Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm: Tầm nhìn chiến lược thể hiện khát vọng phát triển

Giám đốc Sở Quy hoạch Kiến trúc Hà Nội Nguyễn Trọng Kỳ Anh. Ảnh: Lại Tấn.

Giám đốc Sở Quy hoạch Kiến trúc Hà Nội Nguyễn Trọng Kỳ Anh khẳng định, Nghị quyết đã xác định rõ một trong những nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu là quy hoạch phát triển Thủ đô với tầm nhìn dài hạn, ổn định. Theo đó, Bộ Chính trị yêu cầu xây dựng Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, một định hướng có ý nghĩa chiến lược, tạo nền tảng cho phát triển bền vững.

Ông Nguyễn Trọng Kỳ Anh cho biết, trước đây, Hà Nội triển khai song song hai hệ thống quy hoạch theo hai hệ thống pháp luật khác nhau: Quy hoạch Thủ đô (theo Luật Quy hoạch năm 2017) và Quy hoạch chung Thủ đô (theo Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn năm 2024).

Thực tế này dẫn đến tình trạng chồng chéo, thiếu đồng bộ giữa chiến lược phát triển kinh tế - xã hội và tổ chức không gian; đồng thời chưa giải quyết triệt để các tồn tại, điểm nghẽn như ùn tắc giao thông, úng ngập, ô nhiễm môi trường. Việc thiếu một mô hình và kế hoạch phát triển tổng thể cũng gây lãng phí nguồn lực.

Xóa chồng chéo, thiết lập nền tảng quy hoạch thống nhất

Trong bối cảnh mới, yêu cầu đặt ra là phải xây dựng một Quy hoạch tổng thể Thủ đô mang tính thống nhất, dài hạn, phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, xu thế đô thị thông minh và liên kết mở vùng, quốc gia, quốc tế. Đây là nhiệm vụ cấp thiết nhằm tạo lập cơ sở pháp lý đồng bộ và kiến tạo động lực phát triển đột phá cho Thủ đô trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Năm 2025, thành phố Hà Nội đã đề xuất và được Quốc hội thông qua Nghị quyết số 258/2025/QH15 (ngày 11-12-2025) về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù để triển khai các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn. Đây là cơ sở quan trọng để khẩn trương nghiên cứu lập Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, trên cơ sở cụ thể hóa quy hoạch quốc gia, quy hoạch vùng, đồng thời tích hợp, lồng ghép các nội dung của Quy hoạch Thủ đô và Quy hoạch chung Thủ đô.

Hà Nội đang xây dựng quy hoạch theo hướng mở, linh hoạt, có tính kết nối cao; chuyển từ tầm nhìn 2065 sang định hướng chiến lược dài hạn 100 năm và xa hơn. Các kịch bản phát triển được xây dựng theo các mốc: 2030, 2035, 2045, 2050, 2065, 2085 và 2100, hướng tới một Thủ đô “Văn hóa - Bản sắc - Sáng tạo”, phát triển xanh, thông minh, thân thiện môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Đồ án Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm đang được lấy ý kiến rộng rãi. Ảnh: T.Hoa

Định hình cấu trúc đô thị hiện đại, tạo động lực phát triển vùng

Quy hoạch cũng đặt mục tiêu phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế của Thủ đô, tăng cường kết nối toàn cầu, nâng cao năng lực cạnh tranh; đồng thời mở rộng liên kết vùng, liên vùng. Mô hình cấu trúc Vùng đô thị Hà Nội được xác lập theo hướng “chùm đô thị hướng tâm”, trong đó Hà Nội giữ vai trò đô thị trung tâm, các đô thị thuộc các tỉnh, thành phố lân cận như Phú Thọ, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình trở thành các đô thị vệ tinh lớn, có tính liên kết, hỗ trợ và chia sẻ nguồn lực, tạo động lực phát triển chung cho cả vùng và cả nước.

Định hướng phát triển không gian đô thị được nghiên cứu theo mô hình đa cực, đa trung tâm, đa tầng, đa lớp, với 9 cực phát triển, 9 trung tâm lớn, 9 trục động lực cùng hệ thống vành đai, hành lang kết nối vùng, quốc gia và quốc tế. Sông Hồng được xác định là biểu tượng phát triển mới của Thủ đô.

Cùng với đó, thành phố tập trung phát triển công nghiệp văn hóa, xây dựng các thiết chế văn hóa, thể thao tiêu biểu; ưu tiên phát triển đô thị theo định hướng giao thông TOD; đầu tư đồng bộ hệ thống hạ tầng hiện đại như đường sắt đô thị, giao thông ngầm, giao thông xanh, logistics. Đồng thời, đẩy mạnh phát triển hạ tầng số, đô thị thông minh, nâng cao chất lượng quản lý đô thị.

Một trọng tâm quan trọng khác là tái cấu trúc và tái thiết đô thị; cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ; di dời các cơ sở gây ô nhiễm; bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Thành phố chú trọng ứng dụng công nghệ trong quản lý đất đai, nhà ở, trật tự xây dựng, giao thông; tăng cường bảo vệ môi trường, kiểm soát chất thải, hoàn thiện hệ thống xử lý rác và nước thải, bảo đảm phát triển hài hòa giữa đô thị và nông thôn, thích ứng với biến đổi khí hậu và giữ vững quốc phòng - an ninh.

“Quy hoạch tổng thể Thủ đô lần này không phải là sự tích hợp cơ học của các quy hoạch trước đây, mà là một bản quy hoạch mang tầm nhìn chiến lược, thể hiện khát vọng phát triển với tầm nhìn 100 năm. Mục tiêu là định vị Hà Nội trở thành thành phố toàn cầu, văn hiến, văn minh, hiện đại và hạnh phúc; đồng thời khắc phục những tồn tại, điểm nghẽn, tạo dư địa và động lực phát triển mới cho tương lai. Quy hoạch phải đủ tầm để không chỉ giải quyết bài toán trước mắt, mà còn dự trữ không gian phát triển cho các thế hệ mai sau, như tinh thần chỉ đạo: Quy hoạch để 100 năm sau nhìn lại vẫn còn nguyên giá trị”, Giám đốc Sở Quy hoạch Kiến trúc Hà Nội nhấn mạnh.

Bảo Hân - Lại Tấn