Siết chặt xử phạt thông tin y tế sai lệch trên mạng: Yêu cầu cấp thiết nhằm bảo vệ sức khỏe, tính mạng người dân

Hệ lụy từ những “liệu pháp mạng” phản khoa học

Thời gian gần đây, các trào lưu chữa bệnh theo kiểu “thuận tự nhiên” tiếp tục lan rộng trên không gian mạng với nhiều biến tướng nguy hiểm. Từ việc uống nước cốt chanh liều cao vào buổi sáng khi bụng rỗng cho đến các phương pháp cực đoan như nhịn ăn kéo dài hay sử dụng các “liệu pháp” chưa được kiểm chứng, tất cả đều được quảng bá như giải pháp “thải độc”, “chữa khỏi bệnh” mà không cần đến y học hiện đại.

Liệu pháp uống "chanh liều cao" được quảng bá như giải pháp “thải độc”, “chữa khỏi bệnh” mà không cần đến y học hiện đại. Ảnh minh họa

Không khó để bắt gặp những bài đăng trên mạng xã hội khẳng định uống chanh có thể “kiềm hóa cơ thể”, điều hòa huyết áp, chữa dạ dày, thậm chí hỗ trợ điều trị ung thư. Nhiều người còn chia sẻ kinh nghiệm cá nhân, tăng dần lượng chanh từ vài quả lên đến hàng chục quả mỗi ngày, coi đây là “lối sống xanh”, “tự chữa lành”. Điều đáng lo ngại là những thông tin này không chỉ dừng lại ở mức chia sẻ mà đã tác động trực tiếp đến hành vi của người bệnh.

Thực tế đã ghi nhận nhiều trường hợp phải trả giá đắt vì tin theo những lời đồn trên mạng. Cuối năm 2025, bác sĩ Đoàn Dư Mạnh, Hội bệnh mạch máu Việt Nam, cho biết một bệnh nhân có tiền sử tăng huyết áp nhiều năm, vốn tuân thủ điều trị, nhưng sau khi tham gia một hội nhóm trên mạng xã hội đã tự ý bỏ thuốc để chuyển sang uống chanh muối liều cao kết hợp phơi nắng với mục đích “thải độc”. Người bệnh sau đó đột ngột ngã quỵ và tử vong ngoại viện, được xác định do cơn tăng huyết áp kịch phát gây vỡ mạch máu não.

Một trường hợp khác là ông N.Q.K (61 tuổi, Hà Nội), mắc ung thư đại tràng giai đoạn di căn. Dù được chỉ định hóa trị và phẫu thuật, bệnh nhân đã từ chối để chuyển sang “liệu pháp tự nhiên” với chanh, muối và nhịn ăn. Sau 6 tháng quay lại bệnh viện, cơ thể suy kiệt, cân nặng chỉ còn hơn 40kg, khối u phát triển gây tắc ruột buộc phải mổ cấp cứu trong tình trạng bệnh đã lan rộng.

Không chỉ người mắc bệnh nặng, ngay cả người khỏe mạnh cũng có thể chịu hậu quả. Một phụ nữ 56 tuổi tại Thanh Hóa nhập viện trong tình trạng viêm loét dạ dày nặng, có điểm chảy máu sau thời gian dài uống nước cốt chanh khi bụng đói để “thanh lọc cơ thể”. Các bác sĩ xác định lượng axit cao từ chanh đã bào mòn niêm mạc dạ dày, gây tổn thương nghiêm trọng.

Về việc dùng chanh muối liều cao để thải độc hoặc chữa bệnh, Tiến sĩ, bác sĩ Tạ Quang Thành, Phó Giám đốc Bệnh viện Lão khoa Hà Nội (Bệnh viện Nam Thăng Long cũ) cho biết, chanh là loại quả có lợi cho sức khỏe nếu sử dụng đúng cách với liều lượng hợp lý, nhờ chứa vitamin C, flavonoid và axit citric, có thể hỗ trợ miễn dịch, cải thiện hấp thu sắt và hỗ trợ tiêu hóa nhẹ.

Tuy nhiên, việc lạm dụng chanh liều cao lại tiềm ẩn nhiều nguy cơ như mòn men răng, làm nặng thêm viêm loét dạ dày, gây mất nước. Khi kết hợp với muối, lượng natri cao có thể dẫn đến tăng huyết áp, tổn hại thận, thúc đẩy suy thận mạn, loãng xương và tăng nguy cơ ung thư dạ dày.

Theo Tiến sĩ Thành, các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, tiểu đường cần được điều trị ổn định lâu dài, không thể “khỏi hoàn toàn” để tự ý ngưng thuốc. Việc người bệnh tin vào các phương pháp phản khoa học có thể dẫn đến biến chứng nặng như đột quỵ, suy tim, suy thận, thậm chí tử vong.

