Quyết tâm phổ cập kỹ năng số cho toàn dân

Sơn La bước vào hành trình chuyển đổi số với những đặc thù thách thức, như địa hình đồi núi hiểm trở, dân cư sống phân tán và tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số cao... Xác định chuyển đổi số là “cơ hội vàng” để bứt phá, Tỉnh ủy Sơn La đã ban hành Kế hoạch số 320-KH/TU ngày 21/4/2025 về triển khai thực hiện phong trào "Bình dân học vụ số" trên địa bàn tỉnh Sơn La. Sau một năm triển khai, đã tạo những chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức của nhân dân.

Đoàn viên Chi đoàn Công ty Điện lực hướng dẫn thanh niên sử dụng ứng dụng thanh toán điện tử của công ty.

Đến nay, 100% cán bộ, công chức, viên chức và người lao động đã hiểu biết và sử dụng thành thạo các nền tảng, dịch vụ số phục vụ công việc; 100% học sinh trung học và sinh viên trên địa bàn được trang bị kỹ năng số, kiến thức an toàn mạng để phục vụ học tập và sáng tạo. Phong trào có sức lan tỏa rộng, khi 71,1% người dân trưởng thành đã có tri thức cơ bản về chuyển đổi số, biết sử dụng thiết bị thông minh và dịch vụ số thiết yếu. Nhất là sự chuyển động của kinh tế số rất đáng ghi nhận, khi 85% người lao động tại các doanh nghiệp, hợp tác xã đã có kỹ năng số để nâng cao năng suất lao động. Đặc biệt, công tác định danh điện tử đạt kết quả vượt bậc với 727.915 tài khoản VNeID được kích hoạt. Đây chính là “tấm thẻ thông hành”, giúp người dân thực hiện các giao dịch trên môi trường mạng một cách an toàn và thuận tiện.

Để đạt được thành công trong “Bình dân học vụ số”, xóa “mù công nghệ” cho nhân dân, tại mỗi bản, tiểu khu, tỉnh đã lựa chọn những cá nhân có kỹ năng số tốt, nhiệt tình để làm “Đại sứ số”. Với phương châm “Người hướng dẫn (mentor) - Người học (mentee)”, mỗi đại sứ kèm cặp ít nhất 5 người dân. Điển hình, tại xã Sông Mã, lực lượng này đã hỗ trợ gần 6.000 lượt người dân xử lý các khó khăn khi thực hiện dịch vụ công trực tuyến.

Nhân viên SHB Chi nhánh Sơn La hướng dẫn khách hàng cài đặt ứng dụng SHB SAHA.

Nhận diện nguy cơ tội phạm công nghệ cao, Công an tỉnh đã phối hợp triển khai chiến dịch “Không một mình” - “Cùng nhau an toàn trực tuyến” cho hơn 2.800 giáo viên, học sinh. Qua đó, nâng cao nhận thức về nguy cơ dụ dỗ, thao túng, lừa đảo, “bắt cóc”, buôn người qua không gian mạng nhắm vào trẻ em và thanh thiếu niên; trang bị kỹ năng an toàn trực tuyến, nhận diện chiêu trò, cách phòng tránh, xử lý và báo cáo khi gặp nguy hiểm; mở lớp bồi dưỡng kiến thức bảo đảm an toàn hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư cho lực lượng thực hiện Đề án 06/CP của Chính phủ trong Công an tỉnh.

Thời gian qua, "Bình dân học vụ số" còn luôn chú ý đến đối tượng là người cao tuổi và phụ nữ. Tại phường Mộc Châu đã tổ chức hội nghị “Nâng cao năng lực số hóa cho phụ nữ”, thu hút nhiều hội viên tham gia làm chủ công nghệ; xã Pắc Ngà tổ chức các lớp tập huấn kỹ năng số cơ bản cho trưởng bản.

Điểm đột phá trong năm 2025 là việc phổ cập Trí tuệ nhân tạo (AI). Cổng "Bình dân học vụ số" tỉnh Sơn La (binhdanhocvuso.sonla.gov.vn) đã trở thành kho học liệu số với các bài giảng đa phương tiện về ChatGPT, Gemini, Canva.... Ngoài ra, ngành Giáo dục đã tổ chức hàng trăm lớp tập huấn AI cho hơn 16.000 lượt cán bộ quản lý và giáo viên. Việc ứng dụng AI không chỉ giúp giáo viên thiết kế bài giảng sinh động, còn giúp học sinh cá nhân hóa lộ trình học tập, tiếp cận với những tri thức tiên tiến.

Nhân viên Thuế khu vực 1 hướng dẫn người dân sử dụng các ứng dụng của eTaxMobile.

Mặc dù đạt được những kết quả khả quan, việc triển khai "Bình dân học vụ số" trên địa bàn tỉnh cũng có những "nút thắt" cần tháo gỡ, như vẫn còn tình trạng "lõm sóng" tại các vùng biên giới; rào cản ngôn ngữ và sự e ngại thay đổi của một bộ phận người dân lớn tuổi; hoạt động của tổ công nghệ số cộng đồng tại một số nơi chưa thường xuyên, hiệu quả chưa cao...

Để giải quyết bài toán này, Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy đã đề xuất Trung ương cung cấp thêm các tài liệu, video hướng dẫn bằng tiếng dân tộc thiểu số (Thái, Mông...). Đồng thời, tỉnh đang đẩy nhanh việc xây dựng cơ chế, chính sách nhằm hỗ trợ, đẩy nhanh quá trình chuyển đổi số của tỉnh; đẩy mạnh công tác phổ cập kỹ năng số cho người dân với phương châm “không ai bị bỏ lại phía sau” và “người dân, doanh nghiệp là trung tâm, mục tiêu, động lực của chuyển đổi số”. Tổ chức kiện toàn tổ công nghệ số cộng đồng đối với 75 xã; nghiên cứu, thực hiện chính sách hỗ trợ đối với các tổ công nghệ số cộng đồng để lực lượng này yên tâm "đi từng ngõ, gõ từng nhà" triển khai, hỗ trợ nhân dân tiếp cận kỹ năng số.

Phong trào “Bình dân học vụ số” tại Sơn La không chỉ đơn thuần là việc dạy cách sử dụng điện thoại hay máy tính, mà là hành trình thay đổi tư duy, mở ra cánh cửa tri thức cho đồng bào vùng cao. Với sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị và sự đồng lòng của nhân dân, mục tiêu xây dựng một "Sơn La số" bền vững, giàu bản sắc chắc chắn sớm hiện thực hóa.

Quỳnh Ngọc