Sau sáp nhập, Lễ hội Cầu ngư ngư vạn chài ở Nhơn Hải được đề cử ghi danh di sản

Lễ hội Cầu ngư vạn chài ở xã Nhơn Hải hình thành từ trước thế kỷ 18 và tồn tại đến nay

Hoàn thiện hồ sơ đề nghị ghi danh

Đâu là lý do Lễ hội Cầu ngư ngư vạn chài ở Nhơn Hải được đề cử ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia? Theo tìm hiểu, ngày 9.3, tại Văn phòng UBND tỉnh, bà Nguyễn Thị Thanh Lịch, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai đã chủ trì cuộc họp nghe báo cáo xây dựng mô hình cảng cá du lịch tại địa bàn phường Quy Nhơn Đông. Sau cuộc họp này, Văn phòng UBND tỉnh này đã ra thông báo kết luận của bà Lịch.

Thông báo kết luận nêu rõ, năm 2025, Lễ hội Cầu ngư Vạn đầm Xương Lý (xã Nhơn Lý cũ), đã được đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Trên địa bàn phường Quy Nhơn Đông hiện tại, di sản Lễ hội Cầu ngư Nhơn Hải (xã Nhơn Hải cũ) vẫn được cộng đồng người dân thực hành với đầy đủ các truyền thống văn hóa đa dạng, đặc sắc, mang tính tương đồng với Lễ hội Cầu ngư Vạn đầm Xương Lý và bản sắc riêng của Nhơn Hải.

Trong bối cảnh xã Nhơn Hải và Nhơn Lý đã được sáp nhập về phường Quy Nhơn Đông, để thống nhất hình thức thực hành chung liên quan tới tín ngưỡng thờ cúng cá Ông của cộng đồng ngư dân biển, vì vậy Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Nguyễn Thị Thanh Lịch đề nghị Sở VHTTDL hoàn thiện hồ sơ đề nghị ghi danh bổ sung Lễ hội Cầu ngư Nhơn Hải vào danh mục quốc gia di sản văn hóa phi vật thể.

Đồng thời, còn yêu cầu Sở VHTTDL phối với UBND phường Quy Nhơn Đông hướng dẫn lập hồ sơ đề xuất xếp hạng Lăng Ông Nam Hải thành di tích cấp tỉnh theo quy định.

Độc đáo trình diễn bả trạo tại Lễ hội Cầu ngư vạn chài ở xã Nhơn Hải

Lãnh đạo tỉnh Gia Lai cũng cho rằng, việc khai thác các giá trị văn hóa, tín ngưỡng của cộng đồng ngư dân gắn với phát triển du lịch cần được nghiên cứu, tổ chức phù hợp. Do đó, cần nghiên cứu xây dựng mô hình cảng cá kết hợp phát triển du lịch, hình thành các sản phẩm du lịch đặc trưng gắn với không gian làng chài, lễ hội truyền thống và các hoạt động trải nghiệm biển.

Tạo thế mạnh phát triển văn hóa, kinh tế biển

Nhà nghiên cứu văn hóa Nguyễn Văn Ngọc cho biết: “Lễ hội Cầu ngư vạn chài ở Nhơn Hải vào dịp 11 tháng 2 âm lịch hàng năm. Đây là một trong 22 di sản lễ hội cầu ngư được kiểm kê, đưa vào danh mục văn hóa phi vật thể (kết quả thực hiện đề tài khoa học cấp tỉnh về “Nghiên cứu lễ hội cầu ngư ở Bình Định” được nghiệm thu tại Quyết định số 286/QDD-SKHCN ngày 20.9.2019 của Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Bình Định cũ).

Đây là sự kiện quan trọng nhất trong chu kỳ đánh bắt hải sản của ngư dân vạn chài ở Nhơn Hải, TP. Quy Nhơn, địa bàn thuộc ngư dân thôn Hải Đông và thôn Hải Bắc của xã Nhơn Hải”.

Việc ghi ghi danh Lễ hội góp phần tôn vinh một loại hình di sản đặc trưng vùng biển

Theo nhà nghiên cứu Nguyễn Văn Ngọc, đây là di sản văn hóa phi vật thể được hình thành và lưu truyền từ trước thế kỷ XVIII ở Nhơn Hải. Thời gian qua, lễ hội này đã đóng góp tích cực để vạn chài hình thành một mô hình du lịch cộng đồng trên địa bàn xã Nhơn Hải.

Hàng năm, Lễ hội truyền thống Cầu ngư vạn chài ở Nhơn Hải được tổ chức trong 3 ngày của tháng Hai âm lịch (từ ngày 11 – 13). Thông thường lễ hội kéo dài khoảng 3 ngày đêm với nhiều nghi thức đặc trưng của ngư dân miền biển Nhơn Hải, tích tụ qua mấy thế kỷ và lan tỏa, ảnh hưởng sâu đậm đến giá trị tinh thần của người dân miền biển, góp phần tích cực phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn.

Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Khắc Vũ (71 tuổi) - Trưởng Ban Quản lý vạn chài xã Nhơn Hải thông tin: Năm nay, trong 3 ngày (29 – 31.3), chương trình Lễ hội Cầu ngư ngư vạn chài ở Nhơn Hải thuộc phường Quy Nhơn Đông, tỉnh Gia Lai sẽ diễn với nhiều chương trình văn hóa, thể thao. Lễ hội diễn ra nhằm hưởng ứng chuỗi sự kiện Năm Du lịch quốc gia do tỉnh đăng cai, mặt khác nhằm hoàn thiện hồ sơ để ghi danh là di sản phi vật thể cấp quốc gia.

Theo ông Vũ, thông qua các sản phẩm của lễ hội giới thiệu một loại hình di sản đặc trưng vùng biển, thắng cảnh hữu tình gắn với đời sống ngư dân ở bán đảo Nhơn Hải đối với du khách trong và ngoài nước.

Múa gươm trong Lễ hội Cầu ngư vạn chài ở Nhơn Hải

Ngoài bảo vệ di sản, quy hoạch cũng như phát triển kinh tế - xã hội, ông Vũ còn cho rằng, sẽ tạo thế mạnh phát triển kinh tế biển, xây dựng và phát triển văn hóa gắn kết phục vụ du lịch cộng đồng trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng và phát triển văn hóa trên địa bàn.

Quay trở lại trước sáp nhập, cách đây gần 1 năm, Ban Quản lý vạn chài xã Nhơn Hải nỗ lực tổ chức lấy ý kiến cộng đồng ngư dân vạn chài ở xã Nhơn Hải, đặc biệt là ý kiến của các nghệ nhân đang nắm giữ vốn quý di sản Lễ hội Cầu ngư vạn chài ở Nhơn Hải và đại diện bà con ngư dân vạn chài hiện đang cư trú tại thôn Hải Bắc và thôn Hải Đông.

Kết quả, tất cả bà con đều đồng tình ủng hộ đề nghị các cấp xem xét cho phép tiến hành lập hồ sơ khoa học Lễ hội Cầu ngư vạn chài ở Nhơn Hải được công nhận, vinh danh là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

PHAN HIẾU