Sau những 'phép cộng' hành chính

Tỉnh Thái Nguyên hiện có 2.452 thôn, tổ dân phố chưa đạt tiêu chuẩn và sẽ được sắp xếp trong tháng 6-2026. Ảnh T.L

Tuy nhiên, việc sáp nhập sẽ khó đạt hiệu quả như mong muốn nếu chỉ được tiếp cận từ các tiêu chí về dân số, diện tích hay số lượng đầu mối. Phía sau mỗi tên gọi thôn, tổ dân phố là một không gian văn hóa, một lịch sử hình thành cộng đồng cùng những mối liên kết xã hội được bồi đắp qua nhiều thế hệ.

Ở nhiều địa phương, tên gọi của một xóm làng gắn với quá trình khai khẩn đất đai, với những di tích, lễ hội, phong tục hay ký ức chung của cư dân. Đó là những giá trị khó lượng hóa bằng các tiêu chí hành chính. Vì vậy, mỗi quyết định sáp nhập đều tác động trực tiếp tới tâm lý, tình cảm và mức độ gắn kết của cộng đồng dân cư.

Thực tiễn thời gian qua cho thấy, nơi nào làm tốt công tác tuyên truyền, dân vận; công khai phương án sắp xếp; lắng nghe ý kiến nhân dân và tôn trọng các yếu tố văn hóa bản địa thì việc triển khai diễn ra thuận lợi, nhận được sự đồng thuận cao.

Ngược lại, ở một số nơi vẫn xuất hiện tâm tư, băn khoăn khi tên gọi quen thuộc thay đổi, khi địa điểm sinh hoạt cộng đồng dịch chuyển hoặc khi một bộ phận người dân cảm thấy khoảng cách tiếp cận các hoạt động chung trở nên xa hơn sau sáp nhập.

Những tâm tư ấy cần được lắng nghe và giải đáp thấu đáo. Điều đó không làm chậm tiến độ thực hiện chủ trương mà giúp các phương án sắp xếp phù hợp hơn với thực tiễn từng địa bàn. Sự đồng thuận của người dân luôn là điều kiện quan trọng để mọi quyết sách đi vào cuộc sống.

Sáp nhập thôn, tổ dân phố vì thế cần được xem là quá trình sắp xếp lại không gian cộng đồng cư dân. Bên cạnh các tiêu chí theo quy định, việc đánh giá mức độ tương đồng về văn hóa, phong tục, tập quán, lịch sử hình thành và các mối liên kết xã hội cần được quan tâm đầy đủ. Khi những yếu tố này được cân nhắc thấu đáo, đơn vị hành chính mới sẽ có nền tảng vững chắc để ổn định và phát triển.

Trong quá trình đó, vai trò của đội ngũ cán bộ cơ sở đặc biệt quan trọng. Khi địa bàn rộng hơn, dân số đông hơn và các mối quan hệ xã hội đa dạng hơn, yêu cầu đối với người đứng đầu thôn, tổ dân phố cũng cao hơn trước. Họ cần đóng vai trò kết nối cộng đồng, tạo dựng sự đồng thuận và vun đắp bản sắc chung cho đơn vị mới sau sáp nhập.

Tựu trung, giảm số lượng đầu mối là yêu cầu cần thiết, nhưng không phải thước đo duy nhất. Khi những “phép cộng” hành chính đi cùng sự đồng thuận xã hội và giữ được các giá trị gắn kết cộng đồng, việc sáp nhập thôn, tổ dân phố mới thực sự tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững từ cơ sở.

Tĩnh Nguyên