Rừng phòng hộ bị 'xẻ thịt' và những cửa lò bí ẩn tại Quảng Ninh

Giữa những lâm phần do Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Hoành Bồ (Công ty Lâm nghiệp Hoành Bồ) quản lý, có hàng chục hecta rừng phòng hộ bị xâm hại nhưng không được xử lý dứt điểm để xảy ra tranh chấp kéo dài.

Đặc biệt, xen giữa những khoảng rừng phòng hộ là hàng loạt cửa lò cũ ăn sâu vào lòng núi, dấu tích của hoạt động khai thác khoáng sản chưa được làm rõ. Thực trạng này đặt ra dấu hỏi về công tác quản lý, bảo vệ rừng và tài nguyên khoáng sản tại một trong những vùng sinh thái quan trọng của Quảng Ninh.

Dấu tích một cửa lò tại khu vực rừng phòng hộ thuộc Tiểu khu 157 xã Thống Nhất, tỉnh Quảng Ninh do Công ty Lâm nghiệp Hoành Bồ quản lý.

Bí ẩn những cửa lò giữa rừng phòng hộ

Dẫn phóng viên men theo con đường đất ngoằn ngoèo tiến sâu vào khu vực rừng phòng hộ do Công ty Lâm nghiệp Hoành Bồ được giao quản lý từ năm 1998, ông Nguyễn Văn Quỳnh (SN 1977, trú tại xã Dương Huy, tỉnh Quảng Ninh) vẫn nhớ rõ các vị trí cửa lò mà ông từng được thuê để chở quặng Antimon tại đây.

Ông Nguyễn Văn Quỳnh vẫn nhớ rõ từng vị trí cửa lò trong những cánh rừng phòng hộ do Công ty Lâm nghiệp Hoành Bồ quản lý.

Theo người dân, những hầm lò này được đào để phục vụ việc khai thác quặng Antimon.

Ông Quỳnh cho biết thời điểm năm 2008-2010, khi được thuê chở quặng tại đây đã thấy từng quả đồi bị cháy xém do người ta lấy gỗ để chống hầm lò khai thác quặng.

“Nhìn những quả đồi cháy xém, để trống lãng phí nên tôi cùng với 2 người khác cũng làm vận tải chở quặng tại đây đã xin ý kiến của ông Nguyễn Bá Trượng, khi đó là Đội trưởng Đội sản xuất Dương Huy, phụ trách quản lý khu vực rừng này và được đồng ý nên mấy anh em bảo nhau trồng keo.

Chúng tôi trồng từ những năm đó và thu hoạch được 2-3 vụ, cho đến năm 2024 thì Công ty Lâm nghiệp Hoành Bồ thu hồi lại để trồng lim, dổi, thông như hiện nay”, ông Quỳnh cho hay.

Sau nhiều giờ men theo các tuyến đường lâm nghiệp, phóng viên ghi nhận khoảng 4-5 cửa lò cao quá đầu người với khoảng trống tối đen khoét sâu vào lòng đất. Gần các cửa lò vẫn còn dấu tích nền móng công trình tạm và đường vận chuyển cũ.

Điều đáng nói, các cửa lò này nằm trong phạm vi rừng phòng hộ mà Công ty Lâm nghiệp Hoành Bồ được giao quản lý, vốn phải được bảo vệ nghiêm.

Những dấu tích công trình tạm còn sót lại trong khu vực rừng phòng hộ do Công ty Lâm nghiệp Hoành Bồ quản lý.

Trả lời phóng viên Báo Điện tử VTC News, ông Nguyễn Hữu Trang, Phó Giám đốc phụ trách Công ty Lâm nghiệp Hoành Bồ, cho biết qua kiểm tra sơ bộ, công ty thấy có 2 cửa lò bỏ hoang thuộc khu vực rừng phòng hộ do đơn vị quản lý. Tuy nhiên, ông Trang cho rằng những cửa lò này nhiều khả năng chỉ là hoạt động thăm dò, trước đây được đào xong rồi bỏ lại.

Cũng theo ông Trang, quá trình công ty được giao quản lý rừng từ năm 1998 đến nay, các khu vực rừng do công ty quản lý không có dự án khai thác quặng nào được cấp phép.

“Chúng tôi chưa đi sâu vào trong các hầm lò này nên không đánh giá được cụ thể và cũng không biết chúng có từ khi nào, không rõ vì sao lại có những cửa lò này”, ông Trang nói thêm.

Ông Trang cũng thừa nhận đến nay, công ty chưa rà soát để xác định chính xác có bao nhiêu cửa lò như trên tồn tại trong khu vực rừng phòng hộ mà đơn vị quản lý.

