SHTT thành 'tấm hộ chiếu' nâng giá trị nông sản Thái Nguyên

Tại "thủ phủ trà" Thái Nguyên, bài học từ việc cấp quyền sử dụng chỉ dẫn địa lý "Tân Cương" cho các HTX đã chứng minh rõ nét sức mạnh của công cụ SHTT. Việc gắn với chỉ dẫn địa lý không chỉ giúp giữ gìn danh tiếng dòng sản phẩm truyền thống mà còn tạo dựng niềm tin tuyệt đối với người tiêu dùng.

Nhu cầu bảo hộ pháp lý

Bà Nguyễn Thị Hương Vân, Giám đốc HTX Hương Vân Trà, chia sẻ, khi được cấp quyền sử dụng chỉ dẫn địa lý do Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Thái Nguyên cấp, HTX luôn luôn tuân thủ nghiêm ngặt các quy chế về vùng trà Tân Cương, từ khâu quản lý giống trà cho đến quy trình chăm bón chuẩn mực. Việc gắn nhãn chỉ dẫn địa lý không đơn thuần là một cái tem chứng nhận, mà chính là lời cam kết khẳng định vị thế, chất lượng của HTX đối với thị trường, từ đó giúp giá thành sản phẩm bán ra tăng lên rõ rệt.

Tuy nhiên, việc bảo hộ nhãn hiệu hiện nay không chỉ dừng lại ở mặt hàng chè truyền thống. Nhu cầu xác lập quyền SHTT đang lan tỏa mạnh mẽ sang các mô hình sản xuất nông sản, thực phẩm tươi sống, rau củ quả sạch tại các địa phương. Trước áp lực cạnh tranh khốc liệt và nguy cơ giả mạo thương hiệu, xâm phạm bản quyền xuất hiện ngày càng phức tạp trên không gian mạng, ngay cả các HTX vừa mới thành lập cũng đã chủ động tìm kiếm các giải pháp bảo hộ pháp lý từ sớm.

Khởi nghiệp thành công với mô hình làm trà hữu cơ, anh Hoàng Văn Tuấn (sinh năm 1993), Giám đốc HTX Trà an toàn Phú Đô, đại diện cho góc nhìn của các nhà quản lý HTX trẻ tuổi bộc bạch, hiện nay, sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo, công nghệ số và các sàn thương mại điện tử mang lại cơ hội bán hàng rất lớn, nhưng cũng khiến các thành viên HTX rất ái ngại. Nỗi lo lớn nhất của các HTX trẻ là sản phẩm của mình vừa có chút tiếng vang đã bị đối tượng xấu làm nhái mẫu mã, lợi dụng danh tiếng và thương hiệu để bán hàng kém chất lượng. Nếu không có bản quyền pháp lý làm cơ sở, công sức xây dựng uy tín nhiều năm có thể bị phá hỏng chỉ sau vài chiến dịch livestream giả mạo.

Nông sản Thái Nguyên tăng 20% giá trị nhờ "tấm hộ chiếu" Sở hữu trí tuệ.

Anh Tuấn nhấn mạnh thêm, nguyện vọng cấp thiết nhất của khối HTX hiện nay là tiếp tục nhận được sự đồng hành của các cơ quan chức năng, đặc biệt là vai trò cầu nối của Liên minh HTX tỉnh Thái Nguyên trong việc tư vấn, đào tạo kiến thức pháp luật, hỗ trợ công nghệ số và hướng dẫn làm thủ tục đăng ký nhãn hiệu tập thể, truy xuất nguồn gốc QR Code. Khi HTX có nhãn hiệu được bảo hộ chính thức và công cụ truy xuất hiện đại, các thành viên mới tự tin khẳng định sản phẩm chính hãng, giúp khách hàng phân biệt dễ dàng và bảo vệ uy tín của nông sản Thái Nguyên trên thị trường số.

Điểm tựa từ chính sách

Dù ý thức được tầm quan trọng của SHTT, nhưng trong nhiều năm trước đây, hành trình đưa nhãn hiệu từ đồng ruộng đến giấy chứng nhận bảo hộ của nông dân và các HTX lại gặp không ít rào cản. Quy trình thủ tục phức tạp, thời gian chờ đợi kéo dài và chi phí tư vấn, xác lập quyền vượt quá khả năng tài chính của các đơn vị quy mô nhỏ là những "lực cản" chính khiến thành viên HTX e ngại.

Để tháo gỡ triệt để điểm nghẽn này, Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi có hiệu lực từ ngày 1/4/2026 đã mang lại bước đột phá lớn khi tinh gọn tối đa quy trình đăng ký, giảm bớt các khâu trung gian và rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ. Nhờ đó, tính pháp lý của Luật SHTT đã trở nên sát thực tiễn hơn, tạo môi trường thuận lợi để người sản xuất trực tiếp dễ dàng tiếp cận.

