Siết kỷ luật tài khóa, nâng hiệu quả đầu tư công

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn giải trình tại phiên họp. Ảnh: Phạm Thắng

Phát biểu giải trình tại phiên họp chiều 21/4 của Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nêu rõ, tổng hợp 84 lượt ý kiến phát biểu tại tổ và 18 ý kiến của đại biểu Quốc hội phát biểu tại hội trường hôm nay đối với kế hoạch tài chính nhà nước, kế hoạch đầu tư công và kế hoạch vay, trả nợ công nhà nước giai đoạn 2026 - 2030 cho thấy, các ý kiến đều đồng tình, thống nhất rất cao với các nội dung Chính phủ trình Quốc hội.

Bên cạnh đó, các đại biểu Quốc hội cũng đã phân tích sâu sắc, chi tiết những tồn tại, hạn chế của các nội dung liên quan, đồng thời đóng góp nhiều ý kiến trách nhiệm về các giải pháp nhằm bảo đảm huy động và sử dụng hiệu quả nhất nguồn lực, đáp ứng yêu cầu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới.

Tiếp thu nghiêm túc các ý kiến của đại biểu Quốc hội, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn làm rõ một số nội dung.

Về chính sách thu, Bộ trưởng cho biết, trong giai đoạn tới, nhu cầu cho đầu tư phát triển rất cao, nên trước hết cần quan tâm đến chính sách hành thu. Chính sách hành thu cần được rà soát để bảo đảm đúng, đủ, kịp thời, bao quát đầy đủ nguồn thu; đồng thời quan trọng hơn là hỗ trợ, khuyến khích kinh tế phát triển, đặc biệt đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, khuyến khích doanh nghiệp trong nước tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu, liên kết với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) nhằm nâng cao năng suất, chất lượng tăng trưởng.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn giải trình tại phiên họp. Ảnh: Phạm Thắng

Để thực hiện yêu cầu này, Bộ trưởng nêu rõ, chính sách thu phải được rà soát theo hướng đơn giản, dễ hiểu, dễ thực hiện, dễ áp dụng, dễ kiểm tra và công khai, minh bạch. Đồng thời, chính sách cũng phải bảo đảm chi phí hành thu hiệu quả nhất, tức là chi phí cho bộ máy thuế và chi phí tuân thủ của người nộp thuế ở mức thấp nhất; được điều chỉnh linh hoạt để phù hợp với tình hình thực tiễn.

Lấy ví dụ trong giai đoạn 2021 - 2025, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, trước những diễn biến khó khăn của dịch bệnh và xung đột địa chính trị trên thế giới, Chính phủ đã trình Quốc hội giảm, giãn hơn 400.000 tỷ đồng nghĩa vụ thuế cho doanh nghiệp.

Theo Bộ trưởng, ngay tại Kỳ họp thứ Nhất này, Quốc hội cũng đã chấp thuận để Chính phủ trình và thông qua một nghị quyết về giảm thuế đối với mặt hàng xăng dầu; đồng thời xem xét nâng ngưỡng thuế thu nhập cá nhân, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Quang Khánh

Về chi ngân sách, Bộ trưởng ghi nhận các đại biểu Quốc hội đặc biệt quan tâm đến nội dung này, có ý kiến nhấn mạnh “chúng ta không lo về nguồn vốn mà lo nhất là việc sử dụng hiệu quả nguồn vốn”.

Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết, chi thường xuyên theo kế hoạch đã được giảm xuống còn khoảng 46% tổng chi, thể hiện nỗ lực rất lớn của các cơ quan, ban, ngành liên quan. Nhiệm vụ chi thường xuyên vẫn phải bảo đảm hoạt động của bộ máy, an ninh, quốc phòng, an sinh xã hội, giáo dục, y tế và đặc biệt là thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong giai đoạn tới. Do vậy, để tiết kiệm hiệu quả hơn, bên cạnh việc cắt giảm 10% chi thường xuyên trong dự toán ngân sách nhà nước năm 2026, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã tiếp tục chỉ đạo rà soát, cắt giảm thêm 5% để dành nguồn lực cho đầu tư phát triển.

Về chi đầu tư, Bộ trưởng cho biết, tổng chi đầu tư trong cả giai đoạn đã tăng lên 8,2 triệu tỷ đồng, trong đó chi của Trung ương là 3,8 triệu tỷ đồng, của địa phương là 4,42 triệu tỷ đồng. Do vậy, nâng cao hiệu quả đầu tư công là yêu cầu bắt buộc, đòi hỏi phải giảm hệ số ICOR từ 6,4 xuống khoảng 4 - 4,5.

Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Quang Khánh

Để thực hiện mục tiêu này, trong thời gian tới, Thủ tướng Chính phủ sẽ chủ trì hội nghị toàn quốc rà soát toàn bộ quy trình, thủ tục giải ngân vốn đầu tư công. Đồng thời, đối với thủ tục hành chính liên quan đến chuẩn bị đầu tư, trên cơ sở thực hiện Kết luận số 18-KL/TW của Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV, Chính phủ đã giao các cơ quan rà soát, hoàn thiện việc hợp nhất Luật Đầu tư công và Luật Ngân sách nhà nước; đồng thời rà soát Luật Xây dựng, các tiêu chuẩn, định mức… nhằm rút ngắn tối đa thời gian chuẩn bị, hướng tới mục tiêu “lựa chọn đúng, trúng các dự án có tính lan tỏa”, “bảo đảm triển khai nhanh” để sớm đưa dự án vào vận hành, qua đó tái tạo năng lực sản xuất mới cho phát triển tới.

Trước thực tế một số đại biểu Quốc hội phản ánh quy trình đấu thầu hiện nay kéo dài từ 6 đến 12 tháng, cùng với nhiều vướng mắc về giải phóng mặt bằng, tiêu chuẩn, định mức, giá vật liệu xây dựng, quy trình thanh quyết toán, bảo hành, duy tu…, Bộ trưởng khẳng định các vấn đề này sẽ được rà soát, xử lý theo đúng tinh thần Kết luận số 18-KL/TW của Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV. Theo đó, vốn Trung ương sẽ tập trung bố trí 10% cho các dự án chuyển tiếp và công trình khẩn cấp; dành 75% để triển khai các dự án trong danh mục Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, đặc biệt là các dự án hạ tầng giao thông logistics và năng lượng trong giai đoạn mới.

Đối với nguồn vốn đầu tư phát triển của địa phương (4,42 triệu tỷ đồng), theo Bộ trưởng, sẽ được phân bổ theo đúng tinh thần “địa phương quyết, địa phương làm và địa phương chịu trách nhiệm”. Vì vậy, cần sự giám sát chặt chẽ của các đại biểu Quốc hội và các cơ quan dân cử trong quá trình giải ngân; đồng thời tăng cường phân cấp, trao quyền cho người đứng đầu, bảo đảm người quyết định triển khai dự án phải chịu trách nhiệm đến cùng.

Thanh Hải