Siết chặt quản lý tình trạng sử dụng 2 sổ kế toán để gian lận thuế

Còn tình trạng sử dụng 2 sổ kế toán để né thuế

Cục Thuế vừa ban hành Công văn số 1902/CT-CĐS gửi các tổ chức cung cấp giải pháp hóa đơn điện tử; các tổ chức cung cấp dịch vụ giá trị gia tăng về giao dịch điện tử trong lĩnh vực thuế đề nghị phối hợp ngăn chặn hành vi gian lận thuế sử dụng song song 2 hệ thống sổ kế toán tài chính.

Theo Cục Thuế, việc triển khai hóa đơn điện tử theo quy định tại Nghị định số 123/2020/ND-CP, Nghị định số 70/2025/NĐ-CP và Thông tư số 32/2025/TT-BTC đã mang lại nhiều lợi ích thiết thực vả kết quả quan trọng, góp phần giảm chi phí tuân thủ của người nộp thuế, mang lại tiện ích cho người tiêu dùng, nâng cao hiệu quả quản lý thuế và thu ngân sách nhà nước.

Cơ quan thuế phát hiện còn tình trạng cơ sở kinh doanh sử dụng phần mềm để vận hành song song 2 hệ thống sổ kế toán tài chính. Ảnh minh họa: Đức Thanh

Tuy nhiên, qua công tác quản lý của cơ quan thuế và thông tin từ các cơ quan bảo vệ pháp luật, cơ quan thuế nhận thấy vẫn còn tình trạng một số doanh nghiệp, cơ sở kinh doanh thực hiện hành vi gian lận thuế thông qua việc sử dụng phần mềm để vận hành song song 2 hệ thống sổ kế toán tài chính trở lên cho cùng một đơn vị kinh doanh trong một kỳ kế toán năm.

Trong đó, một hệ thống sổ được sử dụng để báo cáo với cơ quan thuế và hệ thống sổ còn lại được vận hành nội bộ để ghi nhận đầy đủ doanh thu thực tế với mục tiêu giảm nghĩa vụ đối với ngân sách nhà nước.

Cục Thuế khẳng định, đây là hành vi vi phạm nghiêm trọng pháp luật về thuế theo quy định tại Điều 17, Điều 143 Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14, Điều 13 Luật Kể toán số 88/2015/QH13 và Điều 221 Bộ Luật hình sự số 100/2015/QH13.

Cụ thể: khoản 10 Điều 13 Luật Kế toán số 88/2015/QH13 quy định hành vi bị nghiêm cấm: Lập hai hệ thống sổ kế toán tài chính trở lên hoặc cung cấp, công bố các báo cáo tài chính có số liệu không đồng nhất trong cùng một kỳ kế toán.

Đồng thời, Điều 17 Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14 quy định về trách nhiệm của người nộp thuế. Theo đó, người nộp thuế thực hiện đăng ký thuế, sử dụng mã số thuế theo quy định của pháp luật. Khai thuế chính xác, trung thực, đầy đủ và nộp hồ sơ thuế đúng thời hạn chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực, đầy đủ của hồ sơ thuế.

Ngoài ra, Điều 143 Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14 quy định về hành vi trốn thuế bao gồm: Không ghi chép trong sổ kế toán các khoản thu liên quan đến việc xác định số tiền thuế phải nộp.

Còn theo Điều 221 Bộ Luật hình sự số 100/2015/QH13 (và các văn bản sửa đổi bổ sung) về tội vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng, trong đó có việc lập 2 hệ thống sổ kế toán tài chính trở lên nhằm bỏ ngoài số kế toán tài sản, nguồn vốn, kinh phí của đơn vị kế toán.

Cục Thuế cho rằng, theo các quy định nêu trên, tất cả nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh phải được ghi chép đầy đủ, chính xác và kịp thời trên một hệ thống sổ kế toán tài chính duy nhất. Việc sử dụng song song 2 hệ thống sổ kế toán nhằm che giấu doanh thu, che giấu quy mô hoạt động sản xuất, kinh doanh không chỉ làm thất thu ngân sách nhà nước, mà còn tạo ra sự bất bình đẳng trong môi trường kinh doanh, ảnh hưởng tiêu cực đến kỷ cương pháp luật và niềm tin xã hội đối với việc chấp hành pháp luật thuế.

Không hỗ trợ phần mềm vận hành song song 2 hệ thống sổ kế toán

Căn cứ quy định về quyền hạn của cơ quan thuế tại khoản 2 Điều 19 Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14, cơ quan thuế yêu cầu tổ chức, cá nhân có liên quan cung cấp thông tin, tài liệu liên quan đến việc xác định nghĩa vụ thuế và phối hợp với cơ quan quản lý thuế để thực hiện pháp luật về thuế; nhằm tăng cường phòng ngừa, kịp thời phát hiện, ngăn chặn hành vi gian lận thuế thông qua việc sử dụng phần mềm kế toán, phần mềm quản lý bán hàng và các giải pháp công nghệ có liên quan.

Để phối hợp triển khai các biện pháp ngăn chặn hành vi gian lận thuế, Cục Thuế đề nghị các tổ chức cung cấp giải pháp hóa đơn điện tử; các tổ chức cung cấp dịch vụ giá trị gia tăng về giao dịch điện tử: Một là, không phát triển, tích hợp hoặc hỗ trợ triển khai các hệ thống phần mềm có khả năng vận hành song song 2 hệ thống sổ kế toán tài chính trở lên cho cùng một đơn vị kinh doanh trong một kỳ kế toán năm.

Cục Thuế kỳ vọng sự đồng hành của các đơn vị cung cấp giải pháp công nghệ sẽ là tiền đề quan trọng để cùng nỗ lực xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, công bằng và văn minh, góp phần vào tiến trình chuyển đổi số quốc gia.

Hai là, chủ động tích hợp các cơ chế cảnh báo, ghi nhận lịch sử thay đổi dữ liệu và tự động phát hiện dấu hiệu bất thường trong hệ thống phần mềm kế toán, thông báo kịp thời cho khách hàng để phòng ngừa từ sớm nguy cơ bị lợi dụng vào các mục đích gian lận thuế.

Ba là, thực hiện kết nối phần mềm quản lý bán hàng, phần mềm kế toán và giải pháp hóa đơn điện tử của các nhà cung cấp để truyền tự động, đầy đủ dữ liệu hóa đơn điện tử của người nộp thuế đến cơ quan thuế theo từng giao dịch mua bán hàng hóa, dịch vụ thực tế đảm bảo đúng quy định của pháp luật về sử dụng hóa đơn điện tử.

Bốn là, phối hợp chặt chẽ với cơ quan thuế trong việc cung cấp thông tin về khách hàng vận hành song song hai hệ thống phần mềm số kế toán tài chính; lập danh sách toàn bộ khách hàng đã sử dụng phần mềm sổ kế toán tài chính do Tổ chức cung cấp đến hết ngày 31/3/2026 gửi về Cục Thuế trước ngày 8/4/2026. Đồng thời, định kỳ trước ngày 5 của tháng tiếp theo, các tổ chức gửi thông tin cập nhật các trường hợp thay đổi về danh sách khách hàng sử dụng về Cục Thuế./.

Văn Tuấn