Sau 28 năm được giao cho Công ty Lâm nghiệp Hoành Bồ quản lý, hàng chục hecta rừng phòng hộ vẫn trong tình trạng phải trồng mới lại từ đầu.

Đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Ninh thông tin thêm về những cửa lò chưa được làm rõ và cả việc tranh chấp rừng giữa người dân với Công ty lâm nghiệp Hoành Bồ. Ông Nguyễn Thanh Khương, Phó Chi cục Kiểm lâm tỉnh Quảng Ninh cho biết sở đã nắm được sự việc.

Theo đó, Chi cục Kiểm lâm đã phối hợp với Công ty Lâm nghiệp Hoành Bồ kiểm tra hiện trường, rà soát hồ sơ quản lý rừng, đất lâm nghiệp tại khu vực có phản ánh nhưng không phát hiện hoạt động khai thác quặng, đổ thải, mở đường hoặc hoạt động khác xâm lấn, ảnh hưởng đến diện tích rừng được giao quản lý.

Tại hiện trường kiểm tra thuộc khoảnh 11, 12 (Tiểu khu 157) ghi nhận có 2 hốc đất đường kính khoảng 2 m nhưng không xác định được chiều sâu do cỏ và thực bì mọc che phủ. Đồng thời, ông Khương cho biết chưa có căn cứ để xác định thời điểm, nguyên nhân hình thành và khu vực xung quanh hiện nay cũng không có dấu hiệu đào bới mới để khai thác khoáng sản.

"Sở Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục chỉ đạo Chi cục Kiểm lâm, Công ty Lâm nghiệp Hoành Bồ và các đơn vị liên quan tăng cường kiểm tra, quản lý bảo vệ rừng để kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm", ông Khương cho hay.

Đối với nội dung kiểm điểm, xử lý kỷ luật những cán bộ quản lý để hàng chục hecta rừng phòng hộ bị xâm hại trong thời gian dài, ông Khương cho biết sẽ rà soát lại hồ sơ và thông tin sau.

Khoảng trống trong công tác quản lý

Từ trên cao, có thể thấy những khoảng đồi rộng lớn được trồng mới những loại cây như: thông, lim, dổi với cùng độ tuổi, cao chưa quá đầu người. Cấu trúc đa tầng của rừng tự nhiên gần như không còn hiện diện.

Những cánh rừng phòng hộ sau gần 30 năm được giao quản lý vẫn như đồi trọc, loạt cây lim, dổi, thông mới được trồng lại chưa cao quá đầu người.

Đưa cho chúng tôi một xấp biên bản được lập từ năm 2012 và các quyết định xử phạt người dân của UBND huyện Hoành Bồ cũ, ông Ngô Anh Tuấn, Phó Phòng Kỹ thuật Công ty Lâm nghiệp Hoành Bồ, cho biết việc người dân tàn phá rừng phòng hộ để trồng keo có từ những năm 2002, kéo dài cho đến năm 2023-2024 khi công ty kiên quyết thu hồi để trồng mới các loại cây lâu năm theo phương án đã được tỉnh phê duyệt nhằm khôi phục lại rừng phòng hộ.

Theo thống kê thời điểm năm 2012, diện tích rừng bị xâm hại được cơ quan chức năng khi đó xác định lên tới 75 ha, trong đó có 45 ha là rừng phòng hộ.

Ông Tuấn cho rằng khó khăn của công ty là lực lượng mỏng nhưng phải quản lý khu vực rừng lên tới hơn 8.000 ha và cán bộ giai đoạn trước quản lý còn lỏng lẻo, thiếu quyết liệt trong việc ngăn chặn các hành vi xâm hại rừng.

Cây keo lâu năm được tận thu để trồng cây mới.

Tại biên bản làm việc của Đoàn kiểm tra liên ngành thuộc UBND huyện Hoành Bồ cũ, cơ quan chức năng xác định trách nhiệm để xảy ra việc rừng phòng hộ bị xâm hại thuộc về các ông Nguyễn Thế Phiệt, Tổng Giám đốc Công ty, ông Trần Đức Thuận, Phó Giám đốc và ông Nguyễn Bá Trượng, Đội trưởng Đội sản xuất Dương Huy là người trực tiếp chỉ đạo, quản lý và bảo vệ rừng tại Tiểu khu 157 xã Hòa Bình (nay là xã Thống Nhất).

Tuy nhiên, sau sự việc này, chưa có quyết định xử lý kỷ luật nào đối với những cán bộ phụ trách quản lý, để xảy ra tình trạng rừng được giao quản lý bị xâm hại trái phép, dẫn tới những tranh chấp, đơn thư kéo dài đến ngày nay.

Hàng chục heta rừng phòng hộ tại Quảng Ninh bị xâm hại thời gian dài, nhiều quả đồi đến nay chưa được phủ xanh.

TIẾN THẮNG