Rèn kỹ năng sống cho trẻ qua những trải nghiệm trong dịp hè

Giúp trẻ có cơ hội hòa mình với thiên nhiên

Trong bối cảnh đô thị hóa mạnh tại Hà Nội, không gian vui chơi an toàn, lành mạnh cho trẻ em vào dịp hè luôn là bài toán nan giải. Nhiều năm qua, kịch bản quen thuộc của không ít học sinh khi rời ghế nhà trường là bước ngay vào các lớp học văn hóa chuẩn bị cho năm học mới, hoặc "giam mình" trong nhà với điện thoại thông minh, máy tính bảng. Thực trạng này không chỉ làm giảm sút thể lực mà còn hạn chế khả năng giao tiếp xã hội, khiến trẻ trở nên thụ động trước thế giới xung quanh.

Nhận thức được những hệ lụy đó, tâm lý của các bậc phụ huynh đã có những chuyển biến tích cực trong vài năm trở lại đây. Thay vì tạo áp lực thành tích học tập xuyên mùa hè, nhiều cha mẹ tìm những giá trị cốt lõi hơn cho sự phát triển của con, đó là sự tự lập, kỹ năng sinh tồn và cơ hội được chạm vào thiên nhiên.

Nhiều phụ huynh chọn cho con tham gia trại hè để có những trải nghiệm thú vị và bổ ích. Ảnh: Thu Giang

Các mô hình trại hè hiện nay rất đa dạng, từ trại hè quân đội, trại hè kỹ năng sinh tồn, đến các khóa học trải nghiệm nông nghiệp hay khám phá văn hóa di sản. Điểm chung của các chương trình này là tách học sinh khỏi các thiết bị công nghệ, đưa các em vào môi trường tập thể, nơi mọi sinh hoạt từ ăn, ngủ, rèn luyện đều tuân theo kỷ luật và tính tự giác.

Chị Hoàng Ngọc Ly (phường Cửa Nam, Hà Nội) cho biết, con trai chị đã tham gia các khóa trại hè liên tiếp trong 3 năm qua. Với gia đình, đây không đơn thuần là hoạt động vui chơi trong kỳ nghỉ mà còn là cơ hội để con trưởng thành hơn sau mỗi chuyến đi.

Trong số các chương trình từng tham gia, chuyến đi khiến con chị nhớ nhất là hành trình trải nghiệm tại vùng cao. Tại đây, các em được hòa mình vào cuộc sống của người dân bản địa, tự tay hái rau chuẩn bị bữa tối, học cách làm măng khô, đan giỏ tre hay nhuộm vải bằng vỏ cây chàm. Ngoài ra, các em còn được khám phá thiên nhiên, nấu ăn bên thác và tham gia các hoạt động thể thao cùng các bạn nhỏ vùng cao.

Theo chị Ly, điều khiến chị hài lòng nhất sau mỗi khóa trại hè không phải là việc con đi được bao nhiêu nơi, mà là sự thay đổi trong suy nghĩ và tính cách của con. “Sau mỗi chuyến đi, con tự tin hơn, chủ động hơn trong sinh hoạt hàng ngày và biết chia sẻ với mọi người xung quanh. Có những việc trước đây con rất ngại làm thì giờ con có thể tự thực hiện”, chị Ly chia sẻ.

Khóa trại hè kéo dài 7 ngày với chi phí khoảng 10 triệu đồng, chị Ly cho rằng đây là khoản đầu tư xứng đáng bởi con không chỉ được vui chơi mà còn học được nhiều kỹ năng thực tế khó có trong sách vở.

Để trẻ phát triển toàn diện về thể chất và tinh thần

Thực tế ghi nhận tại nhiều khóa trại hè cho thấy, chỉ sau từ một đến hai tuần sinh hoạt biệt lập, nhiều chuyển biến tích cực đã hình thành. Những đứa trẻ vốn quen được nuông chiều tại nhà đã biết tự giặt quần áo, gấp chăn màn, biết chia sẻ đồ ăn và hỗ trợ đồng đội khi gặp thử thách. Đó là những bài học thực tiễn mà không một cuốn sách giáo khoa nào có thể truyền tải trọn vẹn.

