Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm: Mở dư địa phát triển từ trục Hồ Tây – Cổ Loa – Gia Bình

Trên trục kết nối ấy, những giá trị cảnh quan, văn hóa và lịch sử không chỉ được bảo tồn mà còn trở thành nguồn lực cho tăng trưởng, góp phần định hình diện mạo Thủ đô trong thế kỷ XXI.

Hồ Tây mở đầu cho một trục phát triển mới

Gần 40 năm gắn bó với Hồ Tây, ông Vương Quang Lập (phường Tây Hồ) là một trong những người cảm nhận rõ nhất những đổi thay của khu vực này. Theo ông, thời gian gần đây, mặt nước Hồ Tây thông thoáng hơn, môi trường sạch đẹp hơn, công tác quản lý cũng có nhiều chuyển biến tích cực.

Quang cảnh ven Hồ Tây. Ảnh: Duy Khánh

"Từ khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, tôi thấy việc quản lý chặt chẽ, hiệu quả hơn trước. Các phương tiện đường thủy không còn hoạt động trên hồ, mặt nước sạch sẽ hơn. Tôi kỳ vọng thời gian tới Hồ Tây sẽ tiếp tục được quản lý, khai thác hiệu quả để xứng đáng là lá phổi xanh của thành phố", ông Lập chia sẻ.

Từ góc nhìn của người dân, những chuyển biến ấy phản ánh bước thay đổi trong cách quản lý và phát huy giá trị Hồ Tây. Xa hơn, theo Quy hoạch Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, Hồ Tây còn được xác định là điểm khởi đầu của trục Hồ Tây – Cổ Loa – Gia Bình, 1 trong 9 trục động lực phát triển của Thủ đô.

Không chỉ là không gian cảnh quan và văn hóa đặc sắc, Hồ Tây được định hướng trở thành cầu nối giữa khu vực trung tâm hiện hữu với các động lực tăng trưởng mới ở phía Đông Bắc. Đây cũng là bước cụ thể hóa định hướng phát triển đa cực, từng bước giảm áp lực cho khu vực nội đô lịch sử và mở rộng không gian phát triển của Hà Nội.

Quang cảnh Hồ Tây. Ảnh: Phạm Hùng

Theo ông Nguyễn Hải Linh, Phó Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Tây Hồ, việc Hồ Tây giữ vai trò điểm khởi đầu của trục động lực mở ra nhiều cơ hội phát triển cho địa phương.

"Vị trí chiến lược này tạo động lực kết nối không gian phát triển, phát triển mô hình đô thị hiện đại theo định hướng TOD, đồng thời mở ra cơ hội phát triển dịch vụ, thương mại, kinh tế đối ngoại và phát huy giá trị văn hóa, di sản", ông Nguyễn Hải Linh cho biết.

Hiện nay, phường Tây Hồ đang phối hợp triển khai nhiều dự án trọng điểm nhằm phát huy giá trị cảnh quan, môi trường và không gian công cộng quanh Hồ Tây như Dự án Nhà hát Ngọc trai và Công viên văn hóa nghệ thuật chuyên đề; Dự án đầu tư, cải tạo phát huy giá trị khu vực Hồ Tây và tuyến đường giao thông cảnh quan ven hồ theo phương thức đối tác công tư (PPP)...

Theo ông Nguyễn Hải Linh, khi hành lang Hồ Tây – Cổ Loa – Gia Bình từng bước được hình thành, Hồ Tây sẽ có thêm điều kiện nâng cao chất lượng hạ tầng, cải thiện môi trường, phát triển dịch vụ, du lịch và thu hút đầu tư, nhất là trong các lĩnh vực sáng tạo, công nghệ cao và dịch vụ chất lượng cao.

Đưa di sản vào không gian phát triển

Từ Hồ Tây, hành lang phát triển tiếp tục mở rộng tới Cổ Loa, vùng đất lưu giữ hơn 2.000 năm lịch sử của dân tộc. Điểm đáng chú ý của Quy hoạch Thủ đô lần này là Cổ Loa không chỉ được nhìn nhận như một khu di tích cần bảo tồn mà còn được đặt trong một không gian phát triển rộng lớn hơn, nơi các giá trị lịch sử, văn hóa trở thành nguồn lực cho tăng trưởng.

Đền thờ An Dương Vương (xã Đông Anh, Hà Nội). Ảnh: Phạm Hùng

Theo ông Nguyễn Hữu Phước, Phó Chủ tịch UBND xã Đông Anh, Cổ Loa từ lâu đã được xác định là một thành phần quan trọng trong quy hoạch phát triển Thủ đô. Tuy nhiên, việc kéo dài trục Hồ Tây – Cổ Loa tới Gia Bình đã mở ra thêm điều kiện để địa phương phát triển đô thị hiện đại gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa.

