Siết kỷ cương để bảo vệ chất lượng đào tạo

Thời gian góp ý kéo dài đến hết ngày 27/6/2026. Đối với lĩnh vực giáo dục đại học, dự thảo nêu rõ các quy định xử phạt. Mức phạt có thể lên đến 100 triệu đồng.

Chế tài mạnh

Dự thảo quy định cụ thể các hành vi vi phạm hành chính, hình thức xử phạt, mức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả trong toàn ngành giáo dục. Trong đó, đối với lĩnh vực giáo dục đại học, dự thảo nêu rõ các quy định xử phạt liên quan đến tổ chức đào tạo, tuyển sinh, quản trị đại học, cấp văn bằng, bảo đảm chất lượng và quyền lợi người học.

Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là quy định xử phạt đối với các vi phạm liên quan đến điều kiện hoạt động đào tạo, địa điểm đào tạo và phân hiệu của cơ sở giáo dục đại học, cơ sở khác có hoạt động giáo dục đại học.

Theo đó, cơ sở giáo dục đại học tổ chức đào tạo khi chưa được phép hoặc chưa đáp ứng điều kiện theo quy định có thể bị phạt từ 40-60 triệu đồng. Mức phạt tăng lên 60-80 triệu đồng đối với các hành vi như: không duy trì điều kiện bảo đảm chất lượng đào tạo; tổ chức đào tạo trực tuyến, đào tạo từ xa nhưng không đáp ứng yêu cầu về chương trình, học liệu, công nghệ, xác thực người học hoặc gian lận hồ sơ để được phép hoạt động đào tạo.

Đặc biệt, trường hợp tiếp tục đào tạo trong thời gian bị đình chỉ hoặc tổ chức đào tạo trái quy định khiến người học không được công nhận kết quả học tập, không đủ điều kiện tốt nghiệp hoặc không được cấp văn bằng sẽ bị phạt từ 80-100 triệu đồng. Dự thảo cũng bổ sung hình thức đình chỉ hoạt động đào tạo từ 6-12 tháng đối với các vi phạm nghiêm trọng.

Về chỉ tiêu tuyển sinh, dự thảo quy định mức xử phạt tăng dần theo tỷ lệ tuyển vượt. Đối với trình độ đại học, tuyển vượt từ 3% đến dưới 10% chỉ tiêu sẽ bị phạt từ 20-40 triệu đồng; tuyển vượt từ 20% trở lên có thể bị phạt tới 100 triệu đồng. Tương tự, với trình độ thạc sĩ và tiến sĩ, mức phạt cao nhất đối với hành vi tuyển vượt từ 20% trở lên cũng lên tới 100 triệu đồng.

Dự thảo Nghị định không nhằm mục đích "làm khó" các trường, mà là công cụ để bảo vệ các cơ sở giáo dục và đào tạo. Ảnh minh họa/internet.

Theo bà Tăng Thị Ngọc Mai - đại biểu Quốc hội khóa XIV, việc xây dựng Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giáo dục là cần thiết, góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước; đồng thời bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người học, nhà giáo và các cơ sở giáo dục.

Đặc biệt, trong bối cảnh giáo dục đại học đang được trao quyền tự chủ ngày càng cao, việc tăng cường trách nhiệm giải trình và chế tài xử lý các hành vi vi phạm là yêu cầu tất yếu.

Đồng tình với các quy định xử phạt trong lĩnh vực giáo dục đại học, trong đó có quy định xử phạt đối với hành vi tuyển sinh vượt chỉ tiêu, bà Tăng Thị Ngọc Mai nhấn mạnh, theo dự thảo, các trường tuyển sinh vượt từ 20% trở lên đối với trình độ đại học hoặc trình độ thạc sĩ, tiến sĩ có thể bị phạt tới 100 triệu đồng.

Theo bà, đây là mức xử phạt phù hợp, thể hiện quan điểm kiên quyết chấn chỉnh những vi phạm có nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng đào tạo, quyền lợi của người học và uy tín của hệ thống giáo dục đại học.

Bà Tăng Thị Ngọc Mai nhìn nhận, nhiều năm qua, cùng với việc mở rộng quy mô đào tạo, một số cơ sở giáo dục đại học đã bộc lộ những hạn chế trong việc xác định chỉ tiêu tuyển sinh, duy trì điều kiện bảo đảm chất lượng hay tổ chức đào tạo. Nếu không có chế tài đủ mạnh, nguy cơ chạy theo số lượng, làm suy giảm chất lượng nguồn nhân lực là điều cần được cảnh báo.

Theo bà Tăng Thị Ngọc Mai, mức xử phạt cao không nhằm mục đích tăng thu ngân sách mà mang tính răn đe, phòng ngừa và nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của các cơ sở giáo dục. Song song với xử phạt, dự thảo nghị định cũng quy định nhiều biện pháp khắc phục hậu quả nhằm bảo đảm quyền học tập liên tục và các quyền lợi chính đáng của người học .