Để các mô hình này phát huy tối đa hiệu quả, bảo đảm an toàn cho học sinh, vai trò giám sát, định hướng của các cơ quan chức năng là vô cùng quan trọng. Trại hè không đơn thuần là một chuyến du lịch kéo dài, mà phải là chương trình giáo dục tích hợp, được nghiên cứu kỹ lưỡng về tâm sinh lý lứa tuổi.

Xã Bất Bạt tổ chức các lớp phổ cập bơi phòng, chống đuối nước hè cho các em thiếu niên và nhi đồng trên địa bàn xã. Ảnh: Khương Tuấn

Nhấn mạnh ý nghĩa của việc rèn kỹ năng cho trẻ trong dịp hè, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Bất Bạt Phùng Minh Hải cho biết: Nhằm giúp trẻ phát triển một cách toàn diện, nâng cao năng lực thể chất, tinh thần cho trẻ, nhất là trong dịp hè, địa phương đã và đang đặc biệt quan tâm, khuyến khích triển khai nhiều hoạt động rèn luyện kỹ năng sống, bồi dưỡng kiến thức và tích lũy kinh nghiệm thực tế cho thế hệ trẻ trên địa bàn.

Nhận thức rõ tầm quan trọng của việc phát triển con người một cách hài hòa, không dừng lại ở sách vở, xã Bất Bạt chủ động phối hợp với các nhà trường, cơ sở Đoàn, Đội tổ chức nhiều sân chơi bổ ích, lành mạnh. Từ các lớp học kỹ năng phòng chống tai nạn thương tích, đuối nước, đến các buổi sinh hoạt ngoại khóa tìm hiểu về lịch sử, truyền thống văn hóa quê hương... tất cả đều được thiết kế trực quan, sinh động.

Những hoạt động thực tiễn này không chỉ giúp các em học sinh củng cố, mở rộng vốn hiểu biết xã hội mà còn hình thành tư duy độc lập, tinh thần trách nhiệm và khả năng ứng phó linh hoạt trước các tình huống trong cuộc sống. Sự đồng hành, định hướng sát sao của cấp ủy, chính quyền xã Bất Bạt chính là bệ phóng vững chắc, giúp học sinh địa phương phát triển cả về trí tuệ lẫn nhân cách, sẵn sàng hành trang bước vào tương lai.

Ông Phùng Minh Hải cũng nhấn mạnh thêm, việc giáo dục kỹ năng sống không nên chỉ dừng lại ở vài tuần ngắn ngủi của mùa hè mà cần sự phối hợp, duy trì thường xuyên từ phía gia đình khi các em trở về với cuộc sống thường nhật.

Mùa hè là khoảng thời gian quý báu để học sinh tái tạo năng lượng, bù đắp những thiếu hụt về kỹ năng xã hội sau một năm học miệt mài. Việc dịch chuyển từ tư duy "nhồi nhét kiến thức" sang "phát triển toàn diện" thông qua các hoạt động trải nghiệm thực tế là bước đi đúng đắn, phù hợp với xu thế giáo dục hiện đại.

Để mỗi mùa hè thực sự là một ký ức đẹp và là bệ phóng cho sự trưởng thành của trẻ em Thủ đô, rất cần sự chung tay của cả xã hội, từ sự định hướng sát sao của các cơ quan quản lý, sự tâm huyết của các đơn vị tổ chức và trên hết là cái nhìn tiến bộ, nhân văn của mỗi bậc làm cha, làm mẹ. Hãy mang đến cho trẻ em những mùa hè đúng nghĩa, mùa hè của sự khám phá, tự lập và trưởng thành từ chính thực tế cuộc sống.

Phương Hạnh