Ông Nguyễn Hữu Phước cho biết: “Xã Đông Anh xác định lấy quy hoạch đi trước một bước, phát triển hạ tầng khung làm nền tảng kết nối các khu đô thị với Khu di tích quốc gia đặc biệt Cổ Loa. Địa phương cũng định hướng lấy Cổ Loa làm hạt nhân kết nối phát triển đô thị, đồng thời đầu tư tôn tạo các công trình di tích, công viên di sản và mở rộng không gian cảnh quan gắn với đầm Vân Trì để phát triển du lịch”.

Ở góc độ quản lý di sản, ông Hoàng Công Huy, Phó Trưởng ban phụ trách Ban Quản lý Khu di tích Cổ Loa cho rằng, việc hình thành trục Hồ Tây – Cổ Loa – Gia Bình mở ra cơ hội kết nối các giá trị văn hóa, lịch sử phía Bắc sông Hồng với trung tâm Thủ đô.

Theo ông Hoàng Công Huy: “Hiện nay Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long – Hà Nội đang xây dựng Hồ sơ Báo cáo tóm tắt trình UNESCO đưa vào Danh sách đề cử Dự kiến 2027 và xây dựng kế hoạch tổng thể nghiên cứu, lập hồ sơ khoa học Khu di tích Cổ Loa đệ trình UNESCO công nhận di sản thế giới dự kiến thông qua bi kỳ họp thứ 54 của Ủy ban di sản thế giới. Chúng tôi kỳ vọng khi hạ tầng kết nối ngày càng hoàn thiện, người dân và du khách sẽ tiếp cận Cổ Loa thuận lợi hơn, góp phần đưa những giá trị lịch sử của kinh đô xưa đến gần hơn với du khách trong nước và quốc tế”.

Mở rộng không gian tăng trưởng của Thủ đô

Nếu Hồ Tây là điểm khởi đầu, Cổ Loa là hạt nhân di sản thì Gia Bình chính là điểm mở rộng của hành lang phát triển mới. Theo KTS Phạm Thanh Tùng, Ủy viên Ban Thường vụ, Chánh Văn phòng Hội Kiến trúc sư Việt Nam, điểm mới quan trọng của Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm là sự xuất hiện của Gia Bình trên trục Hồ Tây – Cổ Loa – Gia Bình. Trước đây, quy hoạch chỉ xác định trục Hồ Tây – Cổ Loa.

Từ Hồ Tây, qua Cổ Loa đến Gia Bình, một hành lang phát triển mới đang từng bước được định hình trong cấu trúc không gian của Thủ đô. Ảnh minh họa: Phạm Hùng

Trong cấu trúc phát triển đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm của Hà Nội, đây là một trục đặc biệt quan trọng bởi thành phố không còn chỉ phát triển mạnh về phía Tây mà bắt đầu mở rộng không gian về phía Bắc và Đông Bắc. "Trục Hồ Tây – Cổ Loa – Gia Bình gắn kết khoảng 2000 năm lịch sử giữa Thăng Long và Vùng Kinh Bắc. Nếu đại lộ cảnh quan sông Hồng mở ra không gian phát triển hai bên bờ sông thì trục Hồ Tây – Cổ Loa – Gia Bình sẽ tạo nên một đại lộ văn minh sông Hồng trong thế kỷ XXI", KTS Phạm Thanh Tùng nhận định.

Theo ông, trục này vừa kết nối những giá trị văn hóa, lịch sử đặc biệt của Hồ Tây, Cổ Loa và Kinh Bắc, vừa mở ra cơ hội hình thành các trung tâm đổi mới sáng tạo, công nghệ cao, logistics và kinh tế tri thức với hạt nhân là sân bay Gia Bình.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa tầm nhìn đó, Hà Nội sẽ phải giải quyết nhiều thách thức. Đó là bài toán bảo tồn di sản trong quá trình phát triển, xây dựng cơ chế thu hút đầu tư, hoàn thiện hệ thống hạ tầng giao thông, đặc biệt là các cầu qua sông Hồng và mạng lưới đường sắt đô thị. Cùng với đó là tạo sự đồng thuận của người dân để quy hoạch thực sự đi vào cuộc sống.

Từ Hồ Tây, qua Cổ Loa đến Gia Bình, một hành lang phát triển mới đang từng bước được định hình trong cấu trúc không gian của Thủ đô. Không chỉ tạo thêm dư địa tăng trưởng, hành lang này còn thể hiện tư duy phát triển đa cực, liên kết vùng và khai thác hiệu quả các nguồn lực văn hóa, lịch sử, khoa học công nghệ. Đây cũng là một trong những bước đi quan trọng để hiện thực hóa tầm nhìn phát triển dài hạn của Hà Nội.

Lại Tấn - Triệu Hoa