Sắc màu cuộc sống: 'Cuốn biên niên sử bằng gạch' giữa lòng nước Pháp

Nhà thờ Sainte-Cécile nhìn từ cầu Cổ Pont Vieux và sông Tarn.

Nổi bật giữa những mái nhà gạch đỏ là Nhà thờ Sainte-Cécile, công trình tôn giáo bằng gạch lớn nhất thế giới và là trái tim của quần thể Thành phố Giám mục Albi, được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO) ghi danh là Di sản Thế giới vào năm 2010. Với vẻ ngoài uy nghi như một pháo đài nhưng ẩn chứa nội thất lộng lẫy bậc nhất nước Pháp, nhà thờ là minh chứng sống động cho sự giao thoa giữa lịch sử, kiến trúc, nghệ thuật và đức tin.

Nhà thờ Sainte-Cécile được khởi công xây dựng vào năm 1282, được thiết kế như một pháo đài kiên cố với những bức tường dày, ít cửa sổ và các khối kiến trúc đồ sộ. Toàn bộ công trình phải mất hơn 2 thế kỷ mới hoàn thành, vào cuối thế kỷ XV.

Điểm đặc biệt tạo nên danh tiếng của Sainte-Cécile là việc sử dụng gần như hoàn toàn gạch nung màu đỏ - vật liệu xây dựng đặc trưng của vùng Occitanie. Màu đỏ ấm của gạch khiến nhà thờ hòa quyện với cảnh quan thành phố Albi, đồng thời tạo nên nét khác biệt so với những nhà thờ Gothic bằng đá vôi ở miền Bắc nước Pháp. Với chiều dài khoảng 113 mét, rộng 35 mét và tháp chuông cao 78 mét, Sainte-Cécile được xem là nhà thờ bằng gạch lớn nhất thế giới, đồng thời là kiệt tác tiêu biểu của phong cách Gothic miền Nam nước Pháp.

Bên trong không gian công cộng của Nhà thờ Sainte-Cécile ở Albi.

Nếu vẻ ngoài gây ấn tượng bởi sự kiên cố và mạnh mẽ thì nội thất của nhà thờ lại mang đến một cảm giác hoàn toàn trái ngược. Bước qua cánh cửa chính, du khách như lạc vào một thế giới nghệ thuật rực rỡ với mái vòm cao gần 30 mét được phủ kín những bức họa thời Phục hưng trên nền xanh lam và vàng óng ánh. Toàn bộ trần nhà là một bức tranh khổng lồ với hàng nghìn họa tiết tinh xảo, tạo cảm giác như bầu trời đầy sao. Bên dưới là gian giữa rộng lớn, những hàng cột đồ sộ, các nhà nguyện nhỏ cùng bức bích họa “Ngày Phán xét” có niên đại từ cuối thế kỷ XV, được xem là một trong những bức tranh tường tôn giáo lớn và ấn tượng nhất châu Âu.

Điểm độc đáo của Sainte-Cécile là không gian nội thất được chia thành hai khu vực riêng biệt. Phần phía trước là khu vực tham quan miễn phí, nơi du khách có thể chiêm ngưỡng toàn cảnh kiến trúc, các bức bích họa, bàn thờ chính và cây đại phong cầm nổi tiếng với âm thanh hùng tráng vẫn được sử dụng trong các buổi hòa nhạc và nghi lễ tôn giáo.

Ẩn phía sau là khu vực ca đoàn (Chœur des Chanoines), nơi chỉ có thể tham quan khi mua vé và cũng là phần được nhiều chuyên gia đánh giá là đẹp nhất của toàn bộ công trình. Khu vực này được ngăn cách với gian giữa bằng một bức bình phong đá chạm khắc vô cùng tinh xảo - một kiệt tác của nghệ thuật Gothic muộn quý hiếm còn tồn tại đến ngày nay. Bao quanh ca đoàn là hàng trăm pho tượng đá, phù điêu và những chi tiết trang trí được chạm trổ công phu, tái hiện hình ảnh các thánh, thiên thần, các tông đồ cùng nhiều họa tiết thực vật đặc trưng của thời Trung cổ. Những bức tường đá dường như được phủ kín bởi các tác phẩm điêu khắc ba chiều, thể hiện kỹ thuật bậc thầy của các nghệ nhân thế kỷ XV.

