Sẽ trình Quốc hội phương án thống nhất 4 chương trình mục tiêu quốc gia

Bộ Tài chính mới có các Tờ trình báo cáo Đảng ủy Chính phủ, Thường trực Chính phủ về phương án thống nhất 4 chương trình mục tiêu quốc gia.

Hợp nhất 4 chương trình, không cộng gộp cơ học

4 chương trình này gồm: chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; chương trình mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo; chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa; chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển) thành một chương trình mục tiêu quốc gia tổng thể.

Theo đó, Bộ Tài chính báo cáo Chính phủ trình Quốc hội ban hành Nghị quyết giữ nguyên mục tiêu tổng thể, tổng nguồn lực thực hiện Chương trình; đồng thời giao Chính phủ quy định cụ thể về nội dung, cơ cấu nguồn lực và cơ chế, chính sách thực hiện.

Phương án thống nhất được xây dựng trên các nguyên tắc: giữ nguyên mục tiêu, nhiệm vụ đã được Quốc hội quyết nghị; nghiên cứu, sắp xếp theo nhóm vấn đề cần giải quyết, phù hợp bản chất chính sách và mục tiêu của từng Chương trình, không cộng gộp cơ học và có giải pháp chuyển tiếp phù hợp, không làm gián đoạn các nhiệm vụ đã được phê duyệt.

Chương trình mục tiêu quốc gia tích hợp gồm xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội hiện đã hoàn thành đầy đủ hệ thống cơ chế, chính sách và văn bản hướng dẫn thực hiện (Ảnh: Hữu Thắng)..

Cùng với đó, cơ cấu lại ngân sách Nhà nước theo hướng phấn đấu đạt tỉ trọng 75% vốn đầu tư công và 25% kinh phí thường xuyên; thu gọn đầu mối quản lý gắn với trách nhiệm của từng bộ chủ trì ngành, lĩnh vực trong xây dựng mục tiêu, nhiệm vụ, tiêu chí đánh giá kết quả thực hiện theo yêu cầu đầu ra.

Bộ Tài chính thực hiện vai trò quản lý ngân sách Nhà nước theo quy định của pháp luật về ngân sách Nhà nước; đẩy mạnh phân cấp cho địa phương theo phương châm "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm".

Ngày 4/8/2026, trên cơ sở tiếp thu, giải trình ý kiến của các Thành viên Chính phủ, Bộ Tư pháp và tổng hợp đề xuất của các bộ, cơ quan trung ương và địa phương, Bộ Tài chính đã có Tờ trình Chính phủ số 591 về hoàn thiện Hồ sơ của Chính phủ trình Quốc hội về giải pháp thống nhất các chương trình mục tiêu quốc gia.

Giải ngân chương trình mục tiêu quốc gia còn chậm

Theo Bộ Tài chính, đến nay, chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy và chương trình mục tiêu quốc gia tích hợp gồm xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội đã hoàn thành đầy đủ hệ thống cơ chế, chính sách và văn bản hướng dẫn thực hiện. 

Đối với chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã cơ bản hoàn thành cơ sở phân bổ nguồn lực và phần lớn các văn bản quản lý, hướng dẫn triển khai. 

Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển và chương trình mục tiêu quốc gia về hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo cũng đã hoàn thành cơ sở phân bổ nguồn lực nhưng vẫn đang tiếp tục hoàn thiện các văn bản hướng dẫn thực hiện.

Đến hết ngày 31/7/2026, vốn đầu tư công thuộc giai đoạn 2026-2030 của 4 chương trình mục tiêu quốc gia mới giải ngân khoảng 94 tỷ đồng (Ảnh: IT).

Về kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026–2030, Thủ tướng đã giao đợt 1 kế hoạch vốn ngân sách trung ương cho chương trình mục tiêu quốc gia tích hợp và chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy.

Đối với dự toán ngân sách trung ương năm 2026, Quốc hội đã quyết nghị bố trí 35.000 tỷ đồng để thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia, gồm 25.000 tỷ đồng vốn đầu tư công và 10.000 tỷ đồng kinh phí thường xuyên. 

Đến ngày 31/7/2026, Thủ tướng Chính phủ đã giao 21.656 tỷ đồng cho 3 chương trình gồm chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy, chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa và chương trình mục tiêu quốc gia tích hợp. Các địa phương đang tích cực hoàn thiện phương án phân bổ nguồn vốn để triển khai thực hiện.

Theo Bộ Tài chính, tiến độ giải ngân nguồn vốn ngân sách trung ương thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026–2030 còn thấp do phần lớn các chương trình đang trong quá trình hoàn thiện thủ tục giao kế hoạch, phân bổ vốn và ban hành cơ chế hướng dẫn.

Đến hết ngày 31/7/2026, vốn đầu tư công thuộc giai đoạn 2026–2030 mới giải ngân khoảng 94 tỷ đồng, đạt khoảng 0,5% kế hoạch; kinh phí thường xuyên giải ngân hơn 27 tỷ đồng, đạt khoảng 2,8% dự toán.

Đối với nguồn vốn ngân sách Nhà nước năm 2025 được Quốc hội cho phép kéo dài sang năm 2026, Bộ Tài chính đã theo dõi khoảng 18.232 tỷ đồng vốn được thực hiện kéo dài, trong đó vốn đầu tư công gần 6.982 tỷ đồng và kinh phí thường xuyên hơn 11.249 tỷ đồng.

Đến cuối tháng 7/2026, vốn đầu tư công của các chương trình kéo dài đã giải ngân khoảng 31% kế hoạch, trong khi kinh phí thường xuyên đạt khoảng 19,4% dự toán. Theo Bộ Tài chính, đây là kết quả tích cực hơn so với những tháng đầu năm, tuy nhiên vẫn cần tiếp tục đẩy nhanh để bảo đảm hoàn thành giải ngân trong năm 2026.

Bộ Tài chính cho biết, việc giải ngân vốn kéo dài vẫn gặp nhiều khó khăn do một số địa phương còn lúng túng trong việc xác định các khoản kinh phí đã hết nhiệm vụ chi hoặc còn nhiệm vụ chi để thực hiện điều chỉnh, phân bổ lại nguồn vốn theo quy định. 

Bên cạnh đó, quá trình triển khai các dự án còn gặp nhiều khó khăn về xác định đối tượng thụ hưởng, điều chỉnh tổng mức đầu tư do biến động giá vật liệu, công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, xác minh nguồn gốc đất và bố trí tái định cư. Ngoài ra, điều kiện địa hình phức tạp, các dự án chủ yếu triển khai tại vùng sâu, vùng xa, miền núi cùng với ảnh hưởng của thời tiết mùa mưa tiếp tục tác động đến tiến độ thi công và giải ngân.

Nguyễn Thu Huyền