Rủi ro ngắn hạn của thị trường chứng khoán gia tăng

Áp lực bán tiếp tục gia tăng mạnh trong bối cảnh các cổ phiếu trụ cột đồng loạt hạ nhiệt, đặc biệt là nhóm Vingroup giảm sâu, đã khiến thị trường chứng khoán chịu sức ép lớn trong phiên giao dịch 28/1. VN-Index theo đó lùi sâu, về sát mốc 1.800 điểm.

Nhóm vốn hóa lớn chịu áp lực chốt lời

Thời gian qua, chỉ số VN-Index liên tục duy trì trên các mốc tâm lý quan trọng nhờ sự dẫn dắt của nhóm bluechip, bao gồm ngân hàng, bất động sản, chứng khoán và một số cổ phiếu đầu ngành. Tuy nhiên, khi mặt bằng giá của nhiều mã đã tăng đáng kể trong thời gian ngắn, nhu cầu hiện thực hóa lợi nhuận là điều khó tránh khỏi, nhất là đối với dòng tiền ngắn hạn.

Áp lực chốt lời thường xuất hiện mạnh tại các cổ phiếu có tỷ trọng lớn trong rổ chỉ số. Chỉ cần một số mã trụ điều chỉnh cũng đủ tạo ra tác động tiêu cực lên VN-Index, khiến chỉ số dao động mạnh dù độ rộng thị trường không quá xấu.

Một yếu tố đáng chú ý khác là thanh khoản thị trường tuy duy trì ở mức khá nhưng có dấu hiệu chững lại so với giai đoạn bùng nổ trước đó. Điều này cho thấy dòng tiền mới không còn vào mạnh như trước, trong khi dòng tiền cũ có xu hướng thận trọng hơn, chờ đợi các nhịp điều chỉnh sâu để tái cơ cấu danh mục. Khi lực cầu không đủ mạnh để hấp thụ hoàn toàn lượng cung chốt lời, rủi ro điều chỉnh ngắn hạn sẽ gia tăng.

Ngoài ra, hoạt động giao dịch của khối ngoại cũng góp phần ảnh hưởng đến diễn biến của nhóm vốn hóa lớn. Trong những phiên khối ngoại bán ròng mạnh tại các cổ phiếu trụ, tâm lý thị trường thường trở nên nhạy cảm hơn, đặc biệt trong bối cảnh thông tin hỗ trợ mới không quá nổi bật.

Thực tế, áp lực chốt lời đang có xu hướng diễn ra ở nhiều nhóm cổ phiếu, đặc biệt là nhóm cổ phiếu của doanh nghiệp có vốn nhà nước – sau chuỗi đi lên mạnh mẽ nhờ hiệu ứng tích cực từ Nghị quyết 79/NQ-TW về phát triển kinh tế nhà nước. Một loạt nhóm ngành giảm điểm như dệt may, bảo hiểm, nhựa… Sức ép từ đà bán ròng của khối ngoại cũng khiến tâm lý nhà đầu tư trở nên thận trọng hơn. Các nhà đầu tư nước ngoài bán tổng cộng hơn 3.100 tỷ đồng tuần qua, tập trung vào các mã cổ phiếu vốn hóa lớn như VCB, VHM, VNM, VIC.

Trong đó, đà sụt giảm này phần lớn chịu tác động chính của nhóm cổ phiếu “họ Vin”, bởi đây là nhóm có vốn hóa cao nhất nhì thị trường, do đó gây tác động lớn đến chỉ số chính là điều dễ hiểu.

Theo quan sát, nhóm cổ phiếu “họ Vin” đã bắt đầu nhịp điều chỉnh từ đầu tháng 1/2026, ngay sau giai đoạn tăng trưởng mạnh trong năm 2025.

Chỉ trong chưa đầy một tháng, thị giá cổ phiếu VIC đã giảm hơn 23% so với mức đỉnh lịch sử thiết lập hồi đầu năm.

Tương tự, VHM cũng mất hơn 31% giá trị, về ngưỡng 102.900 đồng/cp. Trong khi đó, VRE ghi nhận mức giảm khoảng 24% khi phải đối mặt với áp lực bán ròng liên tục từ khối ngoại.