Giáo dục là lĩnh vực đặc biệt, liên quan trực tiếp đến chất lượng nguồn nhân lực quốc gia. Vì vậy, bà Tăng Thị Ngọc Mai cho rằng, cùng với việc tạo điều kiện cho các cơ sở giáo dục phát huy quyền tự chủ, cần thiết phải có những chế tài đủ nghiêm minh để bảo đảm kỷ cương, nâng cao trách nhiệm giải trình và giữ vững chất lượng đào tạo.

"Tôi cho rằng, quy định xử phạt đến 100 triệu đồng đối với các hành vi vi phạm nghiêm trọng trong giáo dục đại học là hoàn toàn cần thiết và nhận được sự đồng thuận của xã hội", bà Tăng Thị Ngọc Mai nhấn mạnh.

Không nhằm “làm khó” các trường

Với tư cách là một người làm công tác nghiên cứu và quản lý giáo dục lâu năm, ông Lê Tuấn Tứ - nguyên Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Khánh Hòa tán thành với những chế tài nghiêm khắc được đưa ra trong dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giáo dục. Trong bối cảnh các cơ sở giáo dục đại học đang đẩy mạnh quyền tự chủ, việc ban hành hành lang pháp lý là cần thiết để ngăn chặn sự buông lỏng quản lý và thương mại hóa giáo dục.

Theo ông Lê Tuấn Tứ, dự thảo đã đánh đúng vào "tử huyệt" của các sai phạm trong tuyển sinh và đào tạo. Việc quy định mức phạt từ 80 đến 100 triệu đồng đối với hành vi tuyển vượt từ 20% chỉ tiêu trình độ đại học trở lên, hay phạt tới 100 triệu đồng đối với trình độ thạc sĩ, tiến sĩ là “liều thuốc đặc trị” cho tình trạng "vơ vét" người học bất chấp năng lực đào tạo thực tế. Điều này buộc các trường phải xác định chỉ tiêu dựa trên chất lượng thay vì số lượng, bảo đảm quyền lợi học tập công bằng cho thí sinh.

Ảnh minh họa/internet

Nguyên Giám đốc Sở GD&ĐT Khánh Hòa đánh giá cao sự quyết liệt trong việc bảo vệ tính chính trực hàn lâm. Chế tài xử phạt từ 40 đến 60 triệu đồng đối với hành vi đạo văn trong khóa luận, đồ án, luận văn, luận án là bước tiến lớn. Đây không chỉ là hình thức xử phạt hành chính, mà còn là thông điệp mạnh mẽ về việc giữ gìn sự trong sạch trong nghiên cứu khoa học, ngăn chặn việc thi hộ, làm bài hộ vốn đang gây nhức nhối.

Dự thảo quy định phạt tiền từ 20 đến 40 triệu đồng đối với các hành vi công khai sai sự thật về kết quả kiểm định, tỷ lệ việc làm của sinh viên hay đội ngũ giảng viên. Theo ông Lê Tuấn Tứ, trong môi trường tự chủ, nếu không có chế tài nặng đối với việc quảng cáo sai sự thật, người học sẽ là đối tượng chịu thiệt thòi nhất. Đồng thời, các quy định xử phạt hành vi cản trở Hội đồng trường thực hiện nhiệm vụ (mức phạt 40-60 triệu đồng) giúp kiện toàn bộ máy quản trị, tránh tình trạng tự chủ hình thức.

Bên cạnh đó, việc phạt tới 100 triệu đồng đối với hành vi lợi dụng danh nghĩa học bổng, tài trợ để lừa dối, trục lợi từ người học sẽ góp phần làm trong sạch môi trường giáo dục.

Chốt lại vấn đề, ông Lê Tuấn Tứ khẳng định, những quy định này không nhằm mục đích "làm khó" các trường, mà là công cụ để bảo vệ các cơ sở giáo dục đại học.

Qua nghiên cứu, PGS.TS Trần Xuân Nhĩ – nguyên Thứ trưởng Bộ GD&ĐT, Phó Chủ tịch Hiệp hội các trường đại học, cao đẳng Việt Nam nhận thấy, dự thảo Nghị định đã loại bỏ các quy định không còn phù hợp với Luật Giáo dục năm 2019; trong đó bãi bỏ toàn bộ nội dung liên quan đến trình độ trung cấp sư phạm và trường trung cấp – những cấp học đã không còn trong hệ thống giáo dục quốc dân hiện hành. Đồng thời, các cụm từ và điều khoản lỗi thời được chỉnh sửa, loại bỏ nhằm bảo đảm tính thống nhất và dễ áp dụng trong thực tiễn.

Dự thảo không bổ sung thêm thủ tục hành chính mới mà tập trung vào việc cắt giảm, đơn giản hóa quy trình và điều chỉnh phân cấp thẩm quyền xử phạt. Cách làm này vừa bảo đảm tính bao quát, thống nhất với Luật Xử lý vi phạm hành chính, vừa phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tránh chồng chéo trong thực thi giữa các cơ quan quản lý.

Minh Phong