Quy luật tất yếu của kinh tế thị trường

Tính chung 6 tháng đầu năm, cả nước có gần 111.700 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới với tổng số vốn đăng ký hơn 1.352,6 nghìn tỷ đồng, tăng 22,5% về số doanh nghiệp, tăng 64,8% về vốn đăng ký và giảm 12,8% về số lao động so với cùng kỳ năm trước. Số vốn đăng ký bình quân một doanh nghiệp thành lập mới trong 6 tháng đầu năm đạt 12,1 tỷ đồng, tăng 34,5% so với cùng kỳ năm 2025. Tổng số vốn đăng ký bổ sung vào nền kinh tế trong 6 tháng đầu năm 2026 đạt gần 3,1 triệu tỷ đồng, tăng 11,3% so với cùng kỳ năm 2025.

Ngoài số doanh nghiệp thành lập mới, 6 tháng qua cũng đã có hơn 58.100 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, giảm 5,5% so với cùng kỳ năm 2025, nâng tổng số doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động trong 6 tháng đầu năm lên hơn 169.800 doanh nghiệp, tăng 11,2% so với cùng kỳ năm 2025. Bình quân một tháng có 28.300 doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động.

Tuy nhiên, cùng với số doanh nghiệp thành lập mới gia tăng, số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường cũng khá lớn. Cụ thể, tháng 6 có 7.245 doanh nghiệp đăng ký tạm ngừng kinh doanh có thời hạn, tăng 7,4% so với tháng trước và tăng 12,6% so với cùng kỳ năm trước. Có gần 10.000 doanh nghiệp ngừng hoạt động chờ làm thủ tục giải thể, tăng 23,6% so với tháng trước và gần 5.000 doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể, tăng 29,4%.

Như vậy, tính chung 6 tháng, số doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh có thời hạn là 85.900 doanh nghiệp, tăng 6,3% so với cùng kỳ năm trước; gần 41.200 doanh nghiệp ngừng hoạt động chờ làm thủ tục giải thể, tăng 21%; gần 24.000 doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể, tăng 94,7%. Bình quân một tháng có 25.200 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường.

Theo nhận định của các chuyên gia, cùng với các doanh nghiệp thành lập mới, tình trạng doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường là quá trình “thanh lọc” tự nhiên, quy luật tất yếu của kinh tế thị trường. Quá trình này cần thiết để nền kinh tế hình thành các doanh nghiệp có sức chống chịu cũng như năng lực cạnh tranh tốt hơn. Và rằng số doanh nghiệp gia nhập thị trường vẫn lớn hơn số doanh nghiệp rút lui cho thấy nền kinh tế còn dư địa phục hồi nhưng đồng thời cũng phản ánh khả năng thích ứng của phần lớn doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn còn hạn chế.

Nhận định này là hoàn toàn xác đáng bởi theo Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), dù khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm tới hơn 97% tổng số doanh nghiệp nhưng phần lớn có quy mô siêu nhỏ, năng lực tài chính hạn chế, mức độ chống chịu trước những biến động của thị trường thấp. Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp chủ yếu phụ thuộc vào dòng tiền ngắn hạn, ít tích lũy dự phòng, thiếu chiến lược quản trị rủi ro. Do đó, khi chi phí đầu vào tăng hoặc doanh thu suy giảm, doanh nghiệp nhanh chóng rơi vào trạng thái thiếu thanh khoản. Không ít doanh nghiệp đầu tư dàn trải, thiếu hiệu quả dẫn đến chi phí tăng mạnh trong khi năng suất và khả năng cạnh tranh không được cải thiện tương xứng. Ngoài ra, việc chuyển đổi số ngày càng nhanh cũng tạo áp lực lên các doanh nghiệp nhỏ.

Doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường là một phần của quá trình “sàng lọc tự nhiên”. Cho nên, ngoài các chính sách hỗ trợ về cải thiện khả năng tiếp cận vốn, giảm chi phí tuân thủ, hỗ trợ chuyển đổi số của các cơ quan chức năng, vấn đề mấu chốt là doanh nghiệp phải thay đổi tư duy. Trong môi trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt như hiện nay, nếu chỉ dựa vào kinh nghiệm hoặc lợi thế ngắn hạn là không đủ. Doanh nghiệp cần nâng cao năng lực quản trị, xây dựng chiến lược dài hạn để chủ động thích ứng với các xu hướng của thị trường.

Hân Anh