện

Cán bộ các cơ quan, đơn vị trên địa bàn tỉnh đọc sách tại Thư viện tỉnh

Năm 2025, thực hiện chủ trương sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã, ngành VHTT&DL đã chủ động chỉ đạo Thư viện tỉnh rà soát, hướng dẫn mạng lưới thư viện cơ sở tiếp tục duy trì hoạt động, nâng cao tính chuyên nghiệp. Sau sắp xếp, phần lớn các điểm đọc được tích hợp vào hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở, góp phần đa dạng hóa hoạt động phục vụ người dân.

Tuy nhiên, quá trình này cũng đặt ra một số khó khăn, ảnh hưởng nhất định đến hiệu quả hoạt động. Bà Nông Thị Thảo, Phó Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội, xã Văn Lãng chia sẻ: Hiện nay, khối lượng công việc chuyên môn ngày càng lớn trong khi cán bộ thư viện của chúng tôi chủ yếu là kiêm nhiệm, chưa có điều kiện tiếp cận sâu với các nghiệp vụ hiện đại.

Bên cạnh vấn đề nhân lực, hạ tầng kỹ thuật cũng là một “điểm nghẽn” trong tiến trình chuyển đổi số, hiện nay Thư viện tỉnh vẫn phải duy trì nghiệp vụ trên phần mềm LIB 6.0, nền tảng đã lỗi thời, không còn tương thích với các tiêu chuẩn kết nối hiện đại.

Để khắc phục khó khăn trước mắt và duy trì hoạt động hiệu quả, Thư viện tỉnh đã đẩy mạnh hoạt động luân chuyển sách về cơ sở. Trong năm 2025, đơn vị đã mở mới 6 điểm luân chuyển, nâng tổng số lên 75 điểm toàn tỉnh. Đặc biệt, trước đặc thù địa hình đồi núi chia cắt, hơn 40 chuyến xe tri thức lưu động đã được tăng cường, đưa sách xuyên suốt về các khu vực biên giới, vùng sâu, vùng xa.

Trong bối cảnh chuyển đổi số toàn diện, việc hiện đại hóa thư viện số chính là bước đi chiến lược nhằm thu hẹp khoảng cách tiếp cận thông tin giữa các vùng miền, đảm bảo mọi người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ và đồng bào vùng biên giới, đều được thụ hưởng những giá trị tri thức hiện đại. Xác định đây là nhiệm vụ quan trọng, thời gian qua, sở đã tham mưu để triển khai phần mềm thư viện số dùng chung toàn tỉnh vào năm 2026. Hiện nay, sở đang đôn đốc Thư viện tỉnh phối hợp với các đơn vị liên quan để đảm bảo dự án hoàn thành đúng tiến độ. Mục tiêu lớn nhất là xây dựng một kho dữ liệu số hiện đại, giúp lan tỏa văn hóa đọc đến cộng đồng.

Ngày 31/12/2025, Sở VHTT&DL đã ban hành Quyết định số 951 về phê duyệt kế hoạch thuê dịch vụ công nghệ thông tin để xây dựng nền tảng số dùng chung với tổng dự toán hơn 6,3 tỷ đồng. Bà Đặng Thùy Lan, Giám đốc Thư viện tỉnh cho biết: “Việc triển khai nền tảng số dùng chung nhằm hiện đại hóa toàn diện công tác quản lý, chuyển đổi mạnh mẽ từ mô hình truyền thống sang thư viện thông minh. Hệ thống mới hướng tới chuẩn hóa và số hóa toàn bộ quy trình nghiệp vụ, từ khâu tiếp nhận, biên mục đến lưu trữ và khai thác tài liệu theo tiêu chuẩn hiện hành. Mọi công tác quản lý bạn đọc, lưu thông mượn, trả đều được tự động hóa và đồng bộ dữ liệu trên môi trường điện tử. Đây là giải pháp căn cơ nhằm thay thế hạ tầng cũ đã lạc hậu, tạo điều kiện thuận lợi để người dân tiếp cận tri thức một cách thực chất và hiện đại”.

Được biết, dự án tập trung xây dựng kho tài nguyên số dùng chung với các loại hình phong phú như sách điện tử, báo, tạp chí và đặc biệt là các tư liệu địa chí, tài liệu quý của địa phương. Nền tảng này cho phép người dân truy cập, tìm kiếm và đọc tài liệu trực tuyến mọi lúc, mọi nơi thông qua các thiết bị thông minh phổ biến như máy tính, máy tính bảng và điện thoại di động. Qua đó, mở rộng đối tượng phục vụ, đưa tri thức vượt qua rào cản địa lý đến với Nhân dân vùng sâu, vùng xa, biên giới.

Để thực hiện đạt mục tiêu năm 2026 phục vụ trên 97.000 lượt bạn đọc và đạt 70.500 lượt truy cập thư viện điện tử, ngành VHTT&DL xác định số hóa là giải pháp trọng tâm. Việc đầu tư cho hạ tầng kỹ thuật và đào tạo kỹ năng số cho cán bộ không chỉ là nhiệm vụ mà là điều kiện cần để xây dựng một “Lạng Sơn học tập” trong tương lai.

TUYẾT MAI