Siết an toàn đường thủy - Bài 2: Ẩn họa tai nạn đường thủy từ phương tiện '4 không'

Không có giấy phép mở bến, phương tiện không đăng kiểm, đăng ký, người điều khiển không có chứng chỉ chuyên môn, trên đò không trang bị dụng cụ cứu sinh, cứu đắm... Thế nhưng, những phương tiện này đang ngày ngày hoạt động vận chuyển khách, hàng hóa trên nhiều tuyến sông, hồ thuộc các xã miền núi của tỉnh Thanh Hóa.

Đò Cánh Cộng xã Trung Lý, tỉnh Thanh Hóa.

Nhiều bến đò, phương tiện tự phát

Tỉnh Thanh Hóa sau khi sáp nhập có 166 xã, phường thì có tới 77 xã thuộc khu vực miền núi. Do đặc thù địa hình chia cắt sông suối, cùng với việc phân bố dân cư dọc 2 bên bờ sông nên việc đi lại, sản xuất, giao thương của người dân ở phía bên kia sông rất vất vả. Trước đây các sản phẩm nông sản của người dân làm ra phải vận chuyển bằng bè mảng để đưa qua sông hoặc men theo đường bộ gần 50 ki lô mét khá xa.

Từ sau khi dự án thủy điện được triển khai xây dựng ở khu vực miền núi hình thành các hồ tích nước trên sông. Theo đó, nhiều hộ dân đã đầu tư phương tiện chở khách có công suất từ 5 đến 15CV, tự phát hoạt động bến khách ngang sông.

Hiện tại, các xã Mường Lý, Trung Lý và Phú Xuân là những địa phương có số lượng lớn bến tự phát cùng phương tiện 4 “không”. Trong đó, riêng 2 xã Mường Lý và Trung Lý mỗi xã có 9 bến đò và 9 phương tiện, tại xã Phú Xuân có 5 đò, 5 phương tiện.

Mặc dù biết rất rõ bến đò Xa Lung hoạt động trái phép, phương tiện, người điều khiển chưa có chứng chỉ chuyên môn... nhưng hầu hết người dân xã Trung Lý vẫn lựa chọn di chuyển bằng cách này để rút ngắn quãng đường đi lại.

Thực tế này cũng xảy ra tương tự tại bản Pá Púa xã Mường Lý. Thông thường người dân nếu muốn sang bản Co Cài của xã Trung Lý phải đi ngược hơn 40 ki lô mét quốc lộ 15 rồi men theo triền núi mới đến nơi, còn nếu ngồi đò thì chỉ mất khoảng 10 phút.

Chính vì sự tiện lợi trước mắt này khiến đa số người dân ở các xã miền núi của tỉnh Thanh Hóa đang có hoạt động đường thủy đã chấp nhận đánh cược sự an toàn tính mạng bản thân để ngày ngày di chuyển trên các phương tiện 4 “không”.

Nguy cơ cao xảy ra lật đò

Theo điều 24 Luật Giao thông đường thủy nội địa quy định: đối với phương tiện có động cơ tổng công suất máy chính từ 5 CV đến 15 CV hoặc có sức chở từ 5 người đến 12 người khi hoạt động trên đường thủy phải có giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường; giấy chứng nhận đăng ký phương tiện...

Tuy nhiên, các phương tiện 4 “không” đang hoạt động trên các tuyến sông, lòng hồ thủy điện ở khu vực miền núi của tỉnh hiện nay đều là tự phát nên các phương tiện không có đăng ký, không được kiểm định an toàn kỹ thuật; người điều khiển chủ yếu bằng kinh nghiệm... Đây không chỉ là hành vi vi phạm quy định của Luật Giao thông đường thủy, mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro, đe dọa đến tính mạng của người đi đò, nhất là trong điều kiện thời tiết ngày càng diễn biến phức tạp, mưa lũ xảy ra khó lường .

Đã đến lúc chính quyền và lực lượng chức năng ở các xã có phương tiện 4 “không” hoạt động cần quyết liệt đẩy mạnh siết chặt quản lý, giám sát, ngăn ngừa tai nạn lật thuyền. Chỉ khi việc quản lý được thực hiện đồng bộ từ cơ sở, nguy cơ tai nạn giao thông đường thủy mới có thể được ngăn chặn ngay từ sớm, từ xa.

Ông Quách Văn Tùng, Phó Chủ tịch UBND xã Mường Lý cho biết: "Hiện nay trên địa bàn xã đang có 9 bến đò tự phát, chủ yếu phục vụ nhu cầu giao thương, trao đổi hàng hóa nông sản của bà con Nhân dân xã Trung Lý qua xã Mường Lý. Địa phương biết việc tồn tại các bến đò và phương tiện 4 “không” tự phát không chỉ vi phạm quy định về giao thông, mà còn tiềm ẩn nguy cơ cao mất an toàn đường thủy. Tuy nhiên, nếu tiến hành đình chỉ không cho phương tiện hoạt động sẽ khiến việc đi lại, giao thương, trao đổi hàng hóa của người dân càng thêm khó khăn. Thậm chí, sẽ có tình trạng người dân đóng bè mảng lén lút hoạt động qua sông còn nguy hiểm hơn.

“Giải pháp trước mắt, UBND xã đang đẩy mạnh tuyên truyền cho các chủ phương tiện trang bị áo phao, dụng cụ nổi cho hành khách đi đò; yêu cầu hành khách trước khi lên đò phải mặc áo phao, trường hợp không tuân thủ sẽ không cho lên đò. Ngoài ra, khi thời tiết mưa bão hoặc các nhà máy thủy điện xả lũ dừng mọi hoạt động trên sông nước" - ông Quách Văn Tùng, Phó Chủ tịch UBND xã Mường Lý nhấn mạnh.

Khánh Huyền