Sẽ dùng Quỹ bình ổn, đề xuất giảm thuế môi trường để kiểm soát giá xăng dầu

Xung đột quân sự giữa Mỹ và Iran đang leo thang. Những ngày qua, Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 13 triệu thùng dầu mỗi ngày, tương đương 31% tổng lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển trên thế giới.

Theo Bộ Công Thương, giá dầu thế giới đã tăng khoảng 20% từ đầu năm và có nguy cơ tăng đột biến lên 120–140 USD mỗi thùng nếu nguồn cung tiếp tục bị gián đoạn. Nhiều chuyên gia nhận định khu vực châu Á, đặc biệt Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam, sẽ chịu tác động mạnh do phụ thuộc lớn vào nguồn năng lượng nhập khẩu từ Trung Đông.

Tại Việt Nam, năm 2025 tổng nguồn xăng dầu tiêu thụ nội địa khoảng 28,6 triệu m³/tấn, tương đương 2,2–2,3 triệu m³/tấn mỗi tháng. Dù có hai nhà máy lọc dầu Nghi Sơn và Bình Sơn, nguồn cung trong nước vẫn phụ thuộc đáng kể vào nhập khẩu. Vì vậy, nguy cơ thiếu hụt cục bộ xăng dầu tại một số địa phương có thể xảy ra nếu thị trường thế giới biến động mạnh.

Ngay khi chiến sự bùng phát, Chính phủ và Bộ Công Thương đã yêu cầu các bộ, ngành xây dựng phương án ứng phó. Ngày 4/3, Thủ tướng ký quyết định thành lập Tổ công tác bảo đảm an ninh năng lượng do Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn làm Tổ trưởng, có nhiệm vụ theo dõi sát diễn biến thị trường và báo cáo hằng ngày.

Bộ Công Thương cũng chỉ đạo các nhà máy lọc dầu và hệ thống phân phối – từ thương nhân đầu mối, doanh nghiệp phân phối đến các cửa hàng bán lẻ – duy trì hoạt động liên tục, đồng thời chủ động tìm kiếm nguồn nhập khẩu mới để bảo đảm nguồn cung cho thị trường trong nước.

Các địa phương, Sở Công Thương và lực lượng quản lý thị trường được yêu cầu tăng cường giám sát, kiểm tra và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trong kinh doanh xăng dầu.

Chính phủ đang triển khai nhiều giải pháp bảo đảm nguồn cung, kiểm soát giá xăng dầu. Ảnh: VGP.

Giá nhiên liệu tại nhiều nước trong khu vực đã tăng mạnh. Tại Lào, giá diesel tăng tới 33%, xăng thường lên 27.070 kíp mỗi lít, xăng cao cấp khoảng 31.570 kíp mỗi lít. Ở Thái Lan, giá xăng Gasohol 95 khoảng 30,55 baht mỗi lít, còn Singapore tiếp tục duy trì mức cao nhất khu vực với xăng RON95 khoảng 3,05 SGD mỗi lít.

Theo Bộ Công Thương, rủi ro lớn nhất hiện nay là tình hình tại eo biển Hormuz chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Nếu việc phong tỏa kéo dài, giá dầu Brent có thể vượt ngưỡng 120–140 USD mỗi thùng. Một số quốc gia như Trung Quốc, Nhật Bản, Thái Lan đã hạn chế xuất khẩu nhiên liệu, trong khi nhiều nước trong khu vực kêu gọi người dân tiết kiệm xăng dầu và sử dụng các phương tiện thay thế.

Bộ Công Thương cho biết đã liên tục ban hành các văn bản yêu cầu hệ thống phân phối xăng dầu trên cả nước bảo đảm nguồn cung, duy trì hoạt động bán hàng liên tục tại các cửa hàng. Đồng thời, cơ quan này đang nghiên cứu sửa đổi, bổ sung các cơ chế, chính sách để tạo điều kiện cho doanh nghiệp đa dạng nguồn nhập khẩu phục vụ sản xuất và tiêu dùng trong nước.

Bộ cũng khuyến cáo người dân và doanh nghiệp không mua tích trữ xăng dầu, tránh gây mất cân đối cung cầu cục bộ. Các hành vi đầu cơ, găm hàng trái phép sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định.

Khi phát hiện cửa hàng xăng dầu ngừng bán không có lý do, bán sai giá niêm yết hoặc có dấu hiệu găm hàng, người dân có thể phản ánh tới Bộ Công Thương (Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước) qua đường dây nóng 1900 888 655 hoặc Chi cục Quản lý thị trường tại địa phương để kịp thời xử lý.

Trao đổi với báo chí, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết Chính phủ đang triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo đảm nguồn cung và kiểm soát giá xăng dầu. Bộ sẽ đề xuất Thủ tướng sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu, đồng thời kiến nghị Chính phủ trình Quốc hội giảm thuế bảo vệ môi trường đối với mặt hàng này nhằm giảm áp lực chi phí cho người dân và doanh nghiệp.

Về việc ngăn chặn cây xăng găm hàng chờ tăng giá, ông Tân cho biết Bộ Công thương đã lập đường dây nóng, đồng thời lập các đoàn kiểm tra thường xuyên, nếu phát hiện vi phạm sẽ xử lý nghiêm.

Khuyến nghị từ cơ quan quản lý

Trước nguy cơ biến động nguồn cung, Bộ Công Thương khuyến nghị người dân sử dụng nhiên liệu tiết kiệm, hạn chế phương tiện cá nhân khi không cần thiết, ưu tiên đi chung xe hoặc sử dụng phương tiện công cộng. Việc bảo dưỡng phương tiện định kỳ, duy trì áp suất lốp đúng tiêu chuẩn, tắt máy khi dừng đỗ lâu có thể giúp giảm 10–15% lượng nhiên liệu tiêu hao.

Lái xe tiết kiệm nhiên liệu: Giữ tốc độ ổn định, tránh tăng giảm ga đột ngột, hạn chế chạy tốc độ cao không cần thiết.

Chuyển đổi phương tiện: Cân nhắc sử dụng xe điện, xe hybrid hoặc phương tiện sử dụng nhiên liệu sinh học E5/E10 theo lộ trình từ ngày 1/6.

Đối với doanh nghiệp, cơ quan quản lý khuyến nghị xây dựng định mức tiêu hao nhiên liệu cho từng quy trình sản xuất và vận tải, tối ưu hóa logistics, đồng thời đầu tư công nghệ tiết kiệm năng lượng, từng bước chuyển đổi sang các nguồn năng lượng tái tạo.

Ngoài ra, Bộ cũng khuyến khích làm việc từ xa khi có thể để giảm nhu cầu đi lại, vận chuyển.

Theo Bộ Công Thương, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động, việc sử dụng xăng dầu tiết kiệm và hiệu quả là giải pháp thiết thực góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Quỳnh An