Rà soát văn bản quy phạm pháp luật theo hướng toàn diện, thực chất

Trước đó, ngày 3/4/2026, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 2092 và 2093 về tổng rà soát và thành lập Ban Chỉ đạo tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật. Theo đó, Bộ Tư pháp là Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo. Phóng viên báo Tin tức và Dân tộc (TTXVN) đã có cuộc trao đổi nhanh với Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh xung quanh cuộc tổng rà soát này.

Xin ông cho biết đợt tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật lần này có điểm gì mới?

Đợt rà soát lần này có tính chất hoàn toàn khác biệt so với các đợt trước. Nếu như trước đây việc rà soát thường mang tính chuyên đề, kỹ thuật thì lần này là một cuộc tổng rà soát toàn diện, đi vào thực chất, với quy mô lớn và yêu cầu cao hơn nhiều.

Phạm vi rà soát bao gồm toàn bộ văn bản quy phạm pháp luật ở Trung ương và địa phương còn hiệu lực, trừ Hiến pháp và các văn bản đã ban hành nhưng chưa có hiệu lực tính đến hết ngày 31/10/2026.

Việc rà soát sẽ được thực hiện trên cơ sở xây dựng và khai thác cơ sở dữ liệu pháp luật thống nhất giữa Quốc hội và Bộ Tư pháp, kết hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và năng lực chuyên gia, nhằm bảo đảm tính chính xác và tiến độ.

Mục tiêu cốt lõi không chỉ là bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp hay sự thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, mà quan trọng hơn là phải nhận diện và tháo gỡ các "điểm nghẽn" đang cản trở sự phát triển.

Hệ thống pháp luật sau rà soát phải thực sự khả thi, đồng bộ và trở thành nền tảng để hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược của Đảng, đặc biệt là tinh thần của Nghị quyết Đại hội XIV và các chủ trương về đổi mới tổ chức bộ máy, phát triển kinh tế - xã hội.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh.

Thưa ông, lộ trình triển khai tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật sẽ được thực hiện ra sao?

Về công tác tập huấn, hướng dẫn, Ban Chỉ đạo sẽ tổ chức hội nghị hướng dẫn đến tận cấp xã, chia thành hai nhóm đối tượng gồm các Bộ, ngành, hiệp hội và 34 tỉnh, thành phố. Tài liệu tập huấn sẽ được số hóa, tích hợp mã QR để thuận tiện tra cứu và sử dụng.

Lộ trình thực hiện được xác định rõ theo hai giai đoạn. Trong giai đoạn đầu (dự kiến từ tháng 7 đến tháng 8/2026), các Bộ, ngành, địa phương sẽ gửi báo cáo sơ bộ; Ban Chỉ đạo sẽ tổng hợp và tổ chức các hội nghị theo vùng để lấy ý kiến, phản biện. Giai đoạn hai (dự kiến từ tháng 11 đến tháng 12/2026) sẽ hoàn thiện báo cáo tổng thể trên cơ sở tiếp thu đầy đủ ý kiến, trình Chính phủ và Quốc hội.

Để nâng cao chất lượng báo cáo, Ban Chỉ đạo dự kiến sẽ tổ chức một số hội thảo chuyên đề, tập trung vào các lĩnh vực còn nhiều vướng mắc như khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; phát triển kinh tế tư nhân; giáo dục, y tế; cải cách thủ tục hành chính... Đây được xem là những "điểm nóng" cần được mổ xẻ sâu để đưa ra kiến nghị xác đáng.

Để cuộc tổng rà soát đạt hiệu quả thực chất, theo ông, cần triển khai các giải pháp gì?

Đối với cuộc tổng rà soát lần này, đồng chí Trần Thanh Mẫn - Chủ tịch Quốc hội, Trưởng Ban Chỉ đạo yêu cầu phải hành động quyết liệt, thực chất, tránh hình thức.

Theo tinh thần Nghị quyết về tổng rà soát, các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố có trách nhiệm trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm toàn diện về kết quả rà soát trong phạm vi quản lý. Nếu sau đợt tổng rà soát vẫn còn tồn tại những điểm nghẽn thể chế thì trách nhiệm trước hết thuộc về người đứng đầu.

Cùng với đó, việc rà soát phải gắn chặt với yêu cầu phân cấp, phân quyền. Đối với cấp cơ sở như xã, phường, việc hướng dẫn rà soát cần đơn giản, dễ hiểu, tránh tình trạng "học thuật hóa" khiến cán bộ khó triển khai. Tinh thần xuyên suốt là lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, từ đó đánh giá đúng những quy định còn thiếu khả thi, gây cản trở trong thực tiễn. Các Bộ, ngành và địa phương trọng điểm cần thành lập các đoàn kiểm tra, nhằm bảo đảm tiến độ và chất lượng thực hiện.

Ngoài ra, công tác truyền thông cũng cần được đẩy mạnh để tạo sự đồng thuận xã hội; tăng cường triển khai ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo (AI), xây dựng các sản phẩm truyền thông hiện đại như infographic, video hướng dẫn, tọa đàm chuyên gia... Đồng thời vận hành hiệu quả chuyên mục tổng rà soát trên Cổng Pháp luật quốc gia cũng như sơ đồ hóa các nhóm nhiệm vụ để dễ kiểm soát, kiểm đếm cụ thể các nhóm việc.

Đợt tổng rà soát lần này được kỳ vọng không chỉ là một nhiệm vụ kỹ thuật, mà sẽ trở thành đòn bẩy quan trọng để hoàn thiện thể chế, khơi thông nguồn lực và tạo động lực cho phát triển bền vững của đất nước.

Xin trân trọng cảm ơn ông!

Thế Đoàn (thực hiện)/Báo Tin tức và Dân tộc