Siết quản trị hội nhóm, làm sạch môi trường mạng

Bên cạnh những giá trị tích cực, không ít hội nhóm đã biến tướng, trở thành nơi phát tán tin giả, thông tin sai lệch, thậm chí bị lợi dụng để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải siết chặt trách nhiệm của người quản trị (admin) các hội nhóm trên không gian mạng.

Các đối tượng Vũ Tùng Lâm và Nguyễn Văn Tài bị Công an thành phố Hải Phòng bắt giữ để điều tra về hành vi cưỡng đoạt tài sản. Ảnh: Công an thành phố Hải Phòng

“Nở rộ” các trò lừa đảo trên mạng…

Ngày 7-4, Công an thành phố Hải Phòng đã bắt giữ hai đối tượng Vũ Tùng Lâm và Nguyễn Văn Tài để điều tra về hành vi cưỡng đoạt tài sản. Theo kết quả điều tra ban đầu, hai đối tượng này lợi dụng việc quản trị các trang mạng xã hội có lượng lớn người theo dõi như: “Beat Hải Phòng”, “Beat Thủy Nguyên”, “Ăn chơi Hải Phòng”… để đăng tải những bài viết mang tính “bóc phốt” các cơ sở kinh doanh, sau đó gây sức ép, yêu cầu chi tiền quảng cáo để gỡ bài.

Hồi đầu năm, tại Hà Nội, các đối tượng Nguyễn Minh Công (tức Công “Hàu”) và Vương Duy Hiển cũng bị khởi tố về tội cưỡng đoạt tài sản. Nguyễn Minh Công là quản trị viên của nhóm mạng “Phó thường dân” hoạt động trên nền tảng Facebook, TikTok. Nhóm này thường xuyên đăng tải video, bài viết mang tính xuyên tạc, bôi nhọ tổ chức, cá nhân. Sau khi tạo áp lực dư luận, các đối tượng đã liên hệ với đơn vị bị ảnh hưởng để đe dọa, yêu cầu chi tiền nhằm gỡ bỏ nội dung.

Việc buông lỏng kiểm duyệt nội dung trong các hội nhóm đông thành viên cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Ngày 26-3-2025, Công an tỉnh Quảng Nam đã xử phạt ông N.M.H là quản trị viên nhóm Facebook “Hội kể chuyện và truyện cười vui mỗi ngày” với hơn 200.000 thành viên, do không kiểm duyệt nội dung, để lan truyền thông tin xuyên tạc, công kích cơ quan, tổ chức.

Những vụ việc trên cho thấy, trong khi các hội nhóm mạng xã hội ngày càng có sức ảnh hưởng lớn nhưng người quản trị lại chưa được nhận thức đầy đủ trách nhiệm của mình và chưa được ràng buộc chặt chẽ bằng các quy định pháp lý tương xứng.

Định danh, gắn trách nhiệm cụ thể đối với người quản trị

Trên thực tế, quản trị viên là người nắm giữ vai trò trung tâm trong vận hành các hội nhóm. Với quyền phê duyệt thành viên, kiểm soát nội dung và định hướng hoạt động, quản trị viên không thể đứng ngoài những hệ lụy phát sinh trong cộng đồng do mình quản lý.

Về vấn đề này, Thượng tá Triệu Mạnh Tùng, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Bộ Công an) cho biết, dự thảo Nghị định Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân, đề xuất nhiều giải pháp nhằm tăng cường trách nhiệm của chủ quản các hội, nhóm trên mạng xã hội. Trong đó, đáng chú ý là yêu cầu xác thực định danh thông qua số điện thoại di động đã được đối soát với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

“Đối với các tài khoản quản lý, vận hành các hội, nhóm lớn trên không gian mạng, người quản trị phải chịu trách nhiệm đối với toàn bộ hoạt động của mình. Các hành vi buông lỏng quản lý, không kiểm duyệt hoặc tiếp tay cho nội dung vi phạm đều sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật”, Thượng tá Triệu Mạnh Tùng nhấn mạnh.

Ở góc độ pháp lý, luật sư Đỗ Phương Thảo, Công ty Luật TNHH Công lý Toàn dân cho rằng, hiện nay đang tồn tại sự mất cân đối giữa quyền phát tán thông tin và trách nhiệm pháp lý trong các hội nhóm mạng xã hội.

“Nhiều hội nhóm có sức ảnh hưởng lớn nhưng lại thiếu ràng buộc tương xứng khiến thông tin sai lệch lan truyền dễ dàng. Việc xác lập rõ trách nhiệm của admin là cần thiết để bảo đảm nguyên tắc tự do đi đôi với trách nhiệm”, luật sư Đỗ Phương Thảo phân tích.

Dưới góc nhìn xã hội học, PGS.TS Vũ Hào Quang, Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn tổng hợp và phân tích dư luận xã hội, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội nhận định: “Các hội nhóm mạng xã hội hiện nay có thể được xem như những “kênh truyền thông thu nhỏ”, có khả năng tác động mạnh mẽ đến dư luận. Tuy nhiên, khác với báo chí chính thống, nhiều hội nhóm lại thiếu cơ chế kiểm duyệt và chuẩn mực nội dung, tạo ra khoảng trống quản lý đáng lo ngại. Việc yêu cầu định danh và gắn trách nhiệm cụ thể đối với người quản trị là xu hướng tất yếu trong quản lý không gian mạng hiện nay”.

Các chuyên gia cũng cho rằng, việc siết chặt quản lý cần được triển khai trên cơ sở hài hòa giữa quyền riêng tư và quyền tự do ngôn luận của người dân. Các quy định phải đủ chặt để ngăn chặn vi phạm nhưng cũng cần đủ linh hoạt để không làm hạn chế các hoạt động trao đổi thông tin chính đáng. Khi mỗi hội nhóm đều có một chủ thể rõ ràng đứng ra chịu trách nhiệm, các hành vi vi phạm sẽ không còn núp bóng dưới sự ẩn danh. Điều đó không chỉ giúp cơ quan chức năng dễ dàng xử lý vi phạm mà còn nâng cao ý thức tự kiểm soát của chính người quản trị.

Thực tiễn trên cho thấy, việc hoàn thiện hành lang pháp lý theo hướng bắt buộc định danh, tăng cường trách nhiệm kiểm duyệt nội dung và xây dựng quy chế hoạt động rõ ràng cho các hội nhóm là yêu cầu cấp thiết. Khi mỗi hội nhóm đều vận hành trên cơ sở tuân thủ pháp luật, có chủ thể chịu trách nhiệm cụ thể, môi trường mạng sẽ trở nên minh bạch, lành mạnh hơn. Khi mỗi quản trị viên chủ động xây dựng cộng đồng văn minh, kiểm soát tốt nội dung và tuân thủ pháp luật, các hội nhóm sẽ phát huy giá trị tích cực, trở thành kênh kết nối hữu ích trong xã hội số.

Hiền Phương