Kiến trúc tuyệt đẹp ở khu vực ca đoàn bên trong Nhà thờ Sainte-Cécile ở Albi.

Một điểm nhấn khác của khu vực này là bộ ghế dành cho các giáo sĩ được chế tác từ gỗ sồi. Hơn 100 ghế ngồi với phần tựa lưng, tay vịn và mặt ghế đều được chạm khắc hoàn toàn bằng tay, mỗi chi tiết mang một họa tiết khác nhau, từ các câu chuyện trong Kinh Thánh đến hình ảnh động vật, hoa lá và những biểu tượng tôn giáo đầy ý nghĩa. Kết hợp với bàn thờ bằng đá cẩm thạch, các tượng đá trắng và ánh sáng dịu nhẹ xuyên qua những ô cửa kính màu, khu vực ca đoàn tạo nên một không gian nghệ thuật sang trọng và tinh tế, tương phản hoàn toàn với vẻ ngoài mộc mạc của khối kiến trúc bằng gạch đỏ.

Chính sự đối lập ấy đã tạo nên sức hấp dẫn đặc biệt của Nhà thờ Sainte-Cécile. Từ bên ngoài, công trình mang dáng dấp của một pháo đài bất khả xâm phạm, nhưng khi bước vào bên trong, du khách lại được chiêm ngưỡng một trong những không gian nghệ thuật tôn giáo lộng lẫy nhất nước Pháp. Nhiều người cho rằng nếu chỉ tham quan khu vực miễn phí, họ mới chỉ khám phá được một nửa vẻ đẹp của nhà thờ; phần tinh hoa về nghệ thuật và điêu khắc lại nằm ở khu vực ca đoàn có thu phí.

Không chỉ riêng nhà thờ, toàn bộ Thành phố Giám mục Albi cũng mang giá trị lịch sử và văn hóa đặc biệt. Năm 2010, UNESCO đã ghi danh quần thể này vào Danh mục Di sản Thế giới nhờ bảo tồn gần như nguyên vẹn một đô thị trung cổ phát triển liên tục từ thế kỷ X đến nay. Nhà thờ Sainte-Cécile cùng Cung điện Berbie, khu phố Saint-Salvi, cầu cổ Pont-Vieux và những con đường lát đá tạo nên một tổng thể kiến trúc hài hòa, phản ánh sự kết hợp giữa quyền lực tôn giáo, quân sự và đời sống đô thị thời Trung cổ.

Bên ngoài Nhà thờ Sainte-Cécile nổi tiếng với kiến trúc hoàn toàn được xây bằng gạch đỏ.

Ngày nay, Sainte-Cécile không chỉ là nơi hành hương của các tín đồ Công giáo mà còn là điểm đến không thể bỏ qua đối với những người yêu lịch sử, kiến trúc và nghệ thuật. Mỗi năm, hàng trăm nghìn du khách từ khắp nơi trên thế giới tìm đến Albi để chiêm ngưỡng công trình bằng gạch đỏ độc nhất vô nhị này. Trải qua hơn 7 thế kỷ, nhà thờ vẫn sừng sững như một biểu tượng của sức sáng tạo con người và là minh chứng cho những giá trị trường tồn của di sản văn hóa thế giới.

Giữa lòng thành phố Albi yên bình, Nhà thờ Sainte-Cécile không chỉ là một công trình tôn giáo, mà còn là cuốn biên niên sử bằng gạch kể về một giai đoạn lịch sử đầy biến động của nước Pháp. Sự kết hợp giữa kiến trúc Gothic miền Nam, nghệ thuật Phục hưng, kỹ thuật điêu khắc bậc thầy cùng những giá trị văn hóa được UNESCO ghi nhận đã đưa nơi đây trở thành một trong những nhà thờ độc đáo và đáng khám phá nhất châu Âu - điểm đến mà bất cứ ai yêu mến lịch sử và nghệ thuật đều nên ghé thăm ít nhất một lần.

Bài và ảnh: Đào Dũng (Pv TTXVN tại Pháp)