Theo phân tích kỹ thuật, VN-Index đã phá vỡ đường Middle của Bollinger Bands. Cùng với sự vận động của thị trường, giới chuyên môn cho rằng rủi ro ngắn hạn đã tăng lên, khi nhóm cổ phiếu dẫn dắt không còn duy trì được động lực tăng giá mạnh mẽ như giai đoạn trước. Đây là tín hiệu cảnh báo sớm về sự gia tăng rủi ro, nhất là đối với những nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy cao hoặc có tỷ trọng lớn ở các cổ phiếu đã tăng nóng.

Phân hóa gia tăng và chiến lược thận trọng cho nhà đầu tư

Trong bối cảnh nhóm vốn hóa lớn chịu áp lực chốt lời, xu hướng phân hóa của thị trường được dự báo sẽ ngày càng rõ nét. Thay vì tăng đồng loạt, dòng tiền có xu hướng luân chuyển sang các nhóm cổ phiếu chưa tăng nhiều hoặc có câu chuyện riêng về kết quả kinh doanh, đầu tư công, xuất khẩu hay hưởng lợi từ chính sách vĩ mô. Tuy nhiên, sự luân chuyển này thường diễn ra nhanh và khó đoán, đòi hỏi nhà đầu tư phải có chiến lược linh hoạt.

Về mặt kỹ thuật, việc chỉ số điều chỉnh hoặc đi ngang trong biên độ hẹp sau một nhịp tăng mạnh được xem là diễn biến bình thường và cần thiết để củng cố mặt bằng giá mới. Rủi ro chỉ thực sự đáng lo ngại nếu áp lực bán lan rộng, kéo theo sự sụt giảm mạnh về thanh khoản và phá vỡ các vùng hỗ trợ quan trọng. Trong kịch bản cơ sở, thị trường nhiều khả năng sẽ bước vào giai đoạn tích lũy, với các nhịp rung lắc đan xen nhằm hấp thụ lượng cung chốt lời.

Đối với nhà đầu tư ngắn hạn, giai đoạn hiện tại không còn phù hợp để mua đuổi giá cao, đặc biệt là ở các cổ phiếu vốn hóa lớn đã tăng mạnh và đang có dấu hiệu suy yếu về động lực. Việc ưu tiên bảo toàn thành quả, hạ tỷ trọng cổ phiếu hoặc đưa danh mục về trạng thái cân bằng được xem là chiến lược hợp lý trong bối cảnh rủi ro gia tăng.

Trong khi đó, nhà đầu tư trung và dài hạn có thể tận dụng các nhịp điều chỉnh để cơ cấu lại danh mục theo hướng chọn lọc hơn, tập trung vào những doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt, triển vọng lợi nhuận ổn định và mức định giá hợp lý. Áp lực chốt lời ở nhóm vốn hóa lớn, nếu không đi kèm với các yếu tố vĩ mô tiêu cực, thường chỉ mang tính ngắn hạn và không làm thay đổi xu hướng dài hạn của thị trường.

Một điểm quan trọng khác là việc kiểm soát rủi ro trong giai đoạn thị trường biến động. Sử dụng đòn bẩy tài chính ở mức cao khi nhóm cổ phiếu trụ đang suy yếu có thể khiến nhà đầu tư đối mặt với áp lực call margin nếu thị trường điều chỉnh mạnh hơn dự kiến. Do đó, quản trị danh mục, tuân thủ kỷ luật đầu tư và đặt ra các ngưỡng cắt lỗ rõ ràng là yếu tố then chốt.

Theo các chuyên gia của Chứng khoán Yuanta Việt Nam, điểm tích cực của tình trạng phân hóa đang diễn ra cho thấy dòng tiền không có dấu hiệu rút hoàn toàn khỏi thị trường. Nhà đầu tư được khuyến nghị giảm tỷ trọng cổ phiếu xuống mức 30-40% danh mục.

Chứng khoán Vietcombank cho rằng thời điểm này, nhà đầu tư tranh thủ chọn lọc cổ phiếu có vận động ổn định ở vùng giá chiết khấu hấp dẫn hoặc có phần tích cực hơn thị trường chung để cân nhắc giải ngân thăm dò trong các phiên tiếp theo. Một số nhóm cổ phiếu đáng lưu ý là chứng khoán, ngân hàng, bán lẻ.

Hải Giang