Shahed-136 - UAV cảm tử giá rẻ làm thay đổi chiến trường

UAV cảm tử Shahed-136 được Iran phát triển như một giải pháp tác chiến phi đối xứng, nhằm đối phó với các đối thủ sở hữu hệ thống phòng không và không quân hiện đại.

Không giống các UAV trinh sát hay tấn công thông thường, Shahed-136 được thiết kế để tự hủy khi tiếp cận mục tiêu, mang theo đầu đạn nổ để gây sát thương trực tiếp.

Về thiết kế, Shahed-136 có cấu hình cánh tam giác đặc trưng, giúp tối ưu khí động học và tăng tầm bay.

UAV có chiều dài khoảng 3,5 m, sải cánh khoảng 2,5 m và khối lượng cất cánh khoảng 200 kg.

Phần thân được chế tạo tương đối đơn giản, giúp giảm chi phí sản xuất và cho phép triển khai với số lượng lớn.

Động cơ của Shahed-136 là loại piston cánh quạt đặt phía sau, tạo lực đẩy đẩy UAV bay về phía trước. Dù phát ra tiếng ồn đặc trưng, thiết kế này vẫn đủ hiệu quả để duy trì hành trình dài và tiết kiệm nhiên liệu.

Nhờ đó, UAV có thể đạt tầm hoạt động lên tới khoảng 2.000 km, cho phép tấn công sâu vào lãnh thổ đối phương.

Về dẫn đường, Shahed-136 sử dụng hệ thống định vị vệ tinh kết hợp dẫn đường quán tính.

UAV được lập trình sẵn tọa độ mục tiêu, sau đó tự động bay tới khu vực định sẵn mà không cần điều khiển liên tục. Điều này giúp hạn chế nguy cơ bị gây nhiễu hoặc đánh chặn tín hiệu điều khiển.

Đầu đạn của Shahed-136 có khối lượng khoảng 40 kg, đủ để phá hủy hoặc gây hư hại nặng đối với các mục tiêu như kho nhiên liệu, radar, xe quân sự hoặc công trình hạ tầng.

Khi tiếp cận mục tiêu, UAV lao thẳng vào và phát nổ, tạo hiệu ứng tương tự một quả bom dẫn đường.

Một trong những điểm mạnh quan trọng của Shahed-136 là khả năng triển khai theo chiến thuật bầy đàn.

Nhiều UAV có thể được phóng cùng lúc từ các bệ phóng đơn giản, bay theo nhiều hướng khác nhau để gây quá tải hệ thống phòng không đối phương.

Trong tình huống này, dù một số UAV bị bắn hạ, vẫn có khả năng một số chiếc lọt qua và đánh trúng mục tiêu.

Chi phí sản xuất thấp là yếu tố khiến Shahed-136 trở thành vũ khí đáng chú ý. So với các tên lửa hành trình có giá lên tới hàng triệu USD, mỗi UAV Shahed-136 có giá chỉ ở mức hàng chục nghìn USD.

Điều này tạo ra lợi thế lớn trong chiến tranh tiêu hao, khi bên sử dụng có thể chấp nhận tổn thất số lượng để đổi lấy hiệu quả chiến thuật.

Trong thực tế, Shahed-136 đã được sử dụng trong nhiều cuộc xung đột, chủ yếu để tấn công hạ tầng năng lượng, căn cứ quân sự và các mục tiêu cố định.

Với khả năng bay thấp và diện tích phản xạ radar nhỏ, UAV này gây khó khăn đáng kể cho các hệ thống phòng không truyền thống.

Gần đây, Shahed-136 còn được nhắc đến trong các kịch bản tấn công nhằm vào mục tiêu có giá trị cao, bao gồm cả máy bay hỗ trợ như E-3 Sentry.

Dù chưa có xác nhận đầy đủ từ tất cả các bên, giả thuyết này cho thấy xu hướng mới trong tác chiến, nơi UAV giá rẻ có thể đe dọa các khí tài đắt tiền.

Sự xuất hiện của Shahed-136 phản ánh một thay đổi lớn trong chiến tranh hiện đại.

Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào vũ khí công nghệ cao, các quốc gia có thể tận dụng những hệ thống đơn giản, chi phí thấp nhưng triển khai hiệu quả để tạo ra tác động chiến lược đáng kể.

Việt Hùng