Sau cánh cổng vào lớp 10 công lập, học sinh còn nhiều lối đi để trưởng thành

Một kỳ thi vượt qua chính mình

20 giờ tối 19-6, khi Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội công bố điểm thi đồng thời với điểm chuẩn kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT công lập, điện thoại của chị Nguyễn Thu Hà, ở phường Thanh Xuân liên tục nhận được tin nhắn từ người thân, bạn bè hỏi thăm kết quả của con trai chị.

Nụ cười rạng rỡ của phụ huynh và thí sinh sau khi hoàn thành kỳ thi vào lớp 10. Ảnh: Phạm Mạnh

Con trai chị Hà không đạt nguyện vọng 1. Cháu thiếu 0,25 điểm so với điểm chuẩn. Cậu bé bước ra khỏi phòng, nhìn mẹ rồi nói: “Mẹ ơi, con chưa làm được như mong muốn của bố mẹ”. Chị Hà động viên: “Con đã cố gắng hết sức rồi. Điều quan trọng nhất là con đã vượt qua chính mình”.

Đó cũng là điều mà chị và gia đình đã chuẩn bị tâm thế từ trước kỳ thi. "Cả năm nay, con học rất chăm chỉ. Chúng tôi hiểu lực học của con và cũng xác định sẽ có nhiều khả năng xảy ra. Đỗ vào trường công là niềm vui nhưng nếu không đạt thì gia đình vẫn còn nhiều lựa chọn phù hợp để con tiếp tục học tập", chị Hà chia sẻ.

Là một nhân viên văn phòng, chị Hà cho biết, điều chị mong muốn không phải là con phải bước vào một ngôi trường bằng mọi giá, mà là con tìm được môi trường phù hợp với khả năng, sở thích và có cơ hội phát triển toàn diện.

"Kỳ thi này giúp con hiểu rằng trong cuộc sống sẽ có những mục tiêu đạt được và cũng có những điều chưa như mong muốn. Điều quan trọng là biết chấp nhận kết quả, rút kinh nghiệm và tiếp tục cố gắng", chị Hà chia sẻ.

Câu chuyện của gia đình chị Hà cũng là lựa chọn của nhiều phụ huynh Hà Nội trong mùa tuyển sinh năm nay.

Năm học 2025-2026, Hà Nội có khoảng 147.000 học sinh tốt nghiệp THCS, trong khi chỉ tiêu vào các trường THPT công lập có giới hạn. Với nhiều gia đình, việc tìm hiểu các lựa chọn học tập cho con đã được chuẩn bị từ sớm, thay vì chỉ đặt mục tiêu duy nhất là trường công lập.

Thực tế, cùng với sự phát triển của hệ thống giáo dục Thủ đô, học sinh hiện nay có nhiều cơ hội lựa chọn như trường THPT công lập, trường tư thục, trường chất lượng cao, các trường cao đẳng nghề hay các chương trình đào tạo đa dạng phù hợp với năng lực và định hướng của từng em.

Chung suy nghĩ và cảm xúc như chị Hà, chị Hoàng Thúy Minh, phường Hà Đông chia sẻ, điều đáng quý nhất mà kỳ thi lớp 10 mang lại không chỉ là một kết quả tuyển sinh, mà còn là bài học về sự nỗ lực, bản lĩnh và khả năng đối diện với thử thách.

"Tôi nói với con rằng, kỳ thi này không phải để phân định ai thành công hay thất bại. Nó chỉ là một dấu mốc trên hành trình trưởng thành. Bố mẹ tự hào vì con đã nỗ lực hết mình và sẽ luôn đồng hành cùng con trên chặng đường phía trước", chị Minh tâm sự.

Có lẽ, đó cũng là sự thay đổi trong tư duy của nhiều gia đình Hà Nội hôm nay. Thay vì coi lớp 10 công lập là cánh cửa duy nhất, phụ huynh đang dần nhìn nhận giáo dục bằng một góc nhìn cởi mở hơn - mỗi đứa trẻ đều có năng lực riêng và đều xứng đáng có một con đường phù hợp để phát triển.

Suy cho cùng, giá trị của một kỳ thi không nằm ở việc các em được bao nhiêu điểm, đỗ vào trường công lập nào, mà nằm ở việc các em học được cách vượt lên chính mình, tự tin bước tiếp trên hành trình phía trước ra sao.

Mỗi học sinh đều cần một con đường phù hợp

Theo Thạc sĩ Trần Thị Luyến, Phó Hiệu trưởng Trường THCS - THPT Ban Mai, những lo lắng của phụ huynh, học sinh khi bước vào kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 có áp lực lớn, sự cạnh tranh gay gắt là điều rất dễ chia sẻ.

Thạc sỹ Trần Thị Luyến cho hay: "Là những người làm giáo dục, tôi thấu hiểu và chia sẻ với những áp lực, tâm lý lo lắng của phụ huynh và học sinh trong giai đoạn phân luồng sau kỳ thi vào lớp 10 tại một đô thị lớn như Hà Nội. Con số học sinh không vào được trường công phản ánh một thực tế khách quan về quy mô dân số ngày càng tăng, tạo nên áp lực nhất định lên hệ thống trường công lập vốn có giới hạn về chỉ tiêu tuyển sinh. Đây là bài toán của phát triển đô thị và giáo dục trong giai đoạn mới".

Theo thạc sỹ Trần Thị Luyến, điều quan trọng là xã hội cần nhìn nhận việc phân luồng bằng một tư duy mới.

Trong bối cảnh đất nước đang bước vào thời kỳ phát triển mạnh mẽ, hướng tới kỷ nguyên hội nhập và vươn mình, giáo dục cũng đang chuyển dịch theo hướng đa dạng hóa mô hình đào tạo, mở rộng cơ hội học tập cho học sinh.

Điều đó đồng nghĩa, một học sinh có thể lựa chọn nhiều môi trường khác nhau để phát triển năng lực của mình, thay vì chỉ có một con đường duy nhất.

"Kết quả của một kỳ thi chỉ phản ánh một thời điểm trong hành trình học tập, không phải là thước đo duy nhất về năng lực hay tương lai của một học sinh. Thành công phụ thuộc vào nhiều yếu tố như sự nỗ lực của bản thân, môi trường học tập, sự đồng hành của gia đình và khả năng thích ứng của các em", Phó Hiệu trưởng trường THCS-THPT Ban Mai nhấn mạnh.

Thạc sỹ Trần Thị Luyến nhấn mạnh, các em vừa trải qua một kỳ thi với nhiều áp lực và rất cần sự động viên từ gia đình. Thay vì tiếc nuối về một kết quả, hãy cùng con nhìn về phía trước, lựa chọn môi trường phù hợp và xây dựng một kế hoạch học tập mới.

"Theo tôi, yếu tố quyết định không nằm ở việc học sinh học trường nào mà nằm ở thái độ học tập, mục tiêu rõ ràng, sự kiên trì và môi trường hỗ trợ xung quanh các em. Khi học sinh có động lực, được thầy cô định hướng và gia đình đồng hành, các em hoàn toàn có thể đạt được những kết quả rất tốt trên con đường học tập và nghề nghiệp. Một cánh cửa khép lại không có nghĩa là cơ hội đã hết", thạc sỹ Trần Thị Luyến nhìn nhận.

Ngọc Minh