Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm: Thống nhất định hướng, hướng tới khả thi

Cùng dự hội thảo có đại diện Ủy ban MTTQ Việt Nam, lãnh đạo các ban của HĐND thành phố; lãnh đạo các sở, ngành, đơn vị tư vấn; các chuyên gia, nhà khoa học trong lĩnh vực quy hoạch, kiến trúc.

Quang cảnh hội thảo. Ảnh: Lại Tấn

Phát huy trí tuệ, hoàn thiện Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm

Phát biểu khai mạc hội thảo, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND thành phố Trần Thế Cương cho biết, việc lập Quy hoạch tổng thể Thủ đô đang có đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn.

Ngày 17-3-2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 02-NQ/TW; cùng với Đồ án Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm đã được Thường trực Chính phủ cho ý kiến, và Luật Thủ đô sửa đổi dự kiến được Quốc hội xem xét tạo thành 3 trụ cột nền tảng cho phát triển Thủ đô trong giai đoạn tới.

Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND thành phố Trần Thế Cương phát biểu tại hội thảo. Ảnh: Lại Tấn

Trên cơ sở đó, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND thành phố Trần Thế Cương nhấn mạnh: “Quy hoạch tổng thể Thủ đô có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ đối với Hà Nội mà còn với vùng Thủ đô, vùng Đồng bằng sông Hồng và cả nước. Quy hoạch cần thể hiện tầm nhìn dài hạn, kết tinh trí tuệ, văn hóa, bản sắc, đồng thời lấy con người làm trung tâm, chủ thể của quá trình phát triển”.

Theo quy định hiện hành, HĐND thành phố sẽ xem xét, thông qua; dự kiến Đồ án quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm được trình tại Kỳ họp thứ nhất, HĐND thành phố khóa XVII, nhiệm kỳ 2026-2031.

Nhấn mạnh vai trò của ý kiến chuyên gia, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND thành phố Trần Thế Cương cho biết, HĐND thành phố Hà Nội luôn cầu thị, lắng nghe ý kiến cử tri, nhân dân và các nhà khoa học nhằm bảo đảm các quyết sách ban hành có chất lượng, sát thực tiễn.

Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Nguyễn Trọng Kỳ Anh phát biểu. Ảnh: Lại Tấn

Tại hội thảo, báo cáo tóm tắt về tình hình triển khai lập Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Nguyễn Trọng Kỳ Anh cho biết, việc lập Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm được triển khai từ đầu năm 2026, dựa trên Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị, Luật Thủ đô và các định hướng chỉ đạo của Trung ương, Chính phủ. Quy hoạch kế thừa các đồ án trước đây, huy động chuyên gia trong nước và quốc tế; được Hội đồng thẩm định xem xét, nhằm phát triển Thủ đô vượt trội, bền vững, lấy con người làm trung tâm, đồng thời giữ gìn văn hóa và bản sắc.

Trong quá trình lấy ý kiến rộng rãi, hơn 13.700 góp ý tập trung vào các vấn đề chính: Phát triển trục không gian sông Hồng gắn với chỉnh trang khu dân cư; bảo tồn di sản và các khu vực trọng điểm, duy trì bản sắc “làng trong phố”; tối ưu hạ tầng giao thông, năng lượng và thúc đẩy giao thông sinh thái, mô hình TOD; cơ chế bồi thường, tái định cư và an sinh xã hội; cũng như thích ứng biến đổi khí hậu, bảo đảm hành lang thoát lũ và kết hợp cây xanh, mặt nước để giảm ngập úng.

Các ý kiến này sẽ được tiếp thu, nghiên cứu để hoàn thiện Đồ án, bảo đảm chất lượng, tính khả thi và đồng thuận xã hội trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Quy hoạch lấy con người làm trung tâm

Các ý kiến tại hội thảo cho thấy sự thống nhất cao, đối với định hướng lớn của Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, đặc biệt là bước chuyển rõ nét trong tư duy khi lấy con người, chất lượng sống và hạnh phúc làm trung tâm. GS.TS Trần Thị Vân Hoa, nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế quốc dân đánh giá đồ án Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm thể hiện rõ khát vọng phát triển và bước chuyển tư duy khi đặt con người, hạnh phúc và chất lượng sống vào trung tâm. Đây là điểm mới quan trọng, cho thấy sự chuyển dịch từ quy hoạch thuần túy về không gian sang hướng tiếp cận toàn diện hơn, gắn với phúc lợi xã hội và giá trị nhân văn.

