Sai lầm phổ biến khi chăm sóc người mắc bệnh truyền nhiễm tại nhà

1. Một số sai lầm thường gặp

Khi trong nhà có người mắc bệnh truyền nhiễm, do tâm lý lo lắng hoặc áp dụng các kinh nghiệm truyền miệng thiếu khoa học, nhiều người đã mắc phải những sai lầm nghiêm trọng. Những thói quen này không giúp bệnh mau khỏi mà còn làm tăng nguy cơ biến chứng, thậm chí đe dọa đến tính mạng của người bệnh.

1. Tự ý sử dụng kháng sinh

Đây là một trong những sai lầm phổ biến nhất trong nhiều gia đình khi mắc bệnh truyền nhiễm. Thực tế, hầu hết các bệnh truyền nhiễm mùa hè như cúm, sởi, thủy đậu, sốt xuất huyết hay tay chân miệng đều do virus gây ra. Trong khi đó, thuốc kháng sinh chỉ có tác dụng tiêu diệt hoặc kìm hãm sự phát triển của vi khuẩn.

Việc tự ý uống kháng sinh khi bị nhiễm virus hoàn toàn không có tác dụng điều trị. Ngược lại, thói quen này gây lãng phí, làm tăng nguy cơ tác dụng phụ (tiêu chảy, dị ứng, nhiễm độc gan, thận) và đặc biệt là góp phần gia tăng tình trạng kháng kháng sinh nguy hiểm trong cộng đồng. Kháng sinh chỉ được dùng khi có bằng chứng nhiễm khuẩn thứ phát và phải do bác sĩ chỉ định.

2. Dùng thuốc hạ sốt sai cách

Dùng thuốc sai cách là sai lầm phổ biến nhất khi chăm sóc người bệnh tại nhà.

Khi mắc bệnh truyền nhiễm thường có triệu chứng sốt cao liên tục, người chăm sóc thường sốt ruột dễ dẫn đến việc cho dùng thuốc hạ sốt vô tội vạ. Hai sai lầm điển hình nhất là:

- Tự ý dùng thuốc chứa aspirin hoặc ibuprofen: Đối với bệnh sốt xuất huyết hoặc sởi, việc dùng ibuprofen hay aspirin để hạ sốt có thể gây kích ứng dạ dày, làm giảm tiểu cầu và dẫn đến xuất huyết nội tạng nghiêm trọng, cực kỳ khó cầm máu.

- Uống thuốc quá liều hoặc quá dày: Việc cho người bệnh uống thuốc hạ sốt liên tục (chưa đủ khoảng cách từ 4 - 6 tiếng giữa các liều) hoặc kết hợp vừa uống vừa đặt hậu môn cùng lúc sẽ trực tiếp gây tổn thương tế bào gan, dẫn đến suy gan cấp.

3. Kiêng nước, kiêng tắm một cách cực đoan

Nhiều người vẫn giữ quan điểm khi mắc bệnh truyền nhiễm như sởi, thủy đậu hay sốt xuất huyết thì phải tuyệt đối kiêng nước, kiêng gió, không được tắm rửa và phải ủ kín chăn áo. Tuy nhiên, việc không vệ sinh cơ thể khiến mồ hôi, bã nhờn tích tụ, kết hợp với các nốt phỏng nước (thủy đậu) hoặc nốt phát ban (sởi) sẽ tạo điều kiện lý tưởng cho vi khuẩn phát triển, dẫn đến nhiễm trùng da, thậm chí vi khuẩn có thể xâm nhập vào máu gây nhiễm trùng huyết vô cùng nguy hiểm. Do đó, người bệnh cần được tắm nhanh hoặc lau người bằng nước ấm trong phòng kín gió để giữ da sạch sẽ, khô thoáng, giúp hạ thân nhiệt tự nhiên.

4. Áp dụng phương pháp dân gian nguy hiểm

Cạo gió, giác hơi: Phương pháp này tuyệt đối không được áp dụng cho người nghi ngờ hoặc đã mắc sốt xuất huyết. Cạo gió làm vỡ các mao mạch dưới da, gây xuất huyết ồ ạt, bầm tím diện rộng và làm lu mờ các chấm xuất huyết đặc trưng của bệnh, khiến bác sĩ khó chẩn đoán.

Đắp lá, giã thuốc nam lên nốt ban, phỏng nước: Nhiều gia đình giã các loại lá cây theo kinh nghiệm để đắp lên các nốt thủy đậu hay nốt sởi nhằm "nhanh lặn". Các loại lá không được khử trùng chứa rất nhiều vi khuẩn, khi đắp lên vùng da đang tổn thương sẽ gây hoại tử da, nhiễm trùng sâu và để lại sẹo thâm, sẹo lõm vĩnh viễn.

5. Tự ý truyền dịch tại nhà

Khi người bệnh mệt mỏi, chán ăn, bỏ bú, nhiều gia đình lựa chọn giải pháp gọi dịch vụ y tế tư nhân đến truyền dịch (nước biển, nước đường, đạm) tại nhà để "khỏe nhanh". Đây là sai lầm có thể phải trả giá bằng tính mạng. Đặc biệt với bệnh sốt xuất huyết, cơ chế bệnh học có sự thoát huyết tương từ mạch máu ra ngoài. Việc tự ý truyền dịch không đúng chỉ định, không đúng liều lượng và tốc độ vào cơ thể ở giai đoạn này sẽ gây quá tải tuần hoàn, dẫn đến biến chứng phù phổi cấp, suy tim, đe dọa trực tiếp đến tính mạng. Mọi ca truyền dịch phải được thực hiện tại cơ sở y tế có đầy đủ trang thiết bị cấp cứu chống sốc.

2. Lời khuyên khi chăm sóc người bệnh tại nhà

Thay vì áp dụng các biện pháp sai lầm nêu trên, người chăm sóc cần bình tĩnh thực hiện các nguyên tắc khoa học sau:

Tăng cường bù nước đường uống:Cho người bệnh uống nhiều nước lọc, nước trái cây hoặc dung dịch oresol (pha đúng tỷ lệ theo hướng dẫn trên bao bì). Đây là cách an toàn và hiệu quả nhất để hạ nhiệt và phục hồi sức khỏe.

Chế độ ăn lỏng, dễ tiêu:Nấu cháo, súp, chia nhỏ thành nhiều bữa trong ngày để người bệnh dễ hấp thu khi đang mệt mỏi, đau họng, loét miệng.

Theo dõi sát các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm: Khi người bệnh có các biểu hiện như sốt cao liên tục không hạ, lờ đờ, giật mình, nôn ói nhiều, khó thở hoặc chảy máu tự nhiên, cần đưa đến bệnh viện ngay lập tức thay vì tiếp tục tự điều trị tại nhà.

BS.Hoàng Thị Cúc