Theo đánh giá của Liên minh HTX tỉnh Thái Nguyên, trước đây, người dân khá e ngại khi tiếp cận việc đăng ký nhãn hiệu bảo hộ hoặc xác lập quyền SHTT. Qua các lần sửa đổi, Luật SHTT đã chặt chẽ và sát với thực tiễn hơn rất nhiều. Các thủ tục đăng ký bảo hộ cũng như quản lý sử dụng được đổi mới theo hướng rút gọn thời gian, đơn giản hóa thủ tục. Đây là điều kiện rất thuận lợi để nông dân và các HTX tự tin tiếp cận.

Bên cạnh sự thông thoáng về mặt chính sách quốc gia, sự đồng hành chủ động từ chính quyền địa phương chính là "đòn bẩy" quyết định. Ngày 28/4/2026, HĐND tỉnh Thái Nguyên đã chính thức ban hành Nghị quyết số 13/2026/NQ-HĐND về chính sách hỗ trợ kinh phí xác lập quyền sở hữu công nghiệp trên địa bàn tỉnh.

Nghị quyết số 13 xuất hiện đã góp phần tháo gỡ trực diện nút thắt về chi phí và thủ tục hành chính. Song song với đó, Liên minh HTX tỉnh Thái Nguyên đã tích cực lồng ghép các nguồn lực, chủ động hướng dẫn, tiếp sức cho các HTX thành viên hoàn thiện hồ sơ để thụ hưởng chính sách này một cách nhanh chóng nhất.

Hưởng "trái ngọt" từ SHTT

Nhờ có "bệ đỡ" từ chính sách mới và sự vào cuộc sát sao của các đơn vị đại diện khối kinh tế tập thể, bức tranh SHTT trên địa bàn tỉnh đã ghi nhận những con số tăng trưởng vô cùng ấn tượng. Chỉ tính riêng trong 6 tháng đầu năm 2026, số lượng đơn đăng ký và văn bằng bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp được cấp trên địa bàn Thái Nguyên đã đạt hơn 70% so với tổng số của cả năm 2025 – một minh chứng sinh động cho thấy tài sản trí tuệ tại cơ sở đang được "kích hoạt" mạnh mẽ.

Tuy nhiên, xác lập quyền SHTT không chỉ là chuyện "đóng dấu" lên nhãn mác, mà còn đòi hỏi các HTX phải thay đổi tư duy sản xuất, gắn liền bảo hộ thương hiệu với việc chuẩn hóa quy trình kỹ thuật, nâng cao chất lượng và bảo vệ môi trường.

Ông Bùi Trọng Đại, Giám đốc HTX Du lịch Tiến Yên, chia sẻ hiện nay các chứng nhận như mã số vùng trồng hay VietGAP đã tương đối phổ biến, nhưng sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ thì vẫn đang trong giai đoạn phát triển, chưa có nhiều. HTX rất mong muốn Nhà nước tiếp tục đồng hành hỗ trợ kinh phí cho các đơn vị đã được cấp chứng nhận được gia hạn định kỳ, đồng thời hỗ trợ các HTX chưa có điều kiện được tiếp cận chuẩn hóa. Qua đó tạo động lực cho bà con phấn đấu nâng cấp chất lượng sản phẩm ngày càng cao cấp hơn.

Ông Đại cũng nhấn mạnh thêm, điều quan trọng là khi đã bước vào lộ trình làm thương hiệu bài bản, bà con nông dân phải nắm chắc kỹ thuật sản xuất sạch để bảo vệ môi trường, hướng tới phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn bền vững. Tạo ra một môi trường sống thân thiện cho chính mình và mang lại trải nghiệm an toàn, an tâm cho du khách khi đến tham quan, trải nghiệm tại địa phương.

Rõ ràng, việc cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực SHTT không đơn thuần là câu chuyện cắt giảm giấy tờ, mà chính là chìa khóa mở đường cho tinh thần đổi mới sáng tạo từ cấp cơ sở. Trong thời gian tới, các cơ quan chuyên môn như Hội Nông dân, Liên minh HTX tỉnh và Sở Khoa học & Công nghệ sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, tăng cường tư vấn pháp lý trực tiếp và hướng dẫn xây dựng thương hiệu đến tận tay từng HTX vùng sâu, vùng xa.

Sự đồng hành kịp thời, sát sao của chính quyền địa phương, vai trò đỡ đầu thiết thực của Liên minh HTX tỉnh cùng quyết tâm đổi mới tư duy của khối kinh tế tập thể sẽ là bệ đỡ vững chắc để nông sản Thái Nguyên không chỉ "đứng vững" trên sân nhà mà còn tự tin khẳng định vị thế, nâng cao sức cạnh tranh bền vững trên thị trường quốc tế.

Tùng Lâm