GS.TS Trần Thị Vân Hoa, nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế quốc dân phát biểu. Ảnh: Lại Tấn

Theo GS.TS Trần Thị Vân Hoa, không gian đô thị cần được thiết kế để phục vụ đời sống hàng ngày, trong đó các không gian văn hóa, sinh hoạt cộng đồng và các hoạt động sáng tạo phải trở thành cấu phần quan trọng, góp phần nâng cao sức sống nội đô và năng lực cạnh tranh của Thủ đô.

Cùng quan điểm, GS.TS.KTS Lê Quỳnh Chi, Trưởng Bộ môn Quy hoạch, Khoa Kiến trúc & Quy hoạch, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội đồng thuận với mô hình phát triển đa cực, đa trung tâm và các trục động lực, song nhấn mạnh yêu cầu phải gắn với tái thiết đô thị quy mô lớn.

GS.TS.KTS Lê Quỳnh Chi, Trưởng Bộ môn Quy hoạch, Khoa Kiến trúc & Quy hoạch, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội phát biểu. Ảnh: Lại Tấn

Theo GS.TS.KTS Lê Quỳnh Chi, đây là nội dung then chốt nhưng hiện còn thiếu hành lang pháp lý đầy đủ, đặc biệt trong xử lý các khu tập thể cũ. Đối với khu vực nội đô lịch sử, đề xuất cách tiếp cận “tái sử dụng thích ứng”, không chỉ dừng ở bảo tồn mà cần khai thác hiệu quả các không gian đang bị bỏ trống, từ đó hình thành các tổ hợp sáng tạo, thúc đẩy công nghiệp văn hóa. Vấn đề giãn dân cũng được đặt ra theo hướng tự nguyện, bảo đảm lợi ích của người dân và cần có các công cụ phù hợp như chuyển giao quyền phát triển.

PGS.TS.KTS Nguyễn Việt Huy, Trưởng nhóm chuyên môn kiến trúc dân dụng, Chủ tịch Chi hội KTS Đại học Xây dựng Hà Nội phát biểu. Ảnh: Lại Tấn

Ở góc độ tổ chức không gian và hạ tầng, PGS.TS.KTS Nguyễn Việt Huy, Trưởng nhóm chuyên môn kiến trúc dân dụng, Chủ tịch Chi hội KTS Đại học Xây dựng Hà Nội đặc biệt lưu ý đến việc áp dụng mô hình TOD. Ông cho rằng dù đây là định hướng quan trọng, song Hà Nội có đặc thù riêng với mật độ dân số cao, do đó không thể áp dụng dàn trải mà cần phân loại theo từng khu vực. Đề xuất cấu trúc đô thị theo “tế bào TOD” được đưa ra nhằm bảo đảm tính phù hợp và khả thi.

Đồng thời, ông nhấn mạnh tầm nhìn 100 năm cần được đo bằng chất lượng sống và mức độ hạnh phúc của người dân, trong đó bản sắc đô thị phải là sự hòa quyện giữa yếu tố truyền thống, bản địa và khả năng thích ứng sinh thái, thay vì chạy theo các mô hình hình thức.

Hoàn thiện cơ chế, bảo đảm khả thi và đồng thuận xã hội

Bên cạnh sự đồng thuận về định hướng, nhiều ý kiến đã tập trung làm rõ những thách thức trong quá trình hiện thực hóa quy hoạch, đặc biệt là vấn đề cơ chế, nguồn lực và quản trị. TS.KTS Tô Kiên, Chuyên gia cao cấp về quy hoạch và thiết kế đô thị tại Tập đoàn Tư vấn Phát triển hạ tầng Eight-Japan, Tokyo cho rằng, đồ án đang tồn tại những mâu thuẫn nội tại giữa khát vọng và thực tiễn khi các mục tiêu dài hạn được đặt ra ở mức cao, trong bối cảnh nhiều yếu tố biến động.

