Rộn ràng Lễ hội Mừng cơm mới của đồng bào Mông ở Sơn Lương

Theo tiếng Mông, Lễ hội Mừng cơm mới được gọi là “Mó lề xa”, một phong tục lâu đời gắn với đời sống sản xuất nông nghiệp.

Sau mỗi vụ mùa, những hạt gạo mới đầu tiên được các gia đình lựa chọn, chế biến thành cơm để dâng lên tổ tiên, trời đất và thần linh, bày tỏ lòng biết ơn và cầu mong mùa vụ tiếp theo mưa thuận gió hòa, cây trồng tươi tốt, cuộc sống no ấm.

Nghi lễ Mừng cơm mới gắm ước vọng về mùa màng bội thu, gia đình khỏe mạnh, bản làng bình yên

Tại lễ hội năm nay, nghi lễ Mừng cơm mới được phục dựng với hai phần chính là phần lễ và phần hội.

Trong phần lễ, gạo vừa thu hoạch được lựa chọn kỹ, nấu thành cơm thơm để dâng cúng tổ tiên. Mâm lễ được chuẩn bị chu đáo với cơm mới cùng các món ăn truyền thống, thể hiện sự thành kính của con cháu đối với ông bà, tổ tiên.

Khi mâm lễ hoàn tất, chủ nhà xếp thìa quanh mâm rồi bắt đầu cầu khấn. Trong quá trình hành lễ, chủ nhà lần lượt lấy một ít cơm, canh, thức ăn và rượu đặt ra mâm với ý nghĩa kính mời tổ tiên trở về chứng giám, cùng con cháu thưởng thức những hạt cơm đầu tiên của mùa vụ mới.

Ẩn sau nghi lễ giản dị ấy là quan niệm về sự gắn bó giữa con người với cội nguồn và thiên nhiên. Mâm cơm mới không chỉ là lời tạ ơn sau một mùa lao động mà còn gửi gắm ước vọng về mùa màng bội thu, gia đình khỏe mạnh, bản làng bình yên.

Không gian lễ hội thêm nhiều sắc màu với chương trình giao lưu của 7 đội văn nghệ đến từ các thôn, bản. Những điệu múa dân gian của đồng bào Mông, múa khèn, múa ô, múa chuông của người Dao cùng tiếng sáo Mông hòa quyện, tạo nên bức tranh văn hóa sinh động của vùng cao Sơn Lương

Nếu phần lễ mang nét trang nghiêm thì phần hội lại rộn ràng với nhiều hoạt động văn hóa, thể thao dân gian sôi động như: giải chạy ruộng bậc thang, tranh tài kéo co, thi đẩy gậy... Người dân và du khách còn được trải nghiệm giã bánh dày, tham quan các gian hàng trưng bày sản phẩm văn hóa của các dân tộc trên địa bàn

Việc xã Sơn Lương cùng người dân tổ chức Lễ hội Mừng cơm mới không chỉ góp phần gìn giữ phong tục, tiếng khèn, điệu múa, trang phục truyền thống của đồng bào Mông, mà còn tạo không gian gặp gỡ, giao lưu, gắn kết, để những giá trị văn hóa lâu đời tiếp tục được trao truyền cho thế hệ trẻ.

Từ một nghi lễ gắn với mùa màng và đời sống tinh thần của đồng bào Mông, Lễ hội Mừng cơm mới đang được Sơn Lương từng bước phát huy thành nét văn hóa đặc sắc, tạo thêm sản phẩm trải nghiệm hấp dẫn, qua đó đưa các giá trị di sản trở thành nguồn lực phục vụ phát triển du lịch.

QUỲNH VY; ảnh: UBND xã Sơn Lương; thiết kế: MẠNH LÊ