Sau trận mưa đầu mùa: Các công trình chống ngập ở Hà Nội phát huy hiệu quả

Công trình hồ Phú Đô được đưa vào sử dụng tạm thời chống úng ngập cho khu vực phía tây thành phố. Ảnh: Nguyễn Dương

Mưa lớn vượt khả năng tiêu thoát của hệ thống hiện trạng

Chiều tối 28-5, Hà Nội xuất hiện mưa dông cục bộ trên diện rộng, tập trung chủ yếu tại các phường phía Tây thành phố, như: Bắc Từ Liêm, Nam Từ Liêm, Cầu Giấy, một phần Đông Anh và Hà Đông. Theo Công ty TNHH MTV Thoát nước Hà Nội, đây là trận mưa có cường độ lớn trong thời gian ngắn, gây áp lực đáng kể lên hệ thống tiêu thoát nước đô thị.

Số liệu quan trắc cho thấy, lượng mưa tại khu vực Nam Từ Liêm phổ biến từ 50-70mm trong khoảng thời gian từ 17h đến 19h. Đáng chú ý, khu vực Trạm bơm Đồng Bông 1 ghi nhận lượng mưa lên tới 90mm. Tại Bắc Từ Liêm và Cầu Giấy, lượng mưa dao động khoảng 50-60mm; riêng khu vực Nhà văn hóa Mai Dịch đạt khoảng 84mm. Một số khu vực khác như Hải Bối ghi nhận khoảng 60mm, trong khi Hà Đông phổ biến 30-40mm.

Công nhân Công ty TNHH MTV Thoát nước Hà Nội điều tiết nước vào các hồ chứa. Ảnh: Nguyễn Dương

Mưa lớn xuất hiện đúng thời điểm tan tầm, khiến giao thông tại nhiều tuyến phố bị ảnh hưởng. Theo ghi nhận, một số điểm xảy ra úng ngập cục bộ như đường Trần Bình, Nguyễn Đình Tứ, khu đô thị Resco và khu vực quanh sân vận động quốc gia Mỹ Đình. Có nơi nước ngập sâu từ 15-40cm, gây khó khăn cho việc đi lại của người dân.

Các chuyên gia về thoát nước đô thị nhận định, nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng úng ngập là do cường độ mưa vượt quá năng lực tiêu thoát của hệ thống hiện trạng. Hiện nay, hệ thống thoát nước của nhiều khu vực tại Hà Nội mới đáp ứng được lượng mưa khoảng 50mm trong 2 giờ. Trong khi đó, trận mưa chiều 28-5 có nơi lên tới gần gấp đôi ngưỡng này.

Nước mưa được xả vào hồ Phú Đô. Clip: Nguyễn Dương

Đặc biệt, khu vực phường Từ Liêm vốn được xem là “điểm nóng” về úng ngập của thành phố. Địa bàn này thường xuyên xuất hiện khoảng 8 điểm ngập úng nặng khi xảy ra mưa lớn. Trong các năm 2024 và 2025, nhiều trận mưa lớn từng khiến nước ngập kéo dài nhiều giờ, thậm chí nhiều ngày tại các tuyến đường, như: Trần Bình, Nguyễn Hoàng, Hàm Nghi, Lưu Hữu Phước hay khu vực quanh quảng trường sân vận động Mỹ Đình.

Tuy nhiên, thực tế trận mưa chiều 28-5 cho thấy, dù xuất hiện úng ngập cục bộ, nhưng thời gian tiêu thoát nước đã được rút ngắn đáng kể so với trước đây.

Các hồ điều hòa bước đầu phát huy hiệu quả

Hồ điều hòa Phú Đô và Đồng Bông 1 đã phát huy hiệu quả sau trận mưa đầu mùa. Ảnh: Nguyễn Dương

Một trong những điểm đáng chú ý trong đợt mưa lớn vừa qua, đó là việc vận hành hỗ trợ điều tiết nước của hồ điều hòa Phú Đô - công trình chống ngập đang được thành phố triển khai theo cơ chế khẩn cấp.

Theo Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình hạ tầng kỹ thuật và nông nghiệp thành phố Hà Nội Trần Văn Tiến, trước khi mưa xảy ra, đơn vị đã phối hợp với Xí nghiệp số 2 thuộc Công ty TNHH MTV Thoát nước Hà Nội chủ động mở cống điều tiết để đưa nước từ kênh tiêu chính khu vực Phú Đô - Mai Dịch vào hồ điều hòa Phú Đô; khơi thông dòng chảy của kênh Thụy Phương thì các điểm ngập úng đã được giải quyết ngay. Cùng với đó, lực lượng công nhân thoát nước được bố trí ứng trực tại các điểm xung yếu, tổ chức xử lý các hố ga bị ách tắc nhằm tăng khả năng thu nước mặt. Các trạm bơm như Yên Sở, Đồng Bông cũng được vận hành liên tục để tiêu thoát nước ra nguồn tiếp nhận.

Kênh Thụy Phương cũng được đưa vào vận hành đã giải quyết 2 điểm ngập úng tại phường Xuân Đỉnh. Ảnh: Nguyễn Dương

Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp, đến khoảng 20h cùng ngày, hầu hết các điểm úng ngập lớn trên địa bàn phường Từ Liêm cơ bản đã được giải quyết. Theo phản ánh của người dân, dù có xảy ra ngập cục bộ khi mưa lớn, nhưng nước rút nhanh hơn nhiều so với những năm trước.

Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình hạ tầng kỹ thuật và nông nghiệp thành phố Hà Nội, với trận mưa đầu mùa có cường độ lên tới khoảng 90mm, hồ điều hòa Phú Đô bước đầu phát huy hiệu quả trong việc hỗ trợ giảm ngập úng cho khu vực.

Dự án hồ điều hòa Phú Đô được UBND thành phố Hà Nội triển khai theo lệnh xây dựng công trình khẩn cấp. Công trình có diện tích mặt nước khoảng 31,5ha, dung tích điều tiết khoảng 0,93 triệu m3, kết nối với tuyến kênh Mai Dịch - Phú Đô và kênh Mỹ Đình - Tân Mỹ. Sau khi hoàn thành, hồ sẽ góp phần hỗ trợ xử lý 8 điểm ngập úng thường xuyên tại khu vực phía Tây thành phố.

Đến nay, các hạng mục chính của dự án như đào hồ, thi công cừ bê tông dự ứng lực, hệ thống cống kết nối với hạ tầng xung quanh cơ bản đã hoàn thành. Ban Quản lý dự án tiếp tục duy trì thi công “3 ca, 4 kíp”, làm việc xuyên ngày nghỉ để sớm hoàn thiện toàn bộ công trình theo chỉ đạo của Thành ủy và UBND thành phố.

Từ thực tế trận mưa chiều 28-5 có thể thấy, việc chủ động vận hành hệ thống thoát nước, hạ thấp mực nước hồ điều hòa, vận hành trạm bơm và bổ sung các công trình hỗ trợ điều tiết đang phát huy hiệu quả tích cực. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm hạn chế thiệt hại do úng ngập gây ra trong mùa mưa bão năm nay trên địa bàn thành phố.

Hoàng Văn