Sau AI và bán dẫn, TP.HCM đang vẽ lại bản đồ công nghệ ra sao?

Trong ba tháng đầu năm 2026, TP.HCM liên tiếp công bố các dự án lớn về AI, bán dẫn, trung tâm dữ liệu, quỹ đầu tư mạo hiểm và mạng lưới đổi mới sáng tạo. Nhìn riêng từng phần, đó là những mảng khác nhau. Nhìn chung, chúng cho thấy thành phố đã đi xa hơn chuyện theo đuổi vài lĩnh vực công nghệ mới. TP.HCM đang sắp xếp lại không gian phát triển, từ nơi nghiên cứu, đào tạo và thử nghiệm đến nơi sản xuất, đầu tư và thương mại hóa.

Theo ông Lâm Đình Thắng, Giám đốc Sở KH&CN TP.HCM, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo “không còn là lĩnh vực hỗ trợ, mà phải trở thành nền tảng cốt lõi” của phát triển kinh tế xã hội. Cách đặt vấn đề đó cho thấy mục tiêu của TP.HCM lúc này không còn nằm ở số lượng dự án. Thành phố đang hướng tới một cấu trúc phát triển mới, nơi dữ liệu, hạ tầng tính toán, phòng lab, vốn và doanh nghiệp được đặt trong cùng một hướng phát triển.

Phần rõ nhất của hướng đi này là Đô thị Khoa học công nghệ phía Bắc. Đề án được phê duyệt ngày 14.1.2026, xây dựng theo mô hình tích hợp nghiên cứu, đào tạo và sản xuất, với vùng lõi đổi mới sáng tạo khoảng 220 ha. Các lĩnh vực được xác định ngay từ đầu gồm bán dẫn, AI, vi mạch và thiết bị bay không người lái. Cùng với đó là cơ chế sandbox cho công nghệ mới. Cách làm này cho thấy TP.HCM đã bắt đầu tổ chức công nghệ theo không gian phát triển, thay vì chia nhỏ theo từng ngành.

Mô hình trung tâm dữ liệu quy mô lớn đầu của TP.HCM - Ảnh minh họa

Nếu Đô thị Khoa học công nghệ phía Bắc là phần không gian, dự án trung tâm dữ liệu AI tại Khu công nghiệp Tân Phú Trung là phần hạ tầng lõi. Theo Sở KH&CN TP.HCM, dự án có tổng vốn dự kiến khoảng 2,1 tỉ USD. Giai đoạn đầu phát triển một AI Factory công suất khoảng 50MW, tương đương khoảng 28.000 GPU, phục vụ AI, điện toán hiệu năng cao và xử lý dữ liệu lớn. Mục tiêu được đặt ra là khởi công vào dịp 30.4. Quy mô đó cho thấy TP.HCM không chỉ muốn ứng dụng AI ở tầng bề mặt, mà đang hướng tới năng lực điện toán quy mô lớn, phần nền của kinh tế số.

Khu Công viên Phần mềm Quang Trung (QTSC) cũng đang được giao một vai trò khác. QTSC công bố mục tiêu giai đoạn 2025 đến 2030 trở thành đơn vị chiến lược vận hành hạ tầng số của TP.HCM, xây dựng và quản lý các trung tâm công nghệ tiên tiến, đồng thời phát triển theo mô hình đô thị khoa học gắn với nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và sản xuất công nghệ cao, công nghệ lõi. Điều đó cho thấy QTSC không còn chỉ là nơi tập trung doanh nghiệp công nghệ thông tin, mà đang được kéo sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn, AI và hạ tầng số của thành phố.

Cùng với không gian và hạ tầng, TP.HCM cũng xây lớp trung gian để công nghệ đi ra thị trường. Giai đoạn 2026 đến 2027, thành phố đặt mục tiêu phát triển ít nhất 4 trung tâm đổi mới sáng tạo quy mô cấp quốc gia và 3 trung tâm cấp tỉnh. Mạng lưới này gồm các mô hình tại Đại học Quốc gia TP.HCM, Khu Công nghệ cao, SIHUB và mô hình hợp tác công tư cho phòng thí nghiệm đổi mới sáng tạo, trung tâm nghiên cứu phát triển và không gian thử nghiệm công nghệ.

Song song là Quỹ đầu tư mạo hiểm TP.HCM với vốn điều lệ ban đầu 500 tỉ đồng trong năm 2026, trong đó Nhà nước góp 200 tỉ đồng và khu vực tư nhân góp 300 tỉ đồng. Nếu các khu công nghệ và trung tâm dữ liệu là phần hạ tầng cứng, thì mạng lưới đổi mới sáng tạo và quỹ đầu tư là phần giúp công nghệ đi từ phòng lab sang doanh nghiệp nhanh hơn. Đây cũng là chỗ cho thấy vai trò của chính quyền đang thay đổi, không chỉ dừng ở hỗ trợ mà bắt đầu tham gia sâu hơn vào việc hình thành hệ sinh thái.

Nhìn tổng thể, hướng đi mới của TP.HCM đã khá rõ. Một phần là không gian phát triển mới, với Đô thị Khoa học công nghệ phía Bắc và QTSC được giao vai trò lớn hơn. Một phần là hạ tầng lõi như bán dẫn, dữ liệu và năng lực điện toán. Phần còn lại là các công cụ để nối nghiên cứu với thị trường. Khi các phần này được đặt trong cùng một hướng đi, công nghệ không còn là lĩnh vực bổ trợ, mà trở thành nền tảng cho tăng trưởng.

Từ chủ trương đến kết quả thực tế vẫn còn khoảng cách. Trung tâm dữ liệu chỉ tạo lợi thế khi doanh nghiệp trong nước tiếp cận được năng lực tính toán. Trung tâm đổi mới sáng tạo chỉ phát huy tác dụng khi nối được với phòng lab, vốn và nhu cầu thị trường. Quỹ đầu tư mạo hiểm cũng chỉ thật sự có ý nghĩa khi xuất hiện những dự án đủ sức thương mại hóa.

Dù vậy, TP.HCM đã bắt đầu hình thành một hướng đi rõ hơn cho phát triển công nghệ. Khi trung tâm dữ liệu, khu công nghệ, phòng lab, vốn và doanh nghiệp được nối lại với nhau trong thực tế, công nghệ sẽ không chỉ là lĩnh vực được ưu tiên, mà có thể trở thành động lực tăng trưởng mới của thành phố trong những năm tới.

Tiểu Vũ