Cần khung pháp lý đủ mạnh để chặn đứng thông tin sai lệch

Thực trạng “loạn” thông tin y tế trên không gian mạng đã đặt ra yêu cầu cấp bách phải hoàn thiện hành lang pháp lý. Trên cơ sở đó, Cục Quản lý khám, chữa bệnh – Bộ Y tế đã có đề xuất cụ thể khi tham gia góp ý đối với dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Đề xuất xử phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với các hành vi liên quan đến việc đăng tải, phát tán thông tin sai lệch về khám bệnh, chữa bệnh trên không gian mạng. Ảnh chụp màn hình

Theo Cục Quản lý khám chữa bệnh - Bộ Y tế, thời gian qua trên mạng xã hội có nhiều thông tin, nội dung khám chữa bệnh sai lệch, thậm chí cổ xúy các phương pháp, liệu pháp khám chữa bệnh chưa được kiểm chứng khoa học hoặc chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép áp dụng.

Ví dụ chữa bệnh "thuận tự nhiên", chữa ung thư bằng nước kiềm, nhịn ăn, thải độc chữa bệnh, liệu pháp "chanh liều cao”...

Các thông tin, nội dung này ngày càng được đăng tải nhiều trên không gian mạng và đang gây những hiểu lầm nghiêm trọng, lôi kéo người dân từ bỏ phác đồ điều trị y khoa chính thống, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng của người dân. Đồng thời vi phạm quy định của Luật Khám bệnh, chữa bệnh.

Vì vậy, Cục Quản lý khám, chữa bệnh đề xuất và đóng góp ý kiến đối với dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân đang lấy ý kiến các bộ, ngành, các đơn vị, tổ chức...

Theo đề xuất, cần bổ sung quy định xử phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với các hành vi liên quan đến việc đăng tải, phát tán thông tin sai lệch về khám bệnh, chữa bệnh trên không gian mạng. Trong đó bao gồm hành vi tư vấn, giới thiệu sản phẩm, dịch vụ, thiết bị, hàng hóa dưới danh nghĩa có tác dụng chữa bệnh hoặc thay thế thuốc, phác đồ điều trị trái quy định pháp luật; hành vi phát tán các phương pháp, liệu pháp, bài thuốc, kỹ thuật chưa được kiểm chứng khoa học hoặc chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép áp dụng tại Việt Nam; cũng như hành vi xúi giục, lôi kéo, hướng dẫn người bệnh từ bỏ hoặc trì hoãn các phương pháp điều trị đã được công nhận.

Đáng chú ý, Bộ Y tế nhận định các hành vi này thường gắn với mục đích thương mại, trục lợi thông qua việc bán thực phẩm chức năng, thiết bị y tế không rõ nguồn gốc hoặc các dịch vụ tư vấn trái phép. Việc bổ sung quy định cụ thể sẽ tạo cơ sở pháp lý rõ ràng để xử lý vi phạm, hạn chế tình trạng lợi dụng niềm tin của người bệnh để kinh doanh trái pháp luật.

Về các đề xuất này, luật sư Đỗ Thị Thanh Nhàn, Đoàn Luật sư TP Hà Nội cho rằng, đề xuất của Bộ Y tế là cần thiết và kịp thời trong bối cảnh thông tin y tế sai lệch đang lan tràn trên mạng xã hội. Theo luật sư, Nghị định 117/2020/NĐ-CP hiện hành đã có quy định xử phạt trong lĩnh vực y tế, song chưa bao quát hết các hành vi biến tướng trên không gian mạng như livestream chẩn bệnh hay sử dụng bình luận ảo để quảng cáo. Việc bổ sung quy định mới sẽ giúp định danh rõ hành vi vi phạm, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho cơ quan chức năng trong quá trình xử lý.

Luật sư Đỗ Thị Thanh Nhàn cũng nhấn mạnh, quy định này không chỉ hướng tới các cá nhân hành nghề trái phép mà còn mở rộng trách nhiệm đối với các nền tảng mạng xã hội và những người có ảnh hưởng tham gia quảng cáo sai sự thật. Dưới góc độ Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và Luật Khám bệnh, chữa bệnh, người dân có quyền được tiếp cận thông tin y tế chính xác, đầy đủ. Khi các hành vi cung cấp thông tin sai lệch bị xử lý nghiêm, không chỉ góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng mà còn tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh cho các cơ sở y tế uy tín.

Tuy nhiên, để quy định đi vào cuộc sống, theo luật sư Nhàn, cần có sự phối hợp liên ngành, tăng cường hậu kiểm, thiết lập các kênh tiếp nhận phản ánh vi phạm, đồng thời áp dụng các biện pháp bổ sung như đình chỉ hoạt động, tước giấy phép hoặc xử lý hình sự đối với các trường hợp tái phạm nghiêm trọng.

“Trong bối cảnh thông tin y tế sai lệch đang lan rộng với tốc độ nhanh và mức độ ảnh hưởng sâu rộng, đề xuất của Bộ Y tế không chỉ là giải pháp quản lý mà còn là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo vệ sức khỏe, tính mạng người dân. Khi “không gian mạng là ảo nhưng hậu quả là thật”, việc xây dựng một hành lang pháp lý đủ mạnh chính là “lá chắn” cần thiết để ngăn chặn những trào lưu nguy hiểm và lập lại trật tự trong lĩnh vực thông tin y tế” - luật sư Đỗ Thị Thanh Nhàn nói.

Ngọc Dung - Đào Tuyết