Quyền lực thầm lặng của Carlo Ancelotti

Quiet Leadership cho thấy Ancelotti sẵn sàng thay đổi hệ thống theo cầu thủ, thay vì bắt cầu thủ phục vụ một triết lý cố định.

Trong bóng đá đỉnh cao, hình ảnh một HLV quyền lực thường gắn với những bài diễn văn mạnh mẽ, phản ứng dữ dội ngoài đường biên hay triết lý chiến thuật được bảo vệ đến cùng. Carlo Ancelotti lại đi theo hướng gần như ngược lại.

Ông ít khi hét, hiếm khi công khai chỉ trích cầu thủ và không cố biến mọi đội bóng thành phiên bản của riêng mình. Cuốn Quiet Leadership: Winning Hearts, Minds and Matches vì thế không đơn thuần là hồi ký về những danh hiệu. Nó giải thích cách Ancelotti tồn tại nhiều thập kỷ ở những CLB nơi áp lực, quyền lực và cái tôi luôn ở mức cao nhất.

Thông điệp cốt lõi khá đơn giản: HLV không nhất thiết phải là người nói lớn nhất để trở thành người có quyền lực nhất.

Khi HLV không cần trở thành ngôi sao

Ancelotti từng làm việc với Cristiano Ronaldo, Zlatan Ibrahimovic, David Beckham, Kaka, Sergio Ramos và hàng loạt cá tính lớn khác. Với những cầu thủ như vậy, mệnh lệnh đơn thuần không phải lúc nào cũng hiệu quả.

Cách của Ancelotti là xây dựng niềm tin trước khi đòi hỏi sự phục tùng. Ông lắng nghe cầu thủ, hiểu vị trí của họ trong phòng thay đồ và hiếm khi biến bất đồng thành cuộc chiến quyền lực.

Điều đó dễ bị hiểu nhầm thành mềm yếu. Trên thực tế, Quiet Leadership cho thấy sự điềm tĩnh của Ancelotti là một lựa chọn có chủ đích. Ông không từ bỏ quyền quyết định, nhưng tránh sử dụng quyền lực chỉ để chứng minh ai là người chỉ huy.

Đây cũng là lý do Ancelotti thường phù hợp với những tập thể đã có nhiều ngôi sao. Ông không cần tranh ánh đèn với cầu thủ. Khi Cristiano Ronaldo là trung tâm tại Real Madrid hay Ibrahimovic sở hữu cái tôi rất lớn ở PSG, Ancelotti tìm cách đưa những cá tính ấy vào cùng một hệ thống thay vì bắt tất cả phải thay đổi để phục vụ hình ảnh của HLV.

Carlo Ancelotti xây dựng quyền lực trong phòng thay đồ bằng sự bình tĩnh và khả năng quản trị con người hơn là những mệnh lệnh cứng rắn.

Triết lý ấy càng đáng chú ý trong thời đại bóng đá bị chi phối bởi những nhà cầm quân có bản sắc chiến thuật rất mạnh. Pep Guardiola muốn kiểm soát từng khoảng trống. Jose Mourinho xây dựng đội bóng quanh tính kỷ luật và đối đầu. Jurgen Klopp tạo năng lượng bằng cảm xúc.

Ancelotti không sở hữu một dấu ấn dễ nhận ra đến thế. Đội bóng của ông có thể chơi 4-4-2, 4-3-3 hay 4-2-3-1 tùy con người. Ông sẵn sàng thay đổi cấu trúc để phù hợp với cầu thủ, thay vì mua hoặc loại người chỉ để bảo vệ một sơ đồ.

Chính Ancelotti từng thừa nhận sai lầm thời còn dẫn Parma, khi quá trung thành với 4-4-2 đến mức không muốn Roberto Baggio. Kinh nghiệm đó khiến ông thay đổi. Sau này, Ancelotti hiểu rằng nhiệm vụ của HLV không phải ép cầu thủ vào hệ thống, mà là tìm hệ thống tốt nhất cho những cầu thủ mình đang có.

Đó có lẽ là bài học đáng giá nhất trong Quiet Leadership. Sự linh hoạt không đồng nghĩa thiếu bản sắc. Với Ancelotti, bản sắc nằm ở khả năng thích nghi.

Thành công không thể đóng gói thành công thức

Cuốn sách cũng có điểm gây tranh luận. Một số phần về dữ liệu, văn hóa hay cơ cấu tổ chức đôi lúc mang dáng dấp sách quản trị doanh nghiệp hơn hồi ký bóng đá. Không phải mọi bài học từ phòng thay đồ Real Madrid hay Chelsea đều có thể áp dụng nguyên xi vào một công ty.

Quan trọng hơn, không phải ai đọc Quiet Leadership cũng có thể trở thành Ancelotti.

Khả năng đọc tâm lý con người của HLV người Italy được hình thành từ hàng chục năm sống trong bóng đá đỉnh cao. Ông từng là cầu thủ lớn, từng làm việc với Arrigo Sacchi, Silvio Berlusconi, Roman Abramovich, Florentino Perez và những phòng thay đồ có cấu trúc quyền lực phức tạp.

Bởi vậy, “lãnh đạo thầm lặng” không phải công thức gồm vài bước đơn giản. Một HLV ít nói nhưng thiếu năng lực vẫn chỉ là một HLV ít nói. Sự bình thản chỉ có giá trị khi phía sau nó là kiến thức, kinh nghiệm và khả năng đưa ra quyết định đúng lúc.

Cristiano Ronaldo là một trong nhiều siêu sao từng phát huy tốt nhất khả năng dưới sự dẫn dắt của Ancelotti tại Real Madrid.

Ancelotti cũng không phải lúc nào cũng chiến thắng. Ông từng bị Chelsea sa thải dù đã vô địch Premier League, mất việc tại Real Madrid sau một mùa không danh hiệu và trải qua giai đoạn khó khăn ở Bayern Munich.

Những thất bại ấy lại làm rõ hơn triết lý của ông. Ancelotti không xây dựng quyền lực bằng nỗi sợ, nên khi kết quả đi xuống, sự điềm tĩnh đôi lúc bị những ông chủ thiếu kiên nhẫn xem là thiếu quyết liệt.

Nhưng tuổi thọ trong nghề là câu trả lời đáng chú ý. Trong khi nhiều HLV nổi tiếng bởi cường độ cảm xúc thường nhanh chóng kiệt sức hoặc xung đột với phòng thay đồ, Ancelotti vẫn có thể đi từ Milan đến Chelsea, PSG, Real Madrid hay Bayern và làm việc với những thế hệ cầu thủ hoàn toàn khác nhau.

Quiet Leadership vì vậy đáng đọc nhất khi không được xem như một cuốn sách dạy cách làm HLV. Giá trị của nó nằm ở việc đưa ra một cách nhìn khác về quyền lực trong bóng đá.

Ancelotti chứng minh người lãnh đạo không nhất thiết phải thắng mọi cuộc tranh luận, kiểm soát từng chi tiết hay khiến tất cả sợ mình. Đôi khi, quyền lực bền vững nhất đến từ khả năng khiến những người giỏi nhất tự nguyện đi cùng một hướng.

Hà Trang