Rẻ, dễ và loạt hiểu sai về du học Trung Quốc

Sinh viên đại học Phúc Đán (Trung Quốc). Ảnh: Fudan University.

"Một trong những hiểu lầm phổ biến nhất hiện nay là cho rằng du học Trung Quốc rẻ, dễ đỗ và nhiều học bổng. Thực tế, những nhận định này chỉ đúng một phần", ThS Nguyễn Duy Việt chia sẻ với Tri Thức - Znews.

Sức hút từ chi phí hợp lý, địa lý gần và các chương trình học bổng khiến ngày càng nhiều du học sinh Việt Nam lựa chọn Trung Quốc. Song, theo các chuyên gia, không ít quan niệm phổ biến về thị trường du học này đang bị hiểu sai.

Những ngộ nhận về du học Trung Quốc

Theo ThS Nguyễn Duy Việt, Giám đốc Công ty TNHH Du học Hoa Ngữ, Trung Quốc hiện có rất nhiều chương trình học bổng hấp dẫn, tuy nhiên, số lượng ứng viên tăng rất nhanh trong những năm gần đây khiến mức độ cạnh tranh cũng tăng lên đáng kể. Do đó, việc giành được học bổng toàn phần tại các trường tốt hiện nay không còn dễ dàng như nhiều người vẫn nghĩ.

Một hiểu lầm khác là nhiều phụ huynh, học sinh cho rằng chỉ cần có học bổng là có thể đi du học với chi phí gần như bằng 0. Trên thực tế, ngay cả khi nhận được học bổng toàn phần, học sinh vẫn cần chuẩn bị một khoản kinh phí nhất định cho các chi phí ban đầu, vé máy bay, sinh hoạt cá nhân hoặc những khoản phát sinh trong quá trình học tập.

Ngoài ra, không ít người cho rằng du học Trung Quốc đơn giản hơn du học các nước phương Tây, nên ai cũng có thể theo học được. Nhưng thực tế, môi trường học tập tại nhiều trường đại học Trung Quốc, đặc biệt là các trường top đầu, có yêu cầu học thuật khá cao.

"Sinh viên phải thích nghi với cường độ học tập lớn, khả năng tự học mạnh và áp lực cạnh tranh không hề nhỏ", ThS Việt cho hay.

ThS Nguyễn Mai Chi, Founder Trơn tru du học Trung Quốc, chỉ ra nhiều người còn cho rằng phải biết tiếng Trung mới có thể du học Trung Quốc. Thực tế hiện nay, rất nhiều trường đại học Trung Quốc mở các chương trình giảng dạy bằng tiếng Anh ở cả bậc đại học và sau đại học, đặc biệt trong các lĩnh vực như kinh tế, tài chính, quản trị, khoa học máy tính, AI, logistics hay kỹ thuật...

"Vì vậy, tiếng Trung hiện nay là một lợi thế lớn trong học tập và sinh hoạt, nhưng không còn là điều kiện bắt buộc để có thể du học Trung Quốc", ThS Chi cho biết.

Hiểu lầm khác là học bổng Trung Quốc chủ yếu dành cho các ngành ngôn ngữ hoặc văn hóa. Điều này từng đúng cách đây khoảng 10 năm khi phần lớn sinh viên Việt Nam sang Trung Quốc học tiếng Trung, giáo dục Hán ngữ quốc tế hoặc các ngành xã hội.

ThS Chi cho biết hiện nay, xu hướng thay đổi rất nhiều. Trong bối cảnh Trung Quốc đầu tư mạnh vào khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, số lượng học bổng dành cho các khối ngành STEM và kỹ thuật đang ngày càng gia tăng. Các chương trình học bổng với mức hỗ trợ hấp dẫn ở cả cấp trường, tỉnh và chính phủ.

Thư viện Đại học Thanh Hoa (Trung Quốc). Ảnh: Tsinghua University.

Bốn loại học bổng phổ biến nhất

Chia sẻ thêm về các loại học bổng du học Trung Quốc, ThS Nguyễn Mai Chi cho biết sinh viên quốc tế thường quan tâm đến 4 nhóm học bổng lớn nhất, gồm học bổng Chính phủ Trung Quốc (CSC), học bổng quốc tế tiếng Trung (CIS), học bổng chính quyền địa phương/cấp tỉnh và học bổng của các trường đại học.

Trong đó, học bổng CSC có giá trị cao và danh tiếng nhất dành cho sinh viên quốc tế. Đối với hệ thạc sĩ và tiến sĩ, học bổng thường bao gồm miễn 100% học phí, ký túc xá hoặc trợ cấp nhà ở, bảo hiểm y tế và trợ cấp sinh hoạt hàng tháng.

Tuy nhiên, mức cạnh tranh CSC khá cao, đặc biệt tại các trường tốp đầu như Thanh Hoa, Bắc Đại hay Chiết Giang. Ứng viên thường cần GPA tốt, kế hoạch học tập hoặc nghiên cứu chất lượng, thư giới thiệu mạnh và trình độ ngoại ngữ phù hợp.

Trong khi đó, học bổng CIS phù hợp với các bạn có định hướng học tiếng Trung, đào tạo giáo viên tiếng Trung hoặc các ngành liên quan đến ngôn ngữ và giáo dục quốc tế.