TS.KTS Tô Kiên, Chuyên gia cao cấp về quy hoạch và thiết kế đô thị tại Tập đoàn Tư vấn Phát triển hạ tầng Eight-Japan, Tokyo thảo luận trực tuyến. Ảnh: Lại Tấn

Ông Tô Kiên chỉ ra nguy cơ chồng chéo khi đồ án tích hợp nhiều tầng nội dung từ chiến lược đến kỹ thuật, nếu không phân định rõ sẽ khó triển khai hiệu quả. Đáng chú ý, các xung đột trong định hướng không gian, nhất là đối với trục sông Hồng, hay việc phát triển mô hình TOD nếu thiếu cải cách về đất đai, tài chính và cơ chế phối hợp, đều được nhận diện là những điểm nghẽn cần xử lý.

Theo ông, để quy hoạch khả thi, cần xác định rõ các “khung cứng” như di sản, hành lang xanh, trục giao thông; đồng thời cho phép linh hoạt ở các nội dung còn lại, đi kèm với cơ chế huy động nguồn lực minh bạch và nâng cao năng lực điều phối.

Bí thư Đảng ủy xã Ứng Hòa Đàm Văn Huân phát biểu. Ảnh: Lại Tấn

Từ góc độ thực tiễn địa bàn, Bí thư Đảng ủy xã Ứng Hòa Đàm Văn Huân nêu vấn đề về định hướng xây dựng sân bay quốc tế thứ 2, cho rằng cần nghiên cứu kỹ lưỡng để bảo đảm liên kết vùng và hạn chế tác động tới đời sống người dân.

Ông đề nghị, nếu thành phố tiếp tục triển khai phương án hiện tại, cần sớm ban hành quy chế quản lý rõ ràng, để ổn định tâm lý và định hướng phát triển cho khu vực liên quan.

Phó Giám đốc Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội Nguyễn Minh Đức phát biểu. Ảnh: Lại Tấn

Ở một góc nhìn khác, Phó Giám đốc Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội Nguyễn Minh Đức nhấn mạnh yêu cầu nhìn lại tiến trình phát triển đô thị qua các thời kỳ, để giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa bảo tồn và phát triển.

Theo ông, không chỉ bảo tồn di tích mà cần giữ gìn cả những dấu ấn đô thị, các không gian mang tính biểu tượng nhằm duy trì “ký ức đô thị”. Đồng thời, việc phát triển cần tôn trọng cấu trúc “làng trong phố”, coi đây là nền tảng văn hóa đặc trưng, giúp Hà Nội vừa hiện đại vừa giữ được chiều sâu bản sắc.

GS.TS.KTS Trần Trọng Hanh, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội cũng lưu ý, thực tế nhiều ý tưởng quy hoạch trước đây khi triển khai đã không đạt kỳ vọng, do đó vấn đề then chốt không chỉ là chất lượng đồ án mà là cơ chế thực thi.

Ông đề nghị cần có lộ trình rõ ràng, minh bạch và cơ chế giám sát chặt chẽ, đồng thời quan tâm đầy đủ đến các yếu tố hạ tầng kỹ thuật, không gian ngầm, môi trường và liên kết vùng, bảo đảm quy hoạch đi vào cuộc sống.

Phó Chủ tịch Thường trực HĐND Thành phố Trần Thế Cương phát biểu kết luận hội thảo. Ảnh: Lại Tấn

Kết luận hội thảo, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND thành phố Trần Thế Cương đề nghị các cơ quan liên quan khẩn trương tiếp thu đầy đủ ý kiến tại hội thảo, hoàn thiện hồ sơ quy hoạch bảo đảm chất lượng, tiến độ trình HĐND thành phố xem xét, thông qua. Các sở, ngành cần chủ động rà soát, giải trình những nội dung còn có ý kiến khác nhau, qua đó nâng cao tính khả thi và đồng thuận trong quá trình triển khai.

Lại Tấn