Saudi Arabia vào thế 'tiến thoái lưỡng nan', chọn thỏa thuận hạt nhân hay công nhận Israel?

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thái tử kiêm Thủ tướng Saudi Arabia Mohammed bin Salman gặp nhau tại Nhà Trắng hồi tháng 11/2025. (Nguồn: The Guardian)

Trước đó, hai bên đã đạt được thỏa thuận vào tháng 7/2026, qua đó cho phép các doanh nghiệp Mỹ xuất khẩu công nghệ hạt nhân dân sự sang Saudi Arabia.

Theo quy trình, quốc hội Mỹ có 90 ngày làm việc để xem xét văn kiện trước khi thỏa thuận có thể có hiệu lực nếu không bị phản đối.

Nguồn tin Mỹ khẳng định, lập trường của Tổng thống Trump không thay đổi về điều kiện trong thỏa thuận hạt nhân với Saudi Arabia. Theo đó, Riyadh phải tham gia Hiệp định Abraham, khuôn khổ do Washington thúc đẩy nhằm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Israel với một số quốc gia Arab và Hồi giáo.

Hiệp định Abraham được ký kết trong các năm 2020 và 2021 giữa Israel với Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE), Bahrain, Morocco và Sudan.

Tuy nhiên, Saudi Arabia hiện chưa tham gia khuôn khổ này và từng yêu cầu phải có một lộ trình không thể đảo ngược hướng tới thành lập nhà nước Palestine trước khi công nhận Israel.

Lập trường của Riyadh trở nên cứng rắn hơn sau khi xung đột Israel-Hamas bùng phát tại Dải Gaza vào tháng 10/2023, làm thay đổi đáng kể triển vọng bình thường hóa quan hệ giữa Saudi Arabia và Israel.

Thỏa thuận hạt nhân dân sự Mỹ-Saudi Arabia kéo dài 30 năm dự kiến mở đường cho việc xây dựng các lò phản ứng AP1000 tại Saudi Arabia, với tổng giá trị lên tới hàng chục tỷ USD.

Tuy nhiên, thỏa thuận đang vấp phải sự chỉ trích từ một số nghị sĩ đảng Dân chủ và các chuyên gia về chống phổ biến hạt nhân. Cụ thể, những ý kiến phản đối viện dẫn lý do rằng, văn kiện không ngăn Saudi Arabia làm giàu uranium hoặc tái chế nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng, hai hoạt động có thể tạo ra vật liệu phục vụ chế tạo vũ khí hạt nhân.

Các biện pháp hạn chế này từng được coi là “tiêu chuẩn vàng” trong thỏa thuận hợp tác hạt nhân dân sự mà Mỹ ký với UAE năm 2009. Theo đó, chính quyền Tổng thống Trump cho rằng, văn kiện với Riyadh vẫn bao gồm những biện pháp chống phổ biến hạt nhân theo yêu cầu của pháp luật Mỹ.

(theo Reuters)

Trung Anh