CIS hỗ trợ từ học bổng ngắn hạn 1 học kỳ, 1 năm học cho đến ngành Giáo dục Hán ngữ quốc tế. Đa số chương trình hỗ trợ học phí, ký túc xá, bảo hiểm và sinh hoạt phí. Mức cạnh tranh CIS thường thấp hơn CSC, nhưng vẫn khá cao ở các trường và thành phố lớn. Điều kiện quan trọng nhất, ứng viên cần có năng lực tiếng Trung và thành tích liên quan đến việc học hoặc giảng dạy tiếng Trung.

Học bổng chính quyền địa phương hoặc cấp tỉnh có thể đề cập đến học bổng của Bắc Kinh, Thượng Hải, Giang Tô... Các học bổng này thường hỗ trợ nhiều mức, có thể đến 100% học phí, một số chương trình có thêm trợ cấp sinh hoạt. Đây là lựa chọn phù hợp với những ứng viên có hồ sơ khá tốt nhưng chưa đủ mạnh để cạnh tranh CSC/CIS.

Với học bổng cấp trường, hầu hết trường tại Trung Quốc đều có học bổng riêng dành cho sinh viên quốc tế. Giá trị học bổng rất đa dạng, từ miễn một phần học phí đến miễn toàn bộ học phí, thậm chí một số trường còn hỗ trợ ký túc xá và sinh hoạt phí.

Học bổng này thường có yêu cầu linh hoạt hơn CSC/CIS và tỷ lệ cạnh tranh cũng thấp hơn. Đây là loại học bổng mà nhiều sinh viên Việt Nam có khả năng tiếp cận nhất nếu chuẩn bị hồ sơ sớm và lựa chọn trường phù hợp.

Năm 2023, số lượng du học sinh Việt Nam tại Trung Quốc vào khoảng 23.500 người. Ảnh minh họa: Phương Lâm.

Ai phù hợp với du học Trung Quốc?

Theo ThS Nguyễn Duy Việt, du học Trung Quốc phù hợp với những học sinh có tư duy cởi mở, khả năng thích nghi tốt, sẵn sàng học ngoại ngữ và có định hướng nghề nghiệp rõ ràng. Đặc biệt, các lĩnh vực như ngôn ngữ Trung Quốc, kinh tế, thương mại quốc tế, công nghệ, AI, logistics hay kỹ thuật đang mở ra nhiều cơ hội phát triển.

Ngược lại, những bạn còn phụ thuộc vào gia đình, thiếu tính tự lập hoặc chọn du học chỉ vì xu hướng cần cân nhắc kỹ. "Du học, dù ở bất kỳ quốc gia nào, cũng là một quyết định lớn, đòi hỏi sự chuẩn bị nghiêm túc về học tập, tài chính và tâm lý", chuyên gia chia sẻ.

Theo anh, điều quan trọng không phải là chọn quốc gia nào để du học, mà là tìm được môi trường phù hợp với năng lực, điều kiện và mục tiêu phát triển lâu dài của bản thân.

Tư vấn thêm cho người có ý định du học Trung Quốc, ThS Nguyễn Mai Chi đưa ra 5 lưu ý.

Thứ nhất, ứng viên hãy chuẩn bị sớm. Nhiều bạn chỉ bắt đầu tìm hiểu trước thời điểm nộp hồ sơ vài tháng, trong khi một bộ hồ sơ cạnh tranh thường cần ít nhất từ 6-12 tháng để chuẩn bị. Việc tìm hiểu sớm sẽ giúp các bạn có thời gian nâng cao GPA, cải thiện ngoại ngữ, tham gia hoạt động ngoại khóa và xây dựng định hướng ngành học rõ ràng hơn.

Thứ hai, ứng viên hãy cố gắng giữ GPA ở mức cao nhất có thể. GPA giỏi trở lên sẽ là một lợi thế đáng kể khi cạnh tranh các học bổng toàn phần như CSC hoặc những chương trình học bổng giá trị cao.

Tuy nhiên, các bạn có GPA ở mức khá cũng không nên quá lo lắng, bởi hội đồng tuyển sinh thường đánh giá hồ sơ một cách tổng thể chứ không chỉ dựa trên GPA.

Thứ ba, ứng viên cần lựa chọn hệ đào tạo bằng tiếng Anh hoặc tiếng Trung phù hợp và đầu tư nghiêm túc cho ngoại ngữ. Việc sở hữu HSK hoặc IELTS/TOEFL từ sớm sẽ mở rộng đáng kể cơ hội ứng tuyển.

Thứ tư, học sinh đừng chỉ tập trung vào hồ sơ mà xem nhẹ vòng phỏng vấn. Thực tế, không ít ứng viên sở hữu hồ sơ rất đẹp nhưng kết quả không như mong đợi do chưa chuẩn bị kỹ phần này. Khả năng trình bày mục tiêu học tập, lý do chọn ngành, chọn trường và định hướng nghề nghiệp thường có ảnh hưởng rất lớn đến quyết định cuối cùng của hội đồng tuyển sinh.

Cuối cùng, ứng viên dự định ứng tuyển hệ đại học cần lưu ý rằng từ năm 2025, nhiều trường đã bắt đầu áp dụng kỳ thi CSCA đối với sinh viên quốc tế. Vì vậy, các bạn nên tìm hiểu sớm về cấu trúc kỳ thi, xây dựng kế hoạch ôn tập phù hợp và chuẩn bị từ trước thay vì đợi đến sát thời điểm nộp hồ sơ.

Ngọc Bích