Sản lượng điện tiêu thụ liên tục duy trì ở mức bình quân trên 1 tỷ kWh/ngày

Tại tọa đàm về tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà diễn ra sáng 21/4, ông Trịnh Quốc Vũ, Phó Cục trưởng Cục Điện lực, Bộ Công Thương cho biết, phương án cung ứng điện năm 2026 được xây dựng theo 3 kịch bản.

Với kịch bản cơ sở, mức tăng nhu cầu phụ tải của toàn hệ thống điện dự kiến ở mức 8,5% so với năm 2025.

Với kịch bản điều hành, phụ tải điện của hệ thống được dự báo tăng 11,7%.

Với kịch bản dự phòng, trong những tháng cao điểm mùa khô, nhu cầu điện có khả năng tăng rất cao, tới 14,1%.

Ông Trịnh Quốc Vũ, Phó Cục trưởng Cục Điện lực.

“Theo số liệu thống kê của chúng tôi, trong 4 tháng đầu năm 2026, phụ tải điện tăng khoảng 6,6%. Các tổng công ty điện lực dự báo mức tăng của toàn hệ thống trong 6 tháng đầu năm có thể đạt 8,5%, tức bám khá sát kịch bản cơ sở”, ông Vũ cho biết.

Tuy nhiên, đại diện Cục Điện lực nhấn mạnh yêu cầu cần chuẩn bị các phương án dự phòng để ứng phó với những biến động bất thường của nhu cầu phụ tải, nhất là trong bối cảnh thời tiết có thể diễn biến khó lường.

Ở góc độ cơ quan điều độ hệ thống điện quốc gia, ông Nguyễn Quốc Trung, Phó Tổng giám đốc Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO), chỉ ra 2 khó khăn cơ bản, bao gồm áp lực từ nhu cầu phụ tải và thách thức về nguồn cung.

Ông Nguyễn Quốc Trung, Phó Tổng giám đốc NSMO.

Ngày 31/3, hệ thống điện quốc gia đã ghi nhận mốc tiêu thụ 1 tỷ kWh/ngày lần đầu tiên trong năm. Theo ông Trung, đây là dấu hiệu cho thấy phụ tải đang tăng rất mạnh.

“Ghi nhận trong những ngày đầu tháng 4, sản lượng điện tiêu thụ của toàn hệ thống điện quốc gia liên tục duy trì ở mức bình quân trên 1 tỷ kWh/ngày. Đáng chú ý, ngày 8/4 đã xác lập kỷ lục mới với 1 tỷ 92 triệu kWh/ngày, trong khi công suất cực đại lên tới 52.225 MW. Trên cơ sở đó, chúng tôi dự báo mốc 1,1 tỷ kWh/ngày có thể sẽ được thiết lập ngay sau kỳ nghỉ lễ 30/4 và 1/5”, ông Trung cho biết và khẳng định đây là sức ép rất lớn với công tác điều hành.

Phó Tổng giám đốc NSMO phân tích: “Nếu nắng nóng chỉ kéo dài 1 - 2 ngày thì mức tăng của phụ tải chưa quá lớn. Nhưng khi nắng nóng duy trì liên tiếp 4 - 5 ngày, chỉ cần nhiệt độ môi trường tăng thêm, trong điều kiện hệ thống thiết bị sử dụng điện không thay đổi, nhu cầu điện mỗi ngày có thể tăng khoảng 800 - 1.000 MW. Nếu nền nhiệt cao kéo dài thêm 3 - 4 ngày, mức tăng phụ tải cộng dồn thậm chí có thể lên tới 3.000 - 4.000 MW.

Có thể hình dung rất rõ áp lực này. Chỉ cần nhiệt độ tăng thêm 1 - 2 độ C, hệ thống đã phải gánh thêm một lượng công suất tương đương gần như toàn bộ công suất của một tổ hợp thủy điện Hòa Bình. Đó là áp lực rất lớn từ phía nhu cầu”.

Trong khi đó, phía nguồn cung điện cũng đối mặt với thách thức lớn.

Phó Tổng giám đốc NSMO cho biết, với thủy điện, tác động của El Ninõ khiến lượng nước đổ về các hồ thủy điện suy giảm. Những ngày gần đây, sản lượng từ thủy điện thường chỉ ở mức khoảng 70 triệu kWh/ngày - con số khá thấp so với nhu cầu sử dụng điện của toàn bộ nền kinh tế.

Với nguồn khí - một trong những nguồn điện trọng yếu của hệ thống điện quốc gia, tình hình địa chính trị thế giới biến động mạnh, gần đây nhất là xung đột giữa Mỹ và Iran đã làm gia tăng nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng LNG từ các quốc gia xuất khẩu lớn như Qatar, qua eo biển Hormuz.

“Chúng tôi phải phối hợp rất chặt chẽ với các đơn vị cung ứng như PV Gas, PV Power để xoay xở, nỗ lực bảo đảm nguồn LNG cho phát điện”, ông Trung nói.

Với khí trong nước, trước đây vẫn còn nguồn cung nhất định nhưng đến nay sản lượng đã suy giảm đáng kể.

Nhiệt điện than cũng chịu tác động từ khủng hoảng năng lượng toàn cầu. Một số quốc gia xuất khẩu than đã bắt đầu cân nhắc việc hạn chế, thậm chí không tiếp tục xuất khẩu. EVN cùng các Tổng công ty Phát điện 1, 2, 3 đã phải rất nỗ lực phối hợp để thu xếp nguồn than cho các nhà máy.

Đáng chú ý, đại diện NSMO chỉ ra, hiện nay có 2 khung giờ hệ thống điện chịu áp lực lớn nhất là 12h30 - 14h30 và 21 - 23h. Đặc biệt, trong điều kiện nắng nóng kéo dài, khung giờ thứ hai là khoảng thời gian cần đặc biệt lưu ý.

“Ở khung giờ thứ nhất, dù nhu cầu phụ tải có thể vượt 52.000 MW, hệ thống vẫn còn sự hỗ trợ của nguồn điện mặt trời với quy mô gần 17.000 MW. Nhưng đến khoảng 21 - 23h, nguồn điện mặt trời không còn nữa, trong khi nhu cầu sử dụng điện vẫn ở mức rất cao”, ông nói.

Tại tọa đàm, các chuyên gia đã kêu gọi sự chung tay của người dân, cộng đồng doanh nghiệp và toàn xã hội trong việc nâng cao hiệu quả sử dụng điện, cũng như đẩy mạnh tiết kiệm điện, nhất là trong các khung giờ cao điểm nêu trên.

Mới đây, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 10/CT-TTg ngày 30/3/2026 về tăng cường tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà. Chỉ thị đề ra nhiều mục tiêu quan trọng nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Trong đó, giai đoạn 2026 - 2030 phấn đấu khoảng 10% cơ quan công sở và 10% hộ gia đình trên cả nước lắp đặt, sử dụng điện mặt trời mái nhà; đồng thời, năm 2026 tiết kiệm tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ. Chỉ thị cũng khuyến khích lắp đặt điện mặt trời mái nhà kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) nhằm giảm phụ tải giờ cao điểm và tăng khả năng tự chủ nguồn điện tại chỗ.

Đại diện Cục Điện lực cho biết Bộ Công Thương đã xây dựng và đang trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, ban hành một quyết định về cơ chế khuyến khích, thúc đẩy phát triển điện mặt trời mái nhà trong các hộ gia đình.

Bộ Công Thương cũng đã đưa ra các giải pháp nhằm xử lý áp lực của khung giờ buổi tối, trong đó có việc thúc đẩy lắp đặt hệ thống BESS quy mô lớn, đồng thời bổ sung yêu cầu bắt buộc về BESS đối với các dự án điện mặt trời triển khai trong thời gian tới.

Các cơ chế hỗ trợ phát triển điện mặt trời mái nhà được kỳ vọng sẽ là cú hích quan trọng để thúc đẩy mạnh mẽ việc phát triển điện mặt trời mái nhà, góp phần pháp giảm áp lực cung ứng điện, phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số.

Đỗ Kiều