'Số hóa' đời sống: Người dân TPHCM sẽ được hưởng gì?

Kế hoạch chuyển đổi số và phát triển đô thị thông minh năm 2026 của TPHCM cho thấy một hướng đi rõ ràng: Lấy con người làm trung tâm, công nghệ làm công cụ và dữ liệu làm nền tảng.

Điểm đáng chú ý là, chuyển đổi số tại TPHCM không chỉ dừng ở việc "đưa dịch vụ lên mạng", mà hướng đến thay đổi cách vận hành của cả xã hội – từ quản lý nhà nước, sản xuất kinh doanh đến sinh hoạt đời sống.

Để người dân "chạm" dịch vụ công dễ hơn

Một trong những mục tiêu cốt lõi là xây dựng chính quyền số, nơi phần lớn thủ tục hành chính được thực hiện trực tuyến. Thành phố đặt ra yêu cầu 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện sẽ được cung cấp trực tuyến toàn trình; 80% giao dịch hành chính thực hiện theo hình thức "phi tiếp xúc".

Điều này đồng nghĩa, người dân có thể làm giấy tờ, nộp hồ sơ, nhận kết quả mà không cần đến trực tiếp cơ quan nhà nước. Dữ liệu cá nhân cũng được tái sử dụng, tránh tình trạng phải "khai đi khai lại" nhiều lần – một thay đổi nhỏ nhưng tác động lớn đến trải nghiệm hàng ngày.

Chính quyền TPHCM đã thí điểm sử dụng "Trạm công dân số" trên địa bàn. Ảnh: ST.

Không chỉ vậy, TPHCM còn hướng tới việc cá nhân hóa dịch vụ công, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong tiếp nhận, xử lý hồ sơ để rút ngắn thời gian, tăng tính minh bạch và tiện lợi.

Để số hóa đời sống, hạ tầng công nghệ được xem là nền móng. TPHCM đặt mục tiêu phủ sóng 5G đến 95% dân cư, phổ cập internet tốc độ cao tới từng hộ gia đình, đảm bảo mọi người đều có khả năng kết nối.

Song song đó là phát triển các trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây, nền tảng trí tuệ nhân tạo – những "bộ não số" giúp xử lý và khai thác dữ liệu phục vụ quản lý và đời sống.

Ở góc độ đô thị, Thành phố hướng đến triển khai các mô hình như "bản sao số" (digital twin), tích hợp cảm biến, camera, thiết bị IoT để theo dõi và điều hành đô thị theo thời gian thực. Điều này mở ra khả năng dự báo, cảnh báo sớm các vấn đề như ùn tắc giao thông, ngập nước hay ô nhiễm môi trường.

Lan tỏa vào từng lĩnh vực đời sống

Chuyển đổi số chỉ thực sự thành công khi người dân tham gia. Thành phố đặt mục tiêu 80% người dân từ 14 tuổi trở lên có tài khoản định danh điện tử (VNeID), từng bước hình thành thói quen sử dụng dịch vụ số trong đời sống.

Các phong trào như "Bình dân học vụ số", tổ công nghệ số cộng đồng được triển khai nhằm phổ cập kỹ năng số đến từng khu phố, từng hộ gia đình. Từ việc thanh toán không tiền mặt, sử dụng dịch vụ công trực tuyến đến tiếp cận thông tin, học tập và làm việc trên môi trường số – tất cả dần trở thành kỹ năng thiết yếu.

Trung tâm phục vụ hành chính công ở Thủ Đức đã sử dụng robot hỗ trợ người dân. Ảnh: ST.

Đáng chú ý, TPHCM cũng chú trọng hỗ trợ nhóm yếu thế tiếp cận công nghệ, như cung cấp thiết bị, miễn phí chữ ký số, đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình số hóa.

Chuyển đổi số tại TPHCM không diễn ra đơn lẻ mà lan tỏa trên nhiều lĩnh vực. Trong y tế, hồ sơ bệnh án điện tử và dữ liệu sức khỏe được liên thông, giúp người dân được chăm sóc liên tục và toàn diện hơn.

Trong giáo dục, các nền tảng học trực tuyến, trí tuệ nhân tạo hỗ trợ giảng dạy giúp cá nhân hóa việc học. Giao thông thông minh, quản lý đô thị bằng dữ liệu thời gian thực hay ứng dụng công nghệ trong môi trường, nông nghiệp… cũng góp phần nâng cao chất lượng sống.

Ngay cả những lĩnh vực gần gũi như an toàn thực phẩm, du lịch hay thương mại điện tử cũng được tích hợp công nghệ để tăng tính minh bạch, tiện lợi và trải nghiệm cho người dân.

Nhìn tổng thể, TPHCM đang đi theo một lộ trình rõ ràng: Từ số hóa hoạt động quản lý, tiến tới xây dựng chính quyền số, kinh tế số và cuối cùng là xã hội số toàn diện.

Trong đó, đô thị thông minh không chỉ là chuyện công nghệ, mà là cách tổ chức lại đời sống đô thị – nơi mọi hoạt động được kết nối, dữ liệu được chia sẻ và các quyết định được đưa ra dựa trên phân tích thông minh.

Quan trọng hơn cả, mọi thay đổi đều hướng đến mục tiêu cuối cùng: Nâng cao chất lượng sống của người dân.

Khả Hưng